Tháng 2, ngày 1
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Giám mục Lê Hữu Từ, nói rõ chính sách tự do tín ngưỡng của Chính phủ đã được ghi trong Hiến pháp. Người tin chắc, những xích mích nhỏ giữa một số đồng bào “không thể động chạm đến sự đại đoàn kết của chúng ta”, và mong muốn Giám mục “sẽ hết sức giúp, đặng triệt để hoàn thành đại đoàn kết, để toàn dân không phân lương giáo, chỉ một tâm lo chống ngoại xâm”.
Tháng 1, ngày 1
Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi đầu năm mới (1947).
Người thay mặt Chính phủ gửi tới toàn thể đồng bào và kiều bào ở nước ngoài, bộ đội, tự vệ và dân quân, thanh niên, phụ nữ và các cháu nhi đồng lời chúc mừng “một năm mới đoàn kết, một năm mới kiên quyết kháng chiến, một năm mới thắng lợi” và kêu gọi mọi người: “Năm mới chúng ta phải đem lực lượng mới, quyết tâm mới để giành lấy thắng lợi mới, để xây dựng một đời sống mới, một nước non mới”.
Người cũng thay mặt cả nước gửi lời chào năm mới tới nhân dân Pháp.
Tháng 12, ngày 19
Sáng sớm, sau khi nhận được tối hậu thư của Bộ Chỉ huy quân đội Pháp 1), Chủ tịch Hồ Chí Minh viết một bức thư gửi J.Xanhtơny, Uỷ viên Cộng hoà Pháp tại Đông Dương. Nội dung bức thư như sau: “Những ngày vừa qua tình hình trở nên căng thẳng hơn. Thực là rất đáng tiếc. Trong khi chờ đợi quyết định của Pari, tôi mong rằng ông sẽ cùng ông Giám tìm một giải pháp để cải thiện bầu không khí hiện tại” 2).
VIỆN HỒ CHÍ MINH
***
HỒ CHÍ MINH
BIÊN NIÊN TIỂU SỬ
4
1946 – 1950
(Xuất bản lần thứ hai, có sửa chữa, bổ sung)
***
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HÀ NỘI – 2006
***
TỔNG CHỦ BIÊN
GS. ĐẶNG XUÂN KỲ
***
PHÓ TỔNG CHỦ BIÊN
GS. SONG THÀNH
***
NHÓM BIÊN SOẠN TẬP 4
NGÔ VĂN TUYỂN (Chủ biên)
PGS, TS. LÊ VĂN TÍCH
TS. NGUYỄN VĂN KHOAN
TS. NGUYỄN XUÂN THÔNG
***
CHÚ THÍCH
1. Tuyên ngôn Độc lập: Ngày 2-9-1945, tại Vườn hoa Ba Đình (Hà Nội), thay mặt Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bảnTuyên ngôn Độc lập do Người khởi thảo, tuyên bố trước đồng bào cả nước và nhân dân thế giới việc thủ tiêu chế độ thực dân phong kiến ở Việt Nam và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
Tháng 12, ngày 3
Chiều, mặc dù ốm mệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tiếp ông J.Xanhtơny. Cùng dự có các ông Hoàng Minh Giám và Hoàng Hữu Nam. Người cho rằng Pháp phải chịu trách nhiệm về các vụ xung đột ở Hải Phòng và Lạng Sơn. Người đề nghị: các Uỷ ban hỗn hợp đã được tổ chức sẽ tiếp tục công việc trước đây; thành lập hai ban đặc biệt để giải quyết vấn đề về quân sự và thuế quan. Cuối cùng, Người đề nghị các lực lượng Pháp và Việt Nam trở về các vị trí chiếm đóng cũ trước khi xảy ra các vụ xung đột.
Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến ở và làm việc tại làng Vạn Phúc, Hà Đông.
– J. Xanhtơny: Câu chuyện về một nền hoà bình bị bỏ lỡ, Nxb. Công an nhân dân, 2003, tr. 297-299.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.267.
– Tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 11, ngày 1
Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự họp Quốc hội.
Cùng ngày, nhân kỷ niệm ngày sinh lần thứ 60 của Chủ tịch nước Trung Hoa dân quốc Tưởng Giới Thạch, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ và nhân dân Việt Nam gửi điện mừng, “kính chúc Ngài vạn thọ vô cương” 1).
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 429.
Tháng 10, ngày 4
Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh giới thiệu về Binh pháp Tôn Tử với nhan đề Phương pháp đánh giữ và tiến thoái, ký tên Q.Th., đăng trên báo Cứu quốc, số 365. Người phân tích những quan điểm của Tôn Tử trong cách tiến công và thoái lui, và rút ra kết luận: “Phương pháp dụng binh là phương pháp thiên biến vạn hoá. Tuỳ theo thời cơ, theo địa điểm, theo tình hình bên địch, người làm tướng lúc bày thế trận này, lúc bày thế trận khác”, “muốn được thắng trận, phương pháp đánh giữ và tiến thoái phải luôn luôn biến đổi hợp với thời cơ, hợp với tình hình trên mặt trận. Nhanh như chớp, biến hoá như thần, đó là bí quyết của phép dụng binh”.
– Báo Cứu quốc, số 365, ngày 4-10-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 316, 318.
Tháng 9, ngày 1
17 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp kiến ông Hisinien, phóng viên báo Trung Hoa ở Hội nghị 21 nước Đồng minh, đến thăm.
18 giờ, Người tiếp ông bà M. Tơrivơ (M.Trives) cùng con gái đến thăm.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
Tháng 8, ngày 1
9 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhà văn Lui Cuxtếch (Louis Custex).
11 giờ 30, Người tiếp đại tá công binh Phataxâyny (Fattaceiny), người phụ trách lính thợ Việt Nam tại Pháp.
20 giờ, Người tiếp và mời cơm ông Ph. Bi-u.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh
Tháng 7, ngày 1
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp một số chị em Việt kiều. Khi được biết họ chuẩn bị may tặng Người một bộ quần áo, vì thấy bao giờ Người cũng chỉ mặc một bộ quần áo vải vàng, Người không đồng ý. Hoạ sĩ Vũ Cao Đàm đến xin được vẽ và nặn tượng Người.
13 giờ, Người tiếp các nhà văn, nhà thơ Pháp: bà E.Tơriôlê (E.Triolet) và các ông L.Aragông (L.Aragon), Giăng Risa Blốc (Jean Richard Bloch), Lêông Mútxinác (Léon Moussinac), P.Emmanuen (Pierre Emmanuel)… Cùng dự có các ông Phạm Văn Đồng, Dương Bạch Mai, Nguyễn Mạnh Hà, Hoàng Minh Giám, Nguyễn Văn Huyên.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 43-44.
Tháng 7, ngày 2
Ngày đầu tiên trong Chương trình chính thức đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh của Chính phủ Pháp, vào hồi 11 giờ 50, Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariuýt Mutê cùng các quan chức cao cấp trong Chính phủ Pháp tới Khách sạn Roayan Môngxô đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gặp Thủ tướng Gioócgiơ Biđôn (Georges Bidault) tại Dinh Thủ tướng, 14 phố Xanh Đôminic (Saint Dominique). Lễ đón tại khách sạn diễn ra rất long trọng, có lính bồng gươm trần đứng hai bên làm hàng rào danh dự. Từ khách sạn đến Dinh Thủ tướng, xe của Người đi giữa đội môtô bảo vệ, dẫn đầu là xe của Cảnh sát trưởng Pari. Hai bên hè đường, nhiều quãng dân chúng tụ tập rất đông vẫy tay chào.
Đến Dinh Thủ tướng, nghi lễ đón tiếp càng trọng thể hơn. Quốc ca hai nước Việt và Pháp nổi lên hùng tráng để đón chào. Sau khi duyệt binh xong, Chủ tịch Hồ Chí Minh theo sự hướng dẫn của Bộ trưởng Mutê vào phòng khách gặp Thủ tướng Biđôn. Thủ tướng Biđôn xuống tận chân cầu thang đón tiếp. Hai vị quốc trưởng chào mừng, chúc tụng lẫn nhau, rồi vào phòng khách gặp gỡ riêng. Cuộc tiếp xúc diễn ra chừng mươi phút, sau đó hai người từ biệt. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra về, nghi lễ vẫn như lúc đi cho tới khách sạn.
13 giờ 30, ông J. Xanhtơny tới khách sạn đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đến dự tiệc chiêu đãi do Thủ tướng Pháp mời. Nghi lễ vẫn long trọng như buổi sáng. Trước khi vào phòng tiệc, Chủ tịch Hồ Chí Minh có cuộc tiếp xúc riêng với Thủ tướng Pháp trong ít phút. Tới dự buổi tiệc có đủ mặt tân cựu Thủ tướng và các vị Bộ trưởng. Trong buổi tiệc, sau diễn văn chào mừng của Thủ tướng Biđôn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc đáp từ cảm ơn Chính phủ và nhân dân Pháp đã đón tiếp Người rất ân cần, nồng nhiệt. Khi nói đến hội nghị giữa hai nước sắp tới, Người tin tưởng hội nghị có thể sẽ gặp nhiều khó khăn, song “sự thành thật và lòng tin cẩn lẫn nhau sẽ san phẳng được hết thảy những trở ngại”. Người nhắc lại một nguyên tắc đạo đức mà triết lý phương Đông và phương Tây đều tán dương: “Điều mà mình không muốn thì đừng làm với người khác”1).
Sau bữa tiệc, Thủ tướng Biđôn tiễn Người ra tận cửa Dinh Thủ tướng và chụp một bức ảnh chung.
15 giờ 50, Người tiếp Thủ tướng Pháp Gioócgiơ Biđôn đến đáp lễ tại Khách sạn R. Môngxô. Hai bên nói chuyện chừng mươi phút. Sau khi Thủ tướng ra về, một số quan chức Pháp còn ở lại uống trà và đàm đạo.
