Về chiếc khay nhỏ bằng đồng ở di tích H67

Trên chiếc bàn to Bác Hồ thường làm việc và chủ trì các cuộc họp với Bộ Chính trị được kê trong Nhà Di tích H67 ở Khu Di tích Phủ Chủ tịch có trưng bày một chiếc khay nhỏ làm bằng đồng. Chiếc khay được đặt cạnh những cuốn sách, những tờ báo Bác Hồ đang xem trước lúc đi xa…

Chiếc khay có số kiểm kê BT HCM 1043/KL-37 và đã được nghiên cứu, xác định, xây dựng hồ sơ khoa học.

Theo hồ sơ khoa học, chiếc khay nhỏ làm bằng đồng ấy là quà tặng của chị Mácta Rôhát Rôđrigết – phóng viên, Chủ nhiệm báo Granma – Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cu Ba biếu Bác Hồ nhân dịp chị sang thăm Việt Nam, được Bác Hồ tiếp và trả lời phỏng vấn ngày 14-7-1969.

Sau ngày Bác Hồ qua đời, cùng với các di vật của Bác trong Khu Phủ Chủ tịch, chiếc khay đã được ghi chép vào Sổ kiểm kê bước đầu ngày 23 tháng 12 năm 1970 và có Bản ghi chép về chiếc khay này (xem bản ghi chép của ông Phạm Hồng Thăng).

Chiếc khay có hình tam giác cân, góc đỉnh hơi uốn cong, ở giữa lõm có hình con cá, xung quanh hình con cá là những chấm nổi nhỏ. Chiếc khay có cạnh đáy 8,7cm, cạnh bên 17cm.

Qua nghiên cứu các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Phu Chủ tịch, đã có nhiều đoàn đại biểu và các nhà báo Cu Ba được Bác Hồ tiếp tại nơi ở và làm việc của Người. Người còn gửi nhiều điện mừng tới các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước Cu Ba nhân dịp các ngày lễ lớn như:

– Ngày 30-12-1963, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước Cu Ba nhân kỷ niệm 5 năm cách mạng Cu Ba thành công.

– Ngày 28-1-1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn báo Cu Ba “Niticias dehoy” (Tin tức hôm nay) nhân kỷ niệm lần thứ 34 Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

– Ngày 30-9-1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đồng chí Ramôngxôlô Mayô, cán bộ Viện Hữu nghị các dân tộc của nước Cộng hoà nhân dân Cu Ba làm trưởng đoàn sang thăm Cu Ba. Đoàn có thư và quà của Chủ tịch Phiđen Cátxtơrô gửi tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

– Ngày 19-7-1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và trả lời phỏng vấn nhà báo Cu Ba: Gabơrien (báo Hôm nay), Luitxơ và Baetxơ (báo Cách mạng) đang ở thăm và làm việc tại Việt Nam.

– Chiều 29-10-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh đón Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản và Chính phủ Cu Ba do Tổng thống ÔĐoócticốt dẫn đầu.

– Ngày 31-10-1966, Đoàn đại biểu Đảng, Chính phủ Cu Ba vào thăm nhà sàn gỗ và được Chủ tịch Hồ Chí Minh mở tiệc chiêu đãi trước khi về nước.
– Ngày 22-1-1967, Đoàn quay phim Cu Ba quay phim tại nơi ở và làm việc của Người.

– Ngày 13-2-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp bà Menba Hécmanđê, Chủ tịch Uỷ ban Cu Ba đoàn kết với Việt Nam và đoàn đại biểu Viện Hữu nghị các dân tộc của nước Cộng hoà nhân dân Cu Ba sang thăm Việt Nam.

Theo lời kể của ông Cù Văn Chước – nguyên Trưởng phòng Hành chính – Tổng hợp, Văn phòng Phủ Chủ tịch, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, trong thời gian đến thăm Việt Nam, ngày 14-7-1969 chị M.Rôhát được Bác Hồ tiếp ở phòng giải lao Bộ Chính trị sau này làm buồng hội đồng bác sĩ chữa bệnh cho Bác. Trong buổi tiếp chị hỏi Người: “Nhân dân Việt Nam lấy sức mạnh thần kỳ của mình ở đâu để chống những kẻ thù cực mạnh như bọn Mỹ? Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời: Trước hết đó là sự đoàn kết. Nhưng sự đoàn kết nhất chí đó dựa trên niềm tin sắt đá rằng: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Chính vì nhân dân Việt Nam từ Nam chí Bắc đều tin tưởng sâu sắc họ có thể đoàn kết với cố gắng to lớn nhất và vượt qua mọi trở ngại (như các vấn đề phức tạp nhất, sự đàn áp tàn bạo nhất) mà kẻ thù hiện nay là đế quốc Mỹ dựng lên trước mặt họ. Cũng chính vì thế, trong từng giây phút chiến đấu họ vẫn giữ được tinh thần hết sức trong sáng và niềm lạc quan đôi khi làm ngạc nhiên những ai từng giá trị của tư tưởng nói trên mà Bác Hồ đã khắc sâu vào trái tim, khối óc của mỗi người Việt Nam”. Cuối buổi nói chuyện chị tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh chiếc khay này và Người tặng lại chị một bông hoa hồng được hái trong vườn Phủ Chủ tịch.

Cũng theo các nhân chứng lịch sử, chiếc khay được Bác Hồ trân trọng đặt luôn trên chiếc bàn làm việc của mình ở nhà H67 (trên khay, Bác đặt những chiếc ghim sắt để ghim giấy và ghim các bài báo cắt dán), vì ngôi nhà được xây xong khoảng cuối tháng 6-1967 nên có tên gọi là nhà H67. Thời gian từ 7-1969 sức khỏe của Bác yếu nhiều. Theo yêu cầu của các bác sỹ chăm sóc sức khỏe cho Người, Bác Hồ đã không còn lên xuống cầu thang Nhà sàn được nữa mà ở hẳn Nhà H67 từ ngày 17-8-1969.

Nội dung cuộc trò chuyện giữa chị và Bác Hồ hôm ấy đã đề cập đến nhiều vấn đề. Khi chị M.Rôhát hỏi Bác về khả năng vượt qua khó khăn, thử thách của cuộc chiến chống kẻ thù hung bạo, Bác đã trả lời: “Sức mạnh của nhân dân Việt Nam là ở chỗ nào? Sức mạnh, sự vĩ đại và sự bền bỉ của nhân dân Việt Nam cơ bản là ở sự đoàn kết của nhân dân Việt Nam và ở sự ủng hộ của nhân dân thế giới”; Sau khi trả lời những câu hỏi về ý nghĩa của sự đoàn kết quốc tế, đặc biệt là của nhân dân Cu Ba, về những tiến bộ của nhân dân Việt Nam trên các lĩnh vực trong điều kiện chiến tranh ác liệt…”. Sau đó, Người nói: “Tôi muốn đồng chí chuyển về Cu Ba những lời sau đây: Tôi vô cùng yêu mến nhân dân Cu Ba. Tôi xin gửi lời chào đến toàn thể nhân dân Cu Ba, từ các đồng chí lãnh đạo đến các cháu thiếu nhi. Chúc các bạn thu được nhiều thành tựu trong mùa mía mười triệu tấn. Cho tôi gửi những cái hôn nồng nhiệt đến các cháu thiếu nhi và thanh niên. Đồng thời, tôi cũng chúc nhân dân các nước khác ở Châu Mỹ La tinh tự giải phóng khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc Yăngki. Về phần mình, chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh và sẽ chiến thắng. Chúng tôi đã nói như vậy và chúng tôi khẳng định lại như vậy”. Trả lời chị về tình cảm của mình đối với nhân dân hai miền Nam – Bắc Việt Nam, Bác nói: “Đồng chí muốn biết tình cảm của tôi đối với miền Bắc và đối với miền Nam phải không? Tôi yêu đồng bào ở miền Bắc cũng như yêu đồng bào ở miền Nam. Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi. Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng, gộp cả những nỗi đau khổ riêng của mỗi người, mỗi gia đình lại thì thành nỗi đau khổ của tôi”. Những câu chuyện trả lời phỏng vấn của Bác Hồ ngày 14-7-1969 được chị viết thành bài với tiêu đề: “Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi” bằng tiếng Tây Ban Nha đăng ngày 29-7-1969, tiếng Phápđăng ngày 3-8-1969, trên báo Granmatrước lúc Bác mất một tháng. Ngày 27-9-1969 Báo Nhân dân đã đăng bản dịch bài trả lời phỏng vấn ấy. Những ai lúc đó được đọc bài trả lời phỏng vấn này đều không cầm nổi nước mắt trước tấm lòng yêu nước thương dân, tin tưởng vào nhân dân của Bác Hồ.