Cùng ngày, sau khi trao đổi với đại diện Chính phủ Pháp về binh sĩ Việt Nam ở Pháp muốn trở về Tổ quốc, được sự nhất trí của hai bên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho các binh sĩ Việt Nam ở Pháp thông báo chín điều đã thoả thuận với Chính phủ Pháp và khuyên anh em: phải giữ kỷ luật tử tế; phải đoàn kết, phải thương yêu giúp đỡ lẫn nhau; về đến nhà phải giúp ích Tổ quốc, phải ủng hộ Chính phủ; phải ăn ở cho xứng đáng với một người công dân của nước Cộng hoà Dân chủ Việt Nam.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 44-48.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.477.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 264-268.
Tháng 7, ngày 3
10 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng tướng Giăngtilom (Gentilhomme), tướng Rơve (Revers) tới đặt vòng hoa trước mộ chiến sĩ vô danh tại Khải hoàn môn và ký tên vào Sổ Vàng của khu lưu niệm.
11 giờ, Người đi đặt vòng hoa trước mộ binh sĩ Đông Dương chết trong Chiến tranh thế giới thứ nhất tại nghĩa trang Nôgiăng xuya Mácnơ (Nogent sur Marne), ngoại ô Pari. Đón người tại đây có Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariuýt Mutê. Vòng hoa của Người mang dòng chữ: “Hồ Chí Minh ai điếu các chiến sĩ Việt Nam”. Người nói với kiều bào có mặt tại đó, đại ý: Người Việt Nam phải đoàn kết làm cho nước nhà hoàn toàn vinh quang, sánh vai với các nước trên thế giới, xây dựng hạnh phúc cho Tổ quốc, cho nhân loại để khỏi phụ lòng những người đã vì nước thiệt mạng. Người chết đã vậy, còn các kiều bào ở Pháp nên xử sự thế nào để người Pháp hiểu biết và quý mến mình.
13 giờ 15, Người cùng ông J.Xanhtơny đi dự tiệc chiêu đãi do Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariuýt Mutê tổ chức tại Khách sạn Grisông (Grichon), cùng dự còn có Bộ trưởng Varen (Varenne) – cựu Toàn quyền Đông Dương. Sau buổi tiệc, Người cùng J.Xanhtơny tham quan Cung điện Vécxây.
20 giờ 30, Người dự buổi dạ hội do Chính phủ Pháp tổ chức tại rạp Ôpêra, nhà hát lớn nhất và nổi tiếng nhất của Pari và nước Pháp. Cùng dự có Thủ tướng Gioócgiơ Biđôn và phu nhân.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 48-51.
Tháng 7, ngày 4
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nữ phóng viên báo Les Etoiles và một số phóng viên các báo khác.
10 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng ông J.Xanhtơny viếng mộ liệt sĩ bị phát xít Đức bắn trên đồi Valêriêng (Valérien). Người xúc động nói: “Trông thấy nghĩa sĩ Pháp vì độc lập và tự do mà bị người Đức tàn sát, lại nghĩ đến nghĩa sĩ Việt cũng vì độc lập, tự do mà cũng bị người khác tàn sát, khiến cho người ta thêm nỗi cảm động, ngậm ngùi. Quyền độc lập, tự do ở nước nào cũng vậy, đều do xương máu của các nghĩa sĩ và sự đoàn kết của toàn quốc dân mà xây nên. Vậy nên, những người chân chính yêu chuộng độc lập, tự do của nước mình, thì cũng phải kính trọng độc lập, tự do của dân tộc khác”.
11 giờ, Người đến thăm Khách sạn Anhvaliđơ (Hotel des Invalides), nơi dùng làm Bảo tàng Quân đội. Lão tướng Rốt (Rotz), Giám đốc Bảo tàng cùng đội quân danh dự ra đón chào, hướng dẫn Người xuống thăm mộ danh tướng Pháp Napôlêông Bônapáctơ (Napoléon Bonaparte).
12 giờ 30, Người về đến Khách sạn Roayan Môngxô.
13 giờ 15, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng ông J.Xanhtơny đi dự tiệc chiêu đãi do Đô đốc Đácgiăngliơ mời tại Khách sạn Rítz (Ritz). Cùng dự có cả những nhân vật từng là quan chức cao cấp ở Đông Dương như hai cựu Toàn quyền Đông Dương A.Varen và A.Xarô.
17 giờ, Người dự cuộc đón tiếp chính thức do Hội đồng thành phố Pari tổ chức tại Toà Thị chính. Đô đốc Đácgiăngliơ chủ toạ buổi lễ. Cùng dự có các ông Mariuýt Mutê, A.Varen, J.Xanhtơny và nhân dân Pari. Đáp lại
lời chào mừng của ông Thị trưởng Pari Vécnhon (Vergnolles), Chủ tịch Hồ Chí Minh cảm ơn nhân dân Pari và ông Thị trưởng đã dành cho Người sự đón tiếp trọng thể và thân mật. Người nói đại ý: Người bao giờ cũng yêu mến Thủ đô nước Pháp, nơi thâu góp những tinh hoa trí thức và văn hoá mà hiện nay vẫn đang có sức hấp dẫn đối với Việt Nam. Người kính trọng nhân dân Pari, những người luôn luôn phấn đấu cho những tư tưởng độ lượng bao dung và cấp tiến. Dân tộc Việt Nam cũng đang ra sức phấn đấu để bảo vệ và thực hiện những lý tưởng nhân dân Pari hằng theo đuổi…
Trước khi ra về, Người viết lưu niệm vào cuốn Sổ Vàng của thành phố.
20 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh mở tiệc chiêu đãi Thủ tướng Gioócgiơ Biđôn, các bộ trưởng, các vị giữ trọng trách trong Quốc hội Pháp và các tướng lĩnh. Chủ khách thân mật chuyện trò. Tới tận nửa đêm, tiệc mới tan.
Cùng ngày, Người gửi điện chúc mừng Philíppin tuyên bố Độc lập 2). Điện mừng có đoạn:
“Nhiều dân tộc khác không may mắn bằng Phi Luật Tân 3) còn đang tranh đấu chống đế quốc để giành quyền độc lập. Nhưng hết thảy các dân tộc cũng đã trải qua những nỗi đau đớn chung, rồi đây sẽ liên hợp với nhau để tiến tới một nền hoà bình lâu bền và một nền dân chủ chân chính.
Nước Việt Nam quốc gia tự do, mong mỏi sự hợp tác đó sẽ thành công rực rỡ.”
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Diễn văn của Hồ Chí Minh, lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (bản đánh máy tiếng Pháp).
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 51-56.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 269.
Tháng 7, ngày 5
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của phóng viên Camben (Campbell), đại diện báo New York Times.
9 giờ 30, Người tiếp Đoàn nghị sĩ Angiêri đến chào mừng và tỏ tình đoàn kết với nhân dân Việt Nam.
10 giờ 30, Người tiếp ông bà thân sinh ra thiếu tá Mỹ Điuây đã chết tại Đông Dương.
12 giờ 15, Người dự bữa cơm trưa do ông bà Rôxenphen (Rosenfeld) 4) mời. Cùng dự có cựu Thủ tướng Lêông Blum (Léon Blum) và nghị sĩ Quốc hội Luyxi (Lussy).
17 giờ, Người tiếp nhà báo Bácbê Raymông đến thăm.
18 giờ, Người tiếp đoàn đại biểu nhóm nghị sĩ trong Liên đoàn dân chủ Angiêri đến thăm và trao đổi về vấn đề Liên hiệp Pháp.
20 giờ, Người tiếp các đại biểu Tổng Liên đoàn lao động Pháp và Tổng thư ký Liên đoàn lao động thế giới. Các đại biểu thông báo Liên đoàn lao động thế giới đã công nhận Công đoàn Việt Nam là hội viên.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 57-60.
Tháng 7, ngày 6
Hội nghị Pháp – Việt khai mạc tại Phôngtennơblô, Chủ tịch Hồ Chí Minh là thượng khách của Chính phủ Pháp nên không tham dự Hội nghị.
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh họp số anh em tuỳ tùng để thảo chương trình làm việc trong tuần lễ tới (tiếp đón, chiêu đãi, tham quan).
11 giờ, Người tiếp tướng Giăngtilom đến chào mừng.
13 giờ, Người mời cơm sáu đại biểu Công giáo Việt Nam ở Pari, một nhà khảo cổ Việt kiều tại Brúcxen (Bruxelles, Bỉ). Ông bà Nguyễn Mạnh Hà cũng có mặt trong buổi tiếp.
19 giờ 30, cơm chiều xong, Người cùng ba anh em tuỳ tùng đi xem phim tại rạp “Abbé Grégoire”. Bộ phim nhan đề: “Người đàn ông đội mũ tròn”.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 60-63.
Tháng 7, ngày 7
13 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và mời cơm tướng Raun Xalăng cùng em trai và con trai. Người nói về nạn đói, nạn dốt ở Việt Nam, đồng thời cũng nói về lòng hăng hái, hy sinh của nhân dân ta trong việc tiễu trừ hai nạn đó và những tệ nạn xã hội khác như rượu chè, thuốc phiện, thói xa hoa lãng phí.
21 giờ, Người dự Hội pháo hoa của nhân dân thành phố Vécxây tổ chức chào mừng Người.
23 giờ 30, Người về đến khách sạn.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 64-65.
Tháng 7, ngày 8
6 giờ 40, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm vườn Lúcxămbua, nhưng chưa đến giờ mở cửa. Người tranh thủ đến thăm Phái đoàn đàm phán Việt Nam ở Khách sạn Xanhtơ Annơ.
13 giờ, Người mời cơm thân mật ông bà Maran (Maranne), cựu Chủ tịch quận Xen; ông Côxtơ (Cost), nghị sĩ Quốc hội; vợ chồng nhà văn Lêô Pônđét và ông bà Nguyễn Mạnh Hà.
16 giờ, Người dự tiệc trà do ông bà Đô đốc Mítxốp (Missoffe) mời.
21 giờ, Người mời cơm Phái đoàn đàm phán Pháp và Việt Nam.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 65-66.