Cuộc trò chuyện thân tình, cởi mở ngày 14-7-1969 ấy đã để lại trong lòng nữ nhà báo Cu Ba những cảm xúc mãnh liệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chị viết: “Người rất khiêm tốn, Người là một nhà Lêninnit trong thái độ đối với cuộc sống, đối với chính mình và trong đời sống riêng tư. Người nghĩ về cuộc đời riêng mình ít nhất. Tất cả cuộc đời của Người và tất cả những ý nghĩ của Người đều cống hiến cho cuộc đấu tranh vì tự do và hạnh phúc của nhân dân. Cùng với nhân dân, Người đã tham gia chống thực dân Pháp và được nhân dân giao phó cho Người, vị Chủ tịch đầu tiên của mình, đọc Tuyên ngôn độc lập tuyên bố khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Dưới sự lãnh đạo của Người, nhân dân Việt Nam đã tiến hành cuộc đấu tranh anh hùng, bất khuất chống bọn xâm lược Mỹ”. Chị tâm sự, bông hồng tự tay Người hái trong vườn tặng chị ngày ấy, được chị trân trọng và gìn giữ như vật báu của đời mình. Mỗi khi gặp khó khăn trong cuộc sống, chị lại mở cuốn sổ tay có ép bông hoa đó để động viên mình cố gắng vượt qua.

Có những thông tin cho rằng, sinh thời Bác đã sử dụng chiếc khay này làm gạt tàn thuốc lá là hoàn toàn không đúng. Bởi vì Người đã bỏ thuốc lá từ năm 1967 (về vấn đề này xin xem hồ sơ khoa học chiếc gạt tàn thuốc lá và tư liệu của phòng Sưu tầm – Kiểm kê – Tư liệu của Khu Di tích Phủ Chủ tịch).

Qua Hồ sơ khoa học và qua những tư liệu chúng tôi thu thập được, có thể nói chiếc khay này là món quà quốc tế tặng Bác cuối cùng và Chị M.Rôhát là một trong hai nhà báo nước ngoài cuối cùng được gặp Bác Hồ để phỏng vấn (ngày 14-7-1969 Bác Hồ tiếp chị M.Rôhát, ngày 15-7-1969 Bác Hồ tiếp và trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân đạo của ĐCS Pháp Sáclơ Phuốcniô, chỉ sau đó 17 ngày Bác Hồ đã vĩnh biệt chúng ta để đi vào cõi vĩnh hằng, để lại cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân niềm tiếc thương vô hạn). Cho đến nay chiếc khay vẫn được đặt ở vị trí vốn có của nó (Di tích H67). Cùng với sự tồn tại của di tích, chiếc khay là một vật chứng, minh chứng cho những hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày tháng cuối đời của mình tại khu Phủ Chủ tịch. Qua đó thể hiện được tình cảm tốt đẹp của Người đối với nhân dân Cu Ba và của nhân dân Cu Ba đối với Người.

Hồ sơ khoa học của chiếc khay hiện đang lưu giữ trong kho tư liệu của Khu di tích Phủ Chủ tịch./

Trần Thị Thuấn
Theo ditichhochiminhphuchutich.gov.vn
Tâm Trang (st)

bqllang.gov.vn

Advertisements