Tháng 7, ngày 9
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp ông Tơrivơ (Trive), Giám đốc Nhà máy Xi măng và Nhà máy Điện, nước ở
Bắc Bộ.
9 giờ, Người tiếp ông bà Xaravan (Saravanne), nghị sĩ người Ấn Độ trong Quốc hội Pháp đến thăm.
15 giờ, Người tiếp tướng Lơbri (Lebry) đến thăm.
19 giờ, Người dự tiệc trà do ông bà J.Xanhtơny mời. Cùng dự có hai đoàn đại biểu Việt – Pháp.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 66.
Tháng 7, ngày 10
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhà báo Clôđơ Bécna 5) (Claude Bernard) đến chào.
9 giờ 30, Người tiếp phóng viên Mỹ Rốt (Roth) đến phỏng vấn.
13 giờ, Người mời cơm ông bà J.Xanhtơny, bà thân sinh ra ông J.Xanhtơny và A.Xarô – nguyên Toàn quyền Đông Dương.
15 giờ, Người tiếp Luật sư Báptixtơ (Baptiste) đến thăm.
20 giờ 30, Người tiếp và mời cơm 12 nhà tư bản, trong đó có các ông Tumiarơ (Thoumyre), Tơrivơ và một số chuyên gia Pháp về kinh tế Việt Nam. Hai bên nói chuyện về phương thức hợp tác Pháp – Việt trong tương lai.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 66-67.
Tháng 7, ngày 11
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp phóng viên báo Le Monde và một số Việt kiều.
9 giờ, Người tiếp đại biểu Công đoàn các nhà giáo Pháp, cùng trao đổi về nền văn hoá Việt Nam và văn hoá Pháp, hai bên đều mong muốn Việt Nam mau chóng độc lập và hợp tác bình đẳng, thân thiện.
13 giờ, Người tiếp và mời cơm tướng Gioăng.
18 giờ, Người dự buổi đón tiếp do Hội hữu nghị Pháp – Việt 6) tổ chức tại dinh Tơrôcađêrô. Sau lời chào mừng của ông Giuýtxtanh Gôđa, Chủ tịch Hội hữu nghị Pháp – Việt và Nhà bác học – bà J.Quyri, Người đã phát biểu:
“Tôi không tìm cách giấu nỗi cảm động của tôi trong lúc này. Tôi thật sự sung sướng quá chừng, nhận được dấu hiệu cụ thể của tình thân thiện của nước Pháp. Nỗi sung sướng này không gì mạnh bằng, có lẽ trừ nỗi vui sướng khi tôi được chào mừng một ngày gần đây, sự thực hiện chính thức tinh thần thân thiện giữa hai dân tộc chúng ta (…). Các ngài cũng nhận thấy rằng lòng mong ước mạnh nhất của tôi, sự quan tâm nhất của nước Cộng hoà Việt Nam, nguyện vọng tha thiết của dân tộc Việt Nam là thực hiện được tình thân thiện Pháp-Việt. (…) Nước Pháp của cuộc Đại cách mạng 1789, nước Pháp của cuộc kháng Đức, của cuộc giải phóng, đã tượng trưng hơn bao giờ hết lý tưởng tự do, dân chủ. Và nước Việt Nam chiến đấu giành độc lập chỉ là theo những lý tưởng dân chủ mà dân tộc Pháp là người tiên phong”.
Cùng dự buổi gặp mặt, phía Pháp có đại biểu Chính phủ như Bộ trưởng Gay, Bộ trưởng Tôrê, Bộ trưởng Tilông, các đại biểu trí thức như Ph.Giuốcđanh, Aragông, bà V.Vayăng Cutuyariê, ông bà Quyri (Curie)…, ngoài ra còn có đại biểu giới báo chí, các nghị sĩ thuộc địa trong Quốc hội Pháp. Phía Việt Nam có Trưởng đoàn Phạm Văn Đồng cùng các thành viên trong đoàn đàm phán tại Hội nghị Phôngtennơblô.
19 giờ 30, Người đến dùng cơm tại nhà một kiều bào.
20 giờ 45, Người đến thăm ông Mariuýt Mutê.
22 giờ 30, Người đến gặp và trao đổi với Thủ tướng Gioócgiơ Biđôn tại Ke Đoócxay (Quai d’Orsay), đến 24 giờ mới về.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 67-69.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 270-271.
– Bài diễn văn của Hồ Chủ tịch, bản đánh máy tiếng Pháp, lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.
Tháng 7, ngày 12
9 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các trí thức Việt kiều đến chào, trong đó có các ông Trần Hữu Tước, Trần Bá Huy… Các bác sĩ, dược sĩ Việt kiều bày tỏ ý định mở xưởng bào chế thuốc để giúp anh em trong nước sang du học tại Pháp. Người khen ngợi và căn dặn, đại ý: Bây giờ Chính phủ còn nghèo, các cán bộ cao cấp còn làm việc không hưởng lương nên không giúp gì được về tài chính. Vậy dù to hay nhỏ cũng nên lập xưởng nhưng phải tính toán chu đáo. Sau đó, Người cùng anh em chụp ảnh kỷ niệm.
13 giờ, Người ăn cơm trưa với ông bà Giuýtxtanh Gôđa.
18 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đại biểu các báo Pháp và báo nước ngoài. Người tuyên bố lập trường của Việt Nam tại Hội nghị Phôngtennơblô là:
1- Việt Nam đòi quyền độc lập. Độc lập nhưng không phải là tuyệt giao với Pháp, mà ở trong Liên hiệp Pháp, vì như thế lợi cho cả hai nước. Về mặt kinh tế và văn hoá, Việt Nam vui lòng cộng tác với Pháp.
2- Việt Nam tán thành Liên bang Đông Dương, với Cao Miên 7) và Ai Lao 8) nhưng quyết không chịu có Chính phủ Liên bang.
3- Nam Bộ là một bộ phận của nước Việt Nam. Không ai có quyền chia rẽ, không lực lượng nào có thể chia rẽ.
4- Việt Nam sẽ bảo hộ tài sản của người Pháp. Nhưng người Pháp phải tuân theo luật lao động của Việt Nam và Việt Nam giữ quyền mua lại những sản nghiệp có quan hệ đến quốc phòng.
5- Nếu cần đến cố vấn thì Việt Nam sẽ dùng người Pháp trước.
6- Việt Nam có quyền phái đại sứ và lãnh sự đi các nước.
Người khẳng định lại một lần nữa quan điểm của Chính phủ Việt Nam về vấn đề Nam Kỳ: “Nam Kỳ là đất Việt Nam. Đó là thịt của thịt Việt Nam, máu của máu Việt Nam” và nói tiếp: “Tôi tin nước Pháp mới. Tôi có gặp nhiều người Pháp hữu trách, họ đều hiểu chúng tôi. Về phần chúng tôi, chúng tôi rất thực thà. Chúng tôi mong rằng người khác cũng thật thà với chúng tôi. Chúng tôi quyết không chịu hạ thấp chúng tôi. Mà chúng tôi cũng không hạ thấp nước Pháp. Chúng tôi không muốn đẩy người Pháp ra khỏi Việt Nam. Nhưng chúng tôi nói với họ: Các người hãy phái đến nước chúng tôi những kỹ sư, những nhà khoa học, những vị giáo sư, phái đến những người họ biết yêu chuộng chúng tôi. Nhưng chớ phái qua những người muốn bóp cổ chúng tôi.
Việt Nam cần nước Pháp. Nước Pháp cũng cần Việt Nam. Chỉ có lòng tin cậy lẫn nhau và sự cộng tác thật thà bình đẳng, thì mới đi đến kết quả thân thiện giữa hai nước”.
Trong cuộc họp báo này, Người đã trả lời nhiều câu hỏi của các nhà báo.
Một nhà báo hỏi: Nếu Nam Kỳ từ chối không sáp nhập vào Việt Nam, Chủ tịch sẽ làm như thế nào? Người nói:
“Nam Kỳ cùng một tổ tiên với chúng tôi, tại sao Nam Kỳ lại không muốn ở trong đất nước Việt Nam? Người Baxcơ (Basques), người Brơtôn (Breton) không nói tiếng Pháp mà vẫn là người Pháp. Người Nam Kỳ nói tiếng Việt Nam, tại sao lại còn nghĩ đến sự cản trở việc thống nhất nước Việt Nam?”.
20 giờ, Người mời cơm các ông Lêông Blum, Rôxenphen, Luyxi.
Cùng ngày, Người gửi thư cho Chính phủ Pháp phản kháng việc quân đội Pháp chiếm đóng Phủ Toàn quyền cũ ở Hà Nội và chiếm đóng Tây Nguyên.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 69-71.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 272-273.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.196-199.
Tháng 7, ngày 13
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp kiều bào đến thăm.
13 giờ, Người dự cơm trưa do Đô đốc Bácgiô (Barjot) mời.
15 giờ 15, Người tiếp và trả lời phỏng vấn của bà Rôxenphen, đại diện báo Phụ nữ. Người nêu lên truyền thống anh hùng, đảm đang của phụ nữ Việt Nam và quyền lợi cho họ: bình đẳng như nam giới, có quyền ứng cử và bầu cử vào cơ quan chính quyền.
16 giờ 30, Người tiếp phóng viên tuần báo Grégvire.
20 giờ, Người dùng cơm với gia đình ông Bộ trưởng Quốc phòng E.Misơlê (Michelet).
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 72-73.
Tháng 7, ngày 14
9 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Lễ Quốc khánh lần thứ 157 của Pháp.
Trưa, Người viết thư cảm ơn Thủ tướng Pháp. Trong thư có đoạn: “Trong lúc mà nhân dân Pháp và nhân dân Việt Nam đương tìm cách để thực hành sự cộng tác thật thà và thân thiện, ngày 14 tháng 7 lại càng có ý nghĩa đặc biệt đằm thắm cho hai nước chúng ta”.
21 giờ, Người đến Nhà thờ Xacrê Cơ (Sacré Coeur), (công trình kiến trúc rất nổi tiếng của Pháp xây dựng từ năm 1876 trên đồi Môngmáctơrơ), để cùng dân chúng ngắm kinh thành Pari trong đêm pháo hoa mừng ngày Quốc khánh.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 73-74.
Tháng 7, ngày 15
6 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạo chơi trong rừng Bulônhơ.
12 giờ, Người về thăm quê của Lêô Pônđét, cách Pari 30 km, theo lời mời của gia đình nhà văn. Khi qua quê hương ông J.Đagherơ (J.Daguèrre), người phát minh ra máy chụp ảnh, đại biểu dân làng ra đón và cảm ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận lời làm Hội trưởng danh dự của Hội kỷ niệm ông J.Đagherơ.
15 giờ, Người từ biệt gia đình nhà văn Lêô Pônđét về Pari.
17 giờ, Người tiếp và trả lời phỏng vấn của một số phóng viên.
21 giờ, Người cùng ông Phạm Văn Đồng và một số đại biểu trong Phái đoàn Việt Nam dự mít tinh do kiều bào ta tổ chức tại Cung Muytuyalitê (Palais des Mutualités). Có khoảng hơn 2000 người tới dự. Người tặng Việt kiều lá cờ Việt Nam và một bài thơ, khuyên kiều bào đoàn kết, ủng hộ Tổ quốc và Chính phủ.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 74-77.
Tháng 7, ngày 16
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Luật sư M.C. Blôngcua.
10 giờ, Người đi xem triển lãm nhà ở của người Mỹ tại Cung điện lớn (Grand Palais).
11 giờ, Người xem triển lãm tranh và đồ thêu, thăm lại ngôi nhà số 7 ngõ Côngpoăng.
16 giờ, Người tiếp và trả lời phỏng vấn của bà Xôniê Côranhtơ (Saunier Corinthe), đại biểu tuần báo l’Action.
20 giờ, Người mở tiệc chiêu đãi các vị chánh, phó công an cục trưởng, chánh, phó cảnh sát trưởng và đại biểu binh lính, cảnh sát, công chức để cảm ơn họ đã bảo vệ và giúp đỡ Người từ khi đến Pháp.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 77-78.
Tháng 7, ngày 17
10 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng J.Xanhtơny, Mítxốp, ông bà Hentơrích, anh em tuỳ tùng, những người hộ vệ và hai thiếu nhi Việt kiều đi thăm vùng Noócmăngđi (Nordmandie).
16 giờ, đoàn nghỉ tại Khách sạn Noócmăngđi, thăm bãi biển Puốcvin (Pourville), Cuaxơnen (Coursenelles) và bãi biển Avrăngsơ (Avranches), nơi quân Đồng minh đổ bộ năm 1944.
Tối, đoàn đến làng Enhơvin (Aignervilles) và nghỉ tại nhà ông J.Xanhtơny.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 78-80.
Tháng 7, ngày 18
7 giờ 15, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ các thầy giáo và hơn 20 học sinh của làng Enhơvin đến chào mừng. Sau đó, Người đi xem bãi biển Grigơvin (Grigueville).
10 giờ, Người đến thị trấn Xanh Lô, nơi bị chiến tranh tàn phá tới 95%, cách Grigơvin 35 km. Sau đó, đoàn thăm Vilơbôcagiơ (Villersbocage), Tiery Háccua (Thiery Harcourt), Phalăngđơ (Falandes)… đều là những nơi trước kia phồn thịnh nhưng nay tan hoang vì bom đạn.
12 giờ, Người đến Lơ Panh ô Navrơ (Le Pin au Navre), thăm Nông trường nuôi ngựa giống của Chính phủ.
16 giờ, Người rời Nông trường, về tới Pari lúc 18 giờ.
19 giờ, Người đi ăn cơm khách do Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Pháp Môrít Tôrê mời.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 80-82.
Tháng 7, ngày 19
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và cùng ăn sáng với nữ văn sĩ Ximon Tiery (Simonne Thiery).
10 giờ, Người tiếp và trả lời phỏng vấn của ông Rôxenphen về Hội nghị Phôngtennơblô.
17 giờ, Người tiếp bác sĩ Bubiêng (Bơutbien) đến thăm.
20 giờ, Người cùng ba đại biểu trong phái đoàn dự tiệc trà do Bộ trưởng Quân khí Tilông mời.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 82.
Tháng 7, ngày 20
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Rămbê (Rember), phóng viên báo Franc – Tireur.
10 giờ 30, Người tới thăm gia đình Nhà bác học J.Quyri (Joliot Curie).
11 giờ 30, Người đến thăm ông Ph. Giuốcđanh – Tổng thư ký Hội hữu nghị Pháp-Việt.
13 giờ, Người mời cơm ông bà Đuymen-Bộ trưởng Lễ tân, ông bà Pơti.
17 giờ, Người tiếp nhà tư bản Côblăng (Coblentz).
20 giờ, Người tiếp Đoàn đại biểu phụ nữ các giới đến thăm, có các bà Đô đốc Bácgiô, bà Giáo sư Lănggiơvanh (Langgervin), bà Gôđa (vợ ông Chánh hội trưởng Hội hữu nghị Pháp-Việt), bà Phó Chủ tịch Quốc hội Braun, bà Giáo sư Giôliô Quyri, bà Xanhtơni, bà vợ Bộ trưởng Tilông…
Cùng ngày, Người gửi điện về Chính phủ Việt Nam: “Uỷ ban Chính trị họp, vấn đề ngoại giao là đầu đề của bản thuyết trình của ông Banhđê (Bindet). Thái độ của Pháp tiến bộ hơn ở Hội nghị Đà Lạt. Vấn đề ngoại giao đã giao cho một tiểu ban xét rồi sẽ đem ra thảo luận tại Uỷ ban Chính trị hôm thứ ba, 23. Đã nhận được điện văn và các điện văn trước. Ở đây mấy hôm nay không có tin tức gì ở bên nước nhà” 9).
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 83-84.
– Báo Cứu quốc, số 308, ngày 2-8-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 274.
Tháng 7, ngày 21
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đại biểu ban biên tập báo Le Canard Enchainé.
10 giờ, Người tiếp đại biểu thanh niên tham dự Đại hội Thanh niên thế giới tổ chức tại Pari và nói chuyện về thanh niên Việt Nam.
13 giờ, Người tiếp và mời cơm ông Lôrăngti (Laurentie), Chánh văn phòng Bộ nước Pháp hải ngoại.
15 giờ, Người tiếp nhà văn Liên Xô Ilia Êrenbua (Ilia Erhenbourg) đến thăm.
15 giờ 15, Người cùng đại biểu quân sự các nước Anh, Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc dự ngày Hội Quân giới Pháp tại sân bay Vilacublay (Villacoublay) theo lời mời của Bộ trưởng Hàng không Pháp Tilông.
20 giờ, Người mời cơm Đô đốc Lơmonniê (Lemonnier), tướng Rơve (Revers), Đô đốc Bácgiô, Valanh (Valin)…
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 84-86.
Tháng 7, ngày 22
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp một số chị em Việt kiều đến thăm.
10 giờ, Người tiếp một cố đạo người Âu sắp sang Việt Nam để theo dõi tình hình giáo dục của Nhà chung.
12 giờ, Người tiếp nhà báo Đanien Ghêranh (Daniel Guérin).
15 giờ, Người tiếp Rôxenphen.
17 giờ, Người nhận một máy vô tuyến truyền hình do ông Luydê (Luizet), Trưởng Ty Công an gửi đến.
20 giờ, Người tiếp nhân viên cao cấp sứ quán Trung Hoa đến chào.
22 giờ, Người cùng nhân viên trong đoàn xem phim ở rạp Montparnasse chiếu bộ phim “Ngày hội thể thao ở Mátxcơva”.
Cùng ngày, Người gửi thư cho Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariuýt Mutê, thông báo sẽ về nước vào thượng tuần tháng 8 – 1946. Người tỏ ý tiếc rằng: “Nếu nước Pháp không thừa nhận nền độc lập của Việt Nam, đó sẽ là một thiệt hại cho nước Pháp và cho cả nước Việt Nam nữa. Song đối với nước Pháp, sự thiệt thòi sẽ là vĩnh viễn, còn đối với Việt Nam, thất bại đau đớn của sự hợp tác mà Việt Nam mong muốn sẽ buộc chúng tôi chỉ còn biết trông vào sức của mình mà thôi, để tìm cách thoả mãn những nguyện vọng của nhân dân mình…”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 86-87.
– Viện quan hệ quốc tế Bộ Ngoại giao: Hồ Chí Minh với công tác ngoại giao, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1990, tr.108.
Tháng 7, ngày 23
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và cùng ăn sáng với nhà báo Pháp Đuyxa (Dussart).
10 giờ, Người tiếp Giáo sư Pôn Muýt (Paul Mus).
13 giờ, Người mời cơm J.Xanhtơny và đoàn tuỳ tùng.
15 giờ, Người đi xem “Nhà trưng bày người bằng sáp” 10).
20 giờ, Người cùng Bộ trưởng Mariuýt Mutê dự bữa cơm chiều do J.Xanhtơny mời.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 88.
Tháng 7, ngày 24
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Luật sư Phan Nhuận, đến thăm.
9 giờ, Người đi thăm ông Bộ trưởng Pie Cốt (Pierre Cot).
10 giờ, Người đến thăm Chủ tịch Quốc hội Pháp
V. Ôriôn vừa mổ mắt.
11 giờ, Người thăm Phó Chủ tịch Quốc hội Pháp
J. Đuyclô.
13 giờ, Người mời nhà tư bản Côblăng và một đại diện báo đối lập để giải thích rõ thiện chí của Việt Nam.
15 giờ, Người làm việc với Phái đoàn Việt Nam.
18 giờ, Người đến thăm ông bà Brắccơ (Braque), đảng viên Đảng Xã hội Pháp, và ông Báptixtơ.
Cùng ngày, nhiều báo Pháp đã đăng trả lời phỏng vấn của Hồ Chí Minh về mối quan hệ chính trị, kinh tế, quân sự và văn hoá giữa Việt Nam và Pháp. Người nói: “Nước Pháp thừa nhận Việt Nam độc lập, và cùng chúng tôi gây mối quan hệ mới trên cái nền tin cậy và tự do, thì nước Pháp sẽ thấy danh dự của mình, tinh thần của mình và áp lực của mình ở Việt Nam thêm nhiều lắm. Mà như thế thì vững vàng, chắc chắn hơn là lấy chiến tranh hoặc sức mạnh hoặc tham mưu, để ép chúng tôi ký điều ước này, điều ước nọ”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 88-91.
– Báo Cứu quốc, số 427, ngày 6-10-1946.
Tháng 7, ngày 25
8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp bác sĩ Blăngtơrơ (Blantreux), đến chào.
10 giờ, Người tiếp ông Brắccơ.
13 giờ, Người đi ăn cơm khách do ông Rôxenphen mời.
16 giờ, Người đến gặp ông Lêông Blum.
20 giờ, Người tiếp và mời cơm ông Tumiarơ (Thoumyre), Tổng thư ký Hội Kinh tế Pháp – Đông Dương.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 91-92.
Tháng 7, ngày 26
9 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm Phôngtennơblô. Quan chức thành phố và đại biểu của hai phái đoàn ra đón Người.
13 giờ, Người đến Khách sạn Aigle Noir, dùng cơm với một số đại biểu của hai phái đoàn.
15 giờ, Người thăm nơi ở và nơi làm việc của hai Phái đoàn đàm phán Việt Nam và Pháp. Sau đó, Người cùng Phái đoàn Việt Nam ra bãi cỏ ngồi chơi, chụp ảnh, kể chuyện.
19 giờ 40, Người lên đường về Pari.
Cùng ngày, báo La Liberté đăng bài của Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn phóng viên báo này. Người nêu nhiệm vụ cấp bách của cách mạng Việt Nam là diệt giặc đói và giặc dốt; mong muốn xây dựng mối quan hệ Việt – Pháp thật thà bình đẳng, bởi vì, “Nước Pháp cần đến chúng tôi. Chúng tôi cũng cần đến nước Pháp. Vấn đề chính là nước Pháp làm thế nào mua được tấm lòng của 20 triệu dân Việt Nam tự do. Muốn như vậy thì không nên tìm cách “lừa gạt” chúng tôi, không nên sinh chuyện lôi thôi vô ích”.
Cũng cùng ngày, báo Cứu quốc, số 302 đưa tin: Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa gửi điện về cho Chính phủ, báo tin đã nhận được 1,5 triệu phrăng của đồng bào ta ở Numêa (Nouméa) (thuộc Tân Đảo) gửi về giúp Tổ quốc.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 92-95.
– Báo Cứu quốc, số 302, ngày 26-7-1946.
Tháng 7, ngày 27
7 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm anh em lính thợ Việt Nam ở Tốccơvilơ (Tocqueville) và Đigalơ (Digalle). Người đến mà không báo trước. Sau khi đi thăm phòng ăn, phòng ngủ, Người nói chuyện với mọi người, khuyên anh em phải thương yêu, đùm bọc, đoàn kết và luôn luôn hướng về Tổ quốc.
10 giờ, Người tiếp các ông Bécna (Becnard), Rôbe Đănggiê (Robert Danger), Phêluýt (Félut) đại diện các báo Le Canard Enchainé vàFrance Soir.
12 giờ, Người gặp Thủ tướng Gioócgiơ Biđôn tại Ke Đoócxay.
15 giờ, Người tiếp một số Việt kiều đến thăm.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 100-101.
Tháng 7, ngày 28
10 giờ 30, nhận lời mời của ông bà Raymông Ôbrắc (Raymond Aubrac), cựu Uỷ viên Cộng hoà ở Mácxây, nghị sĩ Quốc hội Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh chuyển về ở tại gia đình ông bà ở 190 đường Pari, Xoadi xu Môngmôrăngxi (Soisy sous Montmorency), quận Xen ê Oarơ (Seine et Oire) 11) cách Pari 10 km.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
Tháng 7, ngày 29
Chủ tịch Hồ Chí Minh nghỉ ở nhà. Người đọc sách báo, nói chuyện với ông bà chủ nhà và các cháu nhỏ trong gia đình.
16 giờ, Người nhận lời mời của Chính phủ Pháp, dự khai mạc Hội nghị Hoà bình của 21 nước Đồng minh, họp tại Điện Luýchxămbua (trụ sở của Thượng nghị viện).
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Báo Nhân dân chủ nhật, ngày 20-5-1990.
Tháng 7, ngày 30
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong rừng Môngmôrăngxi.
12 giờ 30, Người tới dự bữa cơm cùng gia đình đại tá Bécna. Cùng dự có ông Piát (Piat), chủ bút báo Le Combat. Ông Bécna đã biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh cuốn sách quý viết về Đông Dương.
15 giờ 15, Người về Khách sạn Roayan Môngxô nghỉ.
16 giờ, Người tiếp ông bà Raymông Guyô (Raymond Guyot), đến thăm tại Khách sạn.
17 giờ, Người đến thăm Bộ trưởng Mariuýt Mutê.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
Tháng 7, ngày 31
11 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đô đốc Muydơliê (Muselier).
16 giờ, Người tới thăm bà Ăngđrê Viôlít (André Violis) 12).
17 giờ, Người tới thăm Giáo sư Lănggiơvanh, một nhà khoa học nổi tiếng.
19 giờ, Người dự tiệc do Mác Ăngđrê mời tổ chức tại nhà.
Cùng ngày, Người còn tiếp phóng viên báo Le Combat, dự sinh nhật của ông Raymông Ôbrắc và tặng ông bức hoạ “Mẹ con” của nghệ sĩ Vũ Cao Đàm tặng Người.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Báo Cứu quốc, số 434, ngày 13-12-1946.
– Báo Nhân dân chủ nhật, số 8, ngày 18-2-1990.
Khoảng tháng 7
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần gặp gỡ Phera Ápba (Ferhat Abbas), nghị sĩ Angiêri, tại quán cơm Risơliơ, phố Risơliơ (Richelieu).
– Thông báo tin tức, ngày 2-8-1946 (nguồn riêng của Chính phủ Pháp).
– Henri Azeau: Ho Chi Minh, Dernière chance, Flammarion, Paris, 1968, p.189.
_________________________
1) Nguyên văn tiếng Hán: “Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân”.
2) Ngày 4 tháng 7 năm 1946, Philíppin đã tuyên bố độc lập sau khi được Hoa Kỳ trao trả chủ quyền quốc gia.
3) Phi Luật Tân: Philíppin (BT).
4) Rosenfeld là nhà báo nổi tiếng, chỉ đạo 20 tờ báo ở các tỉnh của Pháp. Vợ ông là luật sư, cả hai người đều nhiệt tình ủng hộ phong trào đòi độc lập của Việt Nam.
5) Clôđơ Bécna nguyên là đại tá quân đội Pháp ở Việt Nam từ lâu, lúc đó đã gần 80 tuổi nhưng vẫn mạnh khoẻ. Ông là người hiểu rõ Việt Nam và rất ủng hộ phong trào độc lập của Việt Nam.
6)Hội hữu nghị Pháp-Việt do những người Pháp có danh tiếng đứng ra tổ chức để ủng hộ Việt Nam độc lập. Các hội viên không chia đảng phái, tôn giáo, giai cấp. Ai đồng tình với Việt Nam là được vào Hội.
7) Cao Miên: Campuchia (BT).
8) Ai Lao: Lào (BT).
9) Tính đến ngày 20-7-1946, Chính phủ Việt Nam đã gửi sang cho Phái đoàn ta ở Pháp 52 bức điện, nhưng ta chỉ nhận được 10 bức.
10) Ở đây người ta lấy sáp nặn thành tượng những người có danh tiếng. Tượng to bằng người thật, áo quần cũng thật, xem giống như hệt.
11) Một quận cũ của Pháp, có thị trấn là Phôngtennơblô.
12) Nhà báo nổi tiếng, đã sang Việt Nam điều tra về tội ác của thực dân Pháp. Sau khi về nước bà đã viết cuốn Đông Dương kêu cứu.
Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)
Tháng 6, ngày 1
Sáng sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Pêgu (Rănggun) đi Cancútta (Ấn Độ).
11 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Cancútta. Đại biểu Toàn quyền Anh và Lãnh sự Pháp ra sân bay đón, đưa Người và Đoàn về nghỉ tại Khách sạn Phương Đông.
Chiều, Người tới đáp lễ Toàn quyền Anh, tiếp các phóng viên báo Anh, báo Ấn Độ và các Việt kiều tới thăm.
Tối, Người dự tiệc do Tổng lãnh sự Pháp ở Cancútta chiêu đãi.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 12-13.
Tháng 6, ngày 2
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện về cho Chính phủ. Toàn văn bức điện như sau: “Chúng tôi đã tới Cancútta được bình yên cả, sau một đêm ngủ ở Pêgu (Rănggun). Hôm tới, chúng tôi sẽ lại lên đường. Chúng tôi nhờ Chính phủ cảm ơn đồng bào ta và các bạn người Pháp đã tiễn chúng tôi ở Gia Lâm. Tôi gửi những cái hôn cho các cháu”.
11 giờ, Người đến thăm chính thức Thống đốc xứ Bănggan (Bengale).
Tối, Người thăm câu lạc bộ của kiều dân Pháp.
– Báo Cứu quốc, số 257, ngày 4-6-1946.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.458.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 12-13.
Tháng 6, ngày 3
Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Sanđécnago 1) (Changdernagor) theo lời mời của Tỉnh trưởng tỉnh này.
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn một tờ báo lớn ở Cancútta về Liên bang Đông Dương và Liên hiệp Pháp. Người nói: “Thực là một sự mỉa mai nếu lại đặt cho Đông Dương một viên toàn quyền, song tôi hy vọng rằng cuộc đàm phán chính thức ở Pari sẽ có kết quả tốt… Việt Nam không có tham vọng gì về đất đai của hai nước láng giềng. Hiện giờ, quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và hai nước đó chưa có, nhưng rồi thế nào cũng phải có”. Về cuộc xung đột Pháp – Xiêm, Người nói: “Việc đó thuộc thẩm quyền của Pháp” và khẳng định Việt Nam rất có cảm tình với Ấn Độ.
Chiều, Người mở tiệc chiêu đãi lãnh sự và các vị quan chức Pháp ở Cancútta và Sanđécnago.
Bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh Gửi Trại nhà nghèo tỉnh Quảng Ngãi in trên báo Quyết Thắng, cơ quan của Việt Minh Trung Bộ, xuất bản tại Thuận Hoá (Huế), số 47, ngày 3-6-1946 với nội dung sau:
“Tôi vừa tiếp được bức ảnh thêu và phong thư.
Trước hết, tôi cám ơn tấm lòng thân ái của anh em đối với tôi. Hai là tôi phải khen rằng anh em thêu rất khéo. Bức thêu đó đã chứng tỏ rằng: Thủ công nghệ của nước ta mai sau chẳng những có thể tranh đua mà lại có thể tranh giải nhất của thủ công mỹ nghệ trong thế giới. Ba là tôi mong anh em sẽ cho tôi biết cách tổ chức và đời sống của anh em trong trại. Bốn là tôi ao ước rằng: nhờ sự cần kiệm của anh em, Trại nhà nghèo sẽ mau tiến bộ thành Trại nhà khá, rồi dần dần thành Trại nhà giàu làm kiểu mẫu cho anh em khác.
Chúc anh em gắng sức và mạnh khoẻ
Thân ái
Ký tên
Hồ Chí Minh”
– Báo Cứu quốc, số 258 và 259, ngày 5 và 6-6-1946.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 14.
– Tạp chí Lịch sử Đảng, số 12-2005, tr. 66.
Tháng 6, ngày 4
Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Cancútta tới Agra (Agra) và về nghỉ ở khách sạn.
16 giờ, Người đến thăm Nhà thờ đạo Hồi và những thắng cảnh nổi tiếng của thành phố: lâu đài Đêli Két (Delhi Cate) được xây dựng từ thế kỷ 17, lăng Hoàng hậu Tai Mahan.
Tối, Người dự tiệc chiêu đãi do các quan chức địa phương mời.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.469.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 15.
Tháng 6, ngày 5
10 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Agra đến Carasi (Karachi, nay thuộc Pakixtan). Tổng đốc người Anh ra sân bay đón và mời Người về nghỉ tại Phủ Tổng đốc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện về cho Chính phủ: “Đến Carasi 12 giờ ngày 5 tháng 6. Tôi vẫn khoẻ. Tướng Xalăng và tôi là thượng khách của Chính phủ ở đây. Tôi lại khởi hành buổi sáng thứ ba.
Hồ Chí Minh”.
Chiều, Người thăm khu trung tâm thành phố.
Tối, Người dự tiệc chiêu đãi do Thống đốc Carasi mời.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.469.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 15-16.
Tháng 6, ngày 6
Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Habanha (Habangna, Irắc). Người nghỉ lại ăn cơm trưa rồi lên đường đi tiếp.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.469.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 16-17.
Tháng 6, ngày 7
Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Cairô (Cairo), Thủ đô Ai Cập. Đại diện Sứ quán Pháp ra sân bay đón và mời Người về nghỉ tại Sứ quán.
Người gửi điện về cho Chính phủ: “Ngày 7 tháng 6, đến Lơke 2). Tất cả đều như thường. Cho chúng tôi biết ngày khởi hành của hai đại biểu và tin tức trong nước. Gửi cho phái đoàn ngoại giao. Chuyển lời chào thân ái của tôi tới các vị Uỷ viên Pháp, tướng Lơcléc và Valuy”.
Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đặt kế hoạch tác chiến, ký tên Q.Th., đăng trên báo Cứu quốc, số 260. Tác giả lược dịch phương pháp dùng binh của Tôn Tử và bổ sung thêm cho phù hợp với điều kiện chiến tranh mới, từ việc đặt ra kế hoạch cho đến đường lối chiến lược, chiến thuật. Về chiến lược, chiến thuật, tác giả đã chỉ ra 12 điểm chủ yếu và bí quyết của các nhà quân sự. “Nhưng trong việc quân, những việc bất trắc thực là thiên biến vạn hoá và thường xảy ra luôn luôn. Phải biết tuỳ cơ ứng biến, không thể bắt chước mà bảo được. Chiến thuật cốt yếu để được thắng lợi là phải áp dụng thuật giả trá và tuyệt đối giữ bí mật”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 17.
– Báo Cứu quốc, số 260, ngày 7-6-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 250-253.
Tháng 6, ngày 8
Tại khách sạn nhỏ của Pháp tại Cairô, trước lúc dùng bữa sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói với tướng R. Xalăng: “Tôi vừa mới quay lưng đi, người ta đã nặn ra cái Chính phủ Nam Kỳ. Tôi vừa được biết tin này qua báo chí và đài phát thanh ở Cairô. Tôi được biết, vào lúc 9 giờ sáng ngày 1 tháng 8 ông Xêđin (Cao uỷ Pháp ở Nam Bộ) đã đọc một bức thư của Đô đốc Đácgiăngliơ, chế tạo ra cái Chính phủ này, có bác sĩ Thỉnh làm Chủ tịch và đại tá Xuân làm Phó Chủ tịch kiêm Bộ trưởng Quốc phòng. Tại sao không báo cho tôi biết tin này trước khi tôi lên đường? Thật là một âm mưu phi pháp. Tướng quân này, các ông đừng biến Nam Bộ thành một thứ Andát Loren 3) mới, nếu không chúng ta sẽ đi tới cuộc chiến tranh trăm năm đấy. Ông hãy làm ơn đưa tôi quay trở lại Hà Nội”.
Tướng R. Xalăng đề nghị Chủ tịch cứ đi Pháp, vì ở đó “người ta” đang chờ Người để “thanh toán các vấn đề”. Một lát sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói tiếp với R. Xalăng: Thôi được, tôi tin ông vì ông là một sĩ quan. Tôi biết ông coi trọng chúng tôi và ở Pháp tôi cũng nhiều bạn.
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Viện Khảo cổ Ai Cập, xem “Thành phố ma” 4) và Kim tự tháp.
Chiều, Người dự tiệc chiêu đãi do Sứ quán Pháp mời. Cùng dự có Đô đốc Amanrích (Amalrich), Giáo sư Giughê (Jouguet), tướng Raun Xalăng, Nhà bác học Briôtông (Brioton)…
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Lê Kim: Bác Hồ tiếp xúc với tình báo phương Tây, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2000, tr. 111-112.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 17-20.
Tháng 6, ngày 9
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Chính phủ Pháp từ Pari, đề nghị Người đến Can (Cannes) nghỉ tạm, chờ Chính phủ mới của Pháp thành lập sẽ đón Người về Pari.
Người đi thăm Kim tự tháp Xêkhera (Sekherat).
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 21-22.
Tháng 6, ngày 10
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Chính phủ Pháp cải chính bức điện ngày 9-6, đề nghị Người đến Biarít (Biarritz 5), Pháp) chờ Pháp lập Chính phủ mới.
Trong thời gian chờ đợi ở Cairô, Người cùng một số anh em trong đoàn đi thăm thành phố, xem các hiệu sách. Có lần khi vào nghỉ ở một hàng giải khát, một người đến xin được chụp ảnh Người.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 22.
Tháng 6, ngày 11
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Cairô đi Angiêri.
Người điện về cho Chính phủ: “11 giờ, rời Cairô. Tất cả đều như thường. Từ khi rời Hà Nội không được biết tin tức gì cả. Đánh điện cho biết ngay 6).
Chào thân ái
Hồ Chí Minh”.
Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Bixcra (Biskra, Angiêri). Tỉnh trưởng người Pháp ra đón Người. Tại đây, Người thăm vườn cây chà là của một quý tộc địa phương.
Cùng ngày, Người đến Biarít.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.470.
– Báo Cứu quốc, số 269, ngày 18-6-1946.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 22-23.
Tháng 6, ngày 12
Chủ tịch Hồ Chí Minh nghỉ tại Khách sạn Pale (Palais). Người điện về cho Chính phủ ta:
“Thứ tư ngày 11 chúng tôi tới Biarít, gặp Mạnh Hà, Trần Ngọc Danh, Bửu Hội và nhiều đại biểu của các đoàn thể kiều bào. Chúng tôi ở đây vài ngày để đợi Chính phủ Pháp thành lập. Nhắc những vị đại biểu còn thiếu đi ngay và cho chúng tôi biết ngày đi. Cho biết tin trong nước.”
Trong ngày, Người tiếp J.Xanhtơny, đại diện Ngoại trưởng Pháp và ông Quận trưởng Bayon đến chào.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.470.
– Báo Cứu quốc, số 266, 268 và 269 ngày 14, 17 và 18-6-1946.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 23.
Tháng 6, ngày 13
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trên bãi biển khoảng 1 giờ, sau đó tiếp đại biểu Việt kiều từ nhiều nơi ở Pháp đến Biarít chào mừng Người. Nhiều người quyên tiền nhờ Chủ tịch chuyển giúp về nước.
Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn Việt kiều đã quyên góp ủng hộ đất nước và nhận điện của nhiều Việt kiều các nước Pháp, Anh, Mỹ, Tân Đảo… gửi tới chúc mừng.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.470.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 24.
Tháng 6, ngày 14
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trên bãi biển, sau đó tiếp kiều bào, nhân sĩ đến thăm.
Tổng Công hội Pháp gửi điện chúc mừng Người và khẳng định tinh thần đoàn kết của những người lao động Pháp đối với nhân dân Việt Nam. Người nhận được thư chúc mừng của ông Giuýtxtanh Gôđa (Justin Godart), Chủ tịch Hội hữu nghị Việt – Pháp.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từ chối trả lời phỏng vấn của Hãng Thông tấn Pháp AFP vì Chính phủ mới của Pháp chưa thành lập. Người chỉ nói qua về những nguyên tắc cụ thể để có thể đem lại kết quả cho cuộc đàm phán, về ảnh hưởng của văn hoá Pháp trên thế giới, và kết luận: “Dùng văn minh mà chinh phục người ta thì bền vững hơn dùng súng đại bác”.
Cùng ngày, hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Noi gương anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu (ký bút danh Q.T.) và Phương pháp tác chiến (ký bút danh Q.Th.) đăng trên báo Cứu quốc, số 266.
Trong bài Noi gương anh em Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu, Người biểu dương những việc làm tốt của Tự vệ chiến đấu thành Hoàng Diệu về các mặt sinh hoạt, học tập, công tác và khen ngợi: “Anh em Tự vệ chiến đấu thành Hoàng Diệu đáng làm gương cho không những tự vệ các địa phương mà cho cả các hạng thanh niên”.
Bài Phương pháp tác chiến giới thiệu cách đánh trong Binh pháp Tôn Tử: phải đánh thật nhanh để thắng nhanh… nhưng đánh thật nhanh không phải là hấp tấp vội vàng mà quên cả cơ mưu, phải vừa nhanh vừa có mưu cơ mới quyết định được thắng lợi… “Cho nên người làm tướng có mưu trí bao giờ cũng lo lắng đến lợi, đến hại. Lo đến lợi mới có đủ tin tưởng làm trọn được nhiệm vụ. Lo đến hại mới tìm mưu kế để giải trừ được gian nguy”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 14-15.
– Võ Nguyên Giáp: Những chặng đường lịch sử, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1977, tr.470.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 254-255.
Tháng 6, ngày 15
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được tin Đô đốc Đácgiăngliơ từ Sài Gòn trở về Pari.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 25.
Tháng 6, ngày 16
Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm vùng ngoại ô Biarít, đến gần biên giới Pháp – Tây Ban Nha, thăm động Luốcđơ (Lourdes) và một vài nơi khác.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 25.
Tháng 6, ngày 17
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng J.Xanhtơny, tướng Raun Xalăng, Pơti (Petit) đại biểu Quốc hội kiêm Thị trưởng Biarít đi thăm phong cảnh miền núi Pirênê và thị trấn Xanh – Giăng đơ Luyz (Saint-Jean de Luz), dự ngày hội của dân làng Xarơ (Sare), xem đánh cầu Pơlốt (Pelote). Sau cuộc múa hát, đánh cầu do nhân dân địa phương tổ chức để chào mừng, Người dự tiệc rượu cùng các quan chức trong vùng, chụp ảnh với các em thiếu nhi.
Trả lời phỏng vấn của Hãng Thông tấn Pháp AFP, Người nói: “Tôi rất tin cậy ở kết quả của cuộc Hội nghị Pháp – Việt này. Hai nước Pháp – Việt xa nhau không phải vì văn hoá, lý tưởng, mà chỉ vì quyền lợi của một vài cá nhân. Mục đích của Pháp là tự do, bình đẳng, bác ái, nếu Pháp thi hành đúng thì chắc chắn sẽ mua được tình thân thiện của Việt Nam”.
Cùng ngày, Người nhận được điện chúc mừng của Hội hữu nghị Pháp – Việt 7).
– Báo Cứu quốc, số 269, 270 và 271, ngày 18, 19 và ngày 20-6-1946.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 26-27.
Tháng 6, ngày 18
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng J.Xanhtơny đặt vòng hoa trước Đài kỷ niệm chiến sĩ trận vong tại Biarít nhân kỷ niệm ngày tướng Sáclơ đờ Gôn (Charles de Gaulle) ra lời hiệu triệu kháng chiến.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Báo Cứu quốc, số 271, ngày 20-6-1946.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 27.
Tháng 6, ngày 19
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đại biểu Chính phủ Pháp, nhân viên trong Phái đoàn Việt Nam và hoạ sĩ Việt kiều Mai Trung Thứ đi thăm đồng bằng phía bắc Biarít. Đến Ôxơgo (Hossegor), Người xuống xe đi bộ thăm khu rừng ven đường chừng 30 phút.
Buổi trưa, Người nghỉ tại Len (Leen).
16 giờ, Người đi xem suối nước nóng ở xứ Đax, thăm thành phố rồi trở về Khách sạn Pale.
Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tại sao hợp tác xã chưa thấy xuất hiện ở thôn quê (ký bút danh Q.Th.), đăng trên báo Cứu quốc, số 270. Theo tác giả, có tình hình đó là do:
1. Những tri thức phổ thông chưa được phổ cập ở thôn quê. Khác với các nước, ở nước ta, những tri thức về hợp tác xã đối với chúng ta đến nay vẫn còn rất mới lạ. “Chúng ta chưa hiểu rõ lợi ích của hợp tác xã thế nào và cách thức tổ chức thế nào nên không dám bạo dạn đứng ra khởi xướng lập hợp tác xã”.
2. Thiếu cán bộ hoạt động: Người hành nghề kinh doanh ít, lại không thạo tính toán, chỉ làm theo lối buông trôi, gặp chăng hay chớ.
Để phổ cập hợp tác xã thôn quê, cũng theo tác giả, những điều kiện cần thiết là:
1. Cổ động tuyên truyền: xuất bản sách báo nói về hợp tác xã phát cho dân quê; Chính phủ cử người xuống các địa phương giảng giải cho dân chúng hiểu rõ lợi ích và cách thức tổ chức hợp tác xã.
2. Mở lớp huấn luyện cán bộ chuyên về hợp tác xã.
3. Làm thí điểm. “Chỉ khi nào dân chúng thấy lợi ích của hợp tác xã đã hiển nhiên thì khi đó phong trào hợp tác xã mới có thể sôi nổi, bồng bột được”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 27-28.
– Báo Cứu quốc, số 270 và 271, ngày 19 và 20-6-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 259-260.
Tháng 6, ngày 20
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm làng chài Hanđay (Handaye) gần Biarít, cùng anh em trong đoàn đi thuyền và câu cá.
Chiều, Người tiếp Bộ trưởng Quân giới Tilông (Tillon) và ba nghị sĩ Pháp đến Biarít chào mừng. Người mời họ ăn cơm chiều và nghỉ lại đến sáng hôm sau.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 28.
Tháng 6, ngày 21
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm bờ biển Biarít.
Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh giới thiệu về Binh pháp Tôn Tử với nhan đề: Vấn đề quân nhu và lương thực, ký tên Q.Th., đăng trên báo Cứu quốc, số 272. Trích dẫn và phân tích những câu nói của Tôn Tử về vấn đề cung cấp quân nhu và lương thực trong chiến tranh, tác giả rút ra kết luận: “Về quân sự, quân nhu và lương thực rất quan trọng. Có binh hùng, tướng giỏi, nhưng thiếu quân nhu, lương thực không thể thắng trận được. Nếu việc cung cấp lương thực, quần áo, thuốc men, súng ống, đạn dược cho quân đội ngoài mặt trận không làm được đầy đủ chu đáo, binh sĩ bị hãm vào vòng thiếu thốn, sẽ mất hết tinh thần chiến đấu… Cho nên, người làm tướng giỏi phải tìm hết mưu kế để cướp lấy lương thực của quân địch”.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 28-29.
– Báo Cứu quốc, số 272, ngày 21-6-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 261-263.
Tháng 6, ngày 22
12 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Khách sạn Pale đi Pari. Quan chức địa phương tổ chức tiễn Người trọng thể.
13 giờ, máy bay cất cánh tại sân bay Pácmơ Biarít (Parme Biarritz), trên cắm quốc kỳ hai nước Việt Nam và Pháp.
16 giờ 10 phút, máy bay hạ cánh xuống sân bay Lơ Buốcgiê (Le Bourget). Nhà ga sân bay được trải thảm nhung đỏ, treo cờ Việt Nam và Pháp. Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariúyt Mutê (Marius Moutet), Bộ trưởng Lễ tân đại diện Chính phủ Pháp, J. Đuymen (Jacques Dumaine), các tướng lĩnh đại diện các quân, binh chủng, đại biểu các đảng, đoàn thể, trên một nghìn Việt kiều và nhân dân Pari đã đón Chủ tịch Hồ Chí Minh tại sân bay. Sau lễ chào cờ, Người cùng đại diện Chính phủ Pháp đi duyệt đội danh dự. Trước khi lên ôtô, Người nói trước máy ghi âm của phóng viên Hãng Thông tấn Pháp AFP: “Tôi rất lấy làm bằng lòng được đặt chân lên đất của một nước đã chịu đau khổ nhiều vì lý tưởng và tự do. Cảm ơn Chính phủ và dân chúng Pháp tiếp đãi tôi một cách long trọng. Mong sau này hai dân tộc Pháp và Việt Nam cộng tác một cách bình đẳng, thật thà và thân thiện”.
Đoàn xe đưa Người về Khách sạn Roayan Môngxô (Royal Monceau) nằm trên đại lộ Ôsơ (Hoche), gần Phủ Tổng thống Pháp. Đi dẫn đường và hộ vệ có nhiều xe ô tô và xe mô tô của Cục Công an Pari và Bộ Nội vụ. Hai bên đường từ trường bay về khách sạn, cách mấy chục thước lại có một cảnh binh đứng canh, cấm xe cộ và người qua lại. Dân chúng đứng hai bên đường xem rất đông, nhiều lúc họ vỗ tay và hoan hô tỏ tình thân thiện.
Tại khách sạn cũng có lính danh dự đứng chào và canh gác. Trước khách sạn có treo một lá cờ đỏ sao vàng rất lớn.
17 giờ, Người tiếp nhà báo Raymông Bácbê (Raymond Barbé) đến chào.
20 giờ, Người tiếp A.Mácty (A.Marty), đại diện Trung ương Đảng Cộng sản Pháp đến chào.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chí Minh 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 29-31.
Tháng 6, ngày 23
6 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong khu rừng Bulônhơ (Boulogne).
12 giờ, Người tiếp tướng Gioăng (Juin), Tổng tham mưu trưởng quân đội Pháp đến chào.
13 giờ, Người ăn trưa với Phái đoàn Việt Nam và ba đại biểu lính chiến Việt Nam.
16 giờ, Người tiếp một số trí thức Việt Nam tại Pháp, phần nhiều là thầy thuốc, kỹ sư và một vài hoạ sĩ, ai cũng náo nức muốn về để giúp Tổ quốc.
17 giờ 15, tại Khách sạn Roayan Môngxô, Người mở tiệc trà đón hơn 50 thiếu nhi Việt Nam ở Pari cùng cha mẹ các cháu đến chào. Người trao lá cờ của nhi đồng Hoàng Diệu (Hà Nội) cho em Trương Hồng Quân, 12 tuổi, đại diện nhi đồng Việt Nam tại Pari. Người cùng các em trò chuyện và chụp ảnh kỷ niệm.
20 giờ 30, Người dùng cơm tại quán Lơ Tôngcanh (Le Tonkin) số 63 Ke đờ la Tuốcnen (Quai de la Tournelle), Pari.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từ chối mọi cuộc phỏng vấn của giới báo chí.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 32-33.
Tháng 6, ngày 24
6 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong rừng Bulônhơ.
8 giờ, Người tiếp khoảng 100 đại biểu kiều bào Nam Bộ đến chào mừng và nghe thông báo tình hình nước nhà.
9 giờ 30, Người gặp đại biểu trí thức Nam Bộ tại Pháp.
13 giờ, Người tiếp Bộ trưởng Mariúyt Mutê và J.Xanhtơny cùng một số nhân viên cao cấp trong Chính phủ Pháp.
15 giờ 30, Người tiếp phóng viên Medoa (Maisoi).
16 giờ, Người tiếp đại tá Tuytănggiơ (Tutenges) đến thăm.
17 giờ, Người tiếp ông Trần Đức Thảo, Việt kiều tại Pháp.
18 giờ, Người tiếp Đô đốc Đácgiăngliơ đến chào.
19 giờ, Người tiếp Ban lãnh đạo Hội hữu nghị Pháp – Việt đến chào 8).
Cùng ngày, Người còn tiếp Luật sư Giôê Noman (Joé Nordman), Chủ tịch Công đoàn báo chí Pháp và nhận được nhiều thư, điện chúc mừng của kiều bào ở khắp nơi gửi đến.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 32-34.
Tháng 6, ngày 25
6 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đoàn đến thăm và đặt vòng hoa tại mộ ông Khánh Ký trong nghĩa trang Tioa Paridiêng (Thiois Parisien).
10 giờ, Người gặp ông Trần Đức Thảo.
11 giờ, Người gặp ông Hoàng Kim Phượng, Việt kiều người Thanh Hoá.
13 giờ 30, Người tiếp hơn 100 đại biểu chiến binh, công binh Việt kiều.
15 giờ 15, Người làm việc với Phái đoàn Việt Nam tham dự cuộc đàm phán.
16 giờ, Người tiếp phóng viên báo L’Humanité Dimanche đến chụp ảnh.
17 giờ 10, tại Khách sạn Roayan Môngxô, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp 84 đại biểu các báo Pháp và báo nước ngoài. Người nói: “Từ khi tới Pháp, ở Biarít thăm Baxcơ và cho tới khi đến Pari, tôi được Chính phủ đón tiếp long trọng, nhân dân Pháp và các nhà báo chào mừng nồng nhiệt. Tôi rất cảm ơn. Hôm nay, tôi chưa thể tuyên bố gì, để đợi Chính phủ Pháp tiếp chính thức”. Sau đó, Người mời các phóng viên dự tiệc trà. Trước khi tiệc tan ( hồi 18 giờ), Người cầm những bông hoa trên bàn tiệc tặng mỗi nữ phóng viên một bông, còn lại một bông, Người tặng cho nam phóng viên nhiều tuổi nhất.
18 giờ 30, Người tiếp và mời cơm các lãnh tụ Đảng Cộng hoà bình dân (M.R.P) gồm các ông Mác Ăngđrê (Max André), Môrixơ Suman (Maurice Schuman) – Chủ tịch Đảng, Phrăngxixcơ Gay (Francisque Gay) – Bộ trưởng, Étmông Misơlê (Edmond Michelet) – Bộ trưởng, Côlanh (Colin), Goócte (Gortais), Đơbây (Debay), Amôri (Amaury), và Ternoa (Terrenoir). Phía Việt Nam có các ông Phạm Văn Đồng, Nguyễn Mạnh Hà.
21 giờ 15, tiệc tan, nhưng Tổng thư ký M.R.P và ông Anbe, Tổng biên tập một tờ báo, còn nán lại trò chuyện với Người đến 22 giờ.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 34-35.
Tháng 6, ngày 26
7 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm “đột kích” anh em trong Phái đoàn Việt Nam ở Khách sạn Xanhtơ Annơ (Sainte Anne) và Khách sạn Luvrơ (Louvre).
10 giờ 20, Người tiếp các đại biểu Liên đoàn ái hữu người Việt Nam ở Liông (Lyon), Pari, Boócđô (Bordeaux), Tuludơ (Toulouse) và các tỉnh khác đến chào và thông báo với Người về tình hình kiều bào ta ở Pháp.
13 giờ, Người mời cơm ông bà P.Cốt (P.Cot).
17 giờ, Người tiếp Luật sư Mác Clanhvin Blôngcua (Max Clainville Bloncourt) đến thăm.
20 giờ, Người tiếp và mời cơm các yếu nhân Đảng Xã hội Pháp (S.F.I.O): bà Mácty Cápgra (Marty Capgras); ông Bộ trưởng Ăngđrê Philíp (André Philip), ông Bộ trưởng Mariúyt Mutê (Marius Moutet), nghị sĩ Sáclơ Luyxi (Charles Lussy), và các uỷ viên Trung ương Ru (Roux), Xtiblơ (Stible), v.v.. Có bốn đại biểu trong Phái đoàn Việt Nam cùng dự.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 35-36.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
Tháng 6, ngày 27
6 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong rừng Bulônhơ và thăm lâu đài Selô (Chaillot). Phóng viên báo Point de vue xin được chụp ảnh.
13 giờ, Người đến dự cơm trưa với gia đình ông J.Xanhtơny. Một số chuyên gia kinh tế người Pháp chuyên nghiên cứu về Việt Nam cùng dự.
20 giờ, Người tiếp đại biểu Đảng Cộng sản Pháp: bà Braoong (Braun), Phó Chủ tịch Quốc hội; nghị sĩ P.Vayăng Cutuyriê (P. Vaillant Couturier); ông bà M.Casanh (M.Cachin); ông M.Tôrê, Phó Chủ tịch Chính phủ; J.Đuyclô (J.Duclos), Phó Chủ tịch Quốc hội; các uỷ viên Trung ương A.Mácty (A.Marty); Lêông Môve (Léon Mauvais); Bộ trưởng Xây dựng Ph.Bi-u (F.Billoux); Bộ trưởng Quân khí C.Tilông (C.Tillon)… Cùng tiếp khách có các ông Hoàng Minh Giám và Phạm Huy Thông.
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cho Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariúyt Mutê, phản kháng việc quân đội Pháp chiếm đóng Phủ Toàn quyền cũ ở Hà Nội.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Nhật ký làm việc của Hồ Chủ tịch 4 tháng ở Pháp, Đỗ Đình Thiện ghi, bản gốc lưu tại Bảo tàng Cách mạng.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 36-37.
– Bản đánh máy bức thư (tiếng Pháp), lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, phông PTT, HS.1514.
Tháng 6, ngày 28
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong vườn Xanh Clu (Saint Clou).
12 giờ, Người tiếp tướng Gioăng và tướng Đơvedơ (Devèze) đến thăm.
20 giờ, Người tiếp Đoàn đại biểu Phụ nữ quốc tế 9) đến thăm. Các đại biểu đã thông báo với Người: trong cuộc họp cùng ngày, Liên đoàn Phụ nữ dân chủ thế giới đã công nhận Hội Phụ nữ Việt Nam là hội viên. Người nói với các đại biểu vài nét về những thành tích, những hy sinh, nỗ lực của phụ nữ Việt Nam trong cuộc chiến đấu giành chính quyền cũng như bảo vệ và xây dựng đời sống mới.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 38-39.
Tháng 6, ngày 29
Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong rừng Vanhxen (Vincennes).
12 giờ, Người đi dự cơm trưa tại gia đình Đô đốc Đácgiăngliơ. Cùng dự có các ông Phạm Văn Đồng, Hoàng Minh Giám, Nguyễn Mạnh Hà và một số người bạn Pháp.
20 giờ, Người tiếp Thư ký Liên đoàn thể dục, thể thao và lao động Henri Grexanh (Hanri Gressin) và đại biểu các tổ chức thanh niên Pháp như Thanh niên Công giáo, Thanh niên dân chủ, Thanh niên cộng hoà, Thanh niên hướng đạo và đoàn đại biểu Hội Thanh niên thế giới gồm có người Mỹ, Anh, Đan Mạch… Các đại biểu hỏi thăm tình hình thanh niên Việt Nam. Với mỗi câu hỏi, Người đều trả lời hai lần, một lần bằng tiếng Anh và một lần bằng tiếng Pháp. Các đại biểu đề nghị được gọi Người là BÁC HỒ và thông báo: Hội Thanh niên thế giới đã công nhận thanh niên Việt Nam gia nhập Hội.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 40-41.
Tháng 6, ngày 30
6 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi dạo trong Vườn hoa Môngxô ở gần khách sạn.
12 giờ, Người mời cơm một số đại biểu dự Hội nghị Phôngtennơblô.
15 giờ 30, Người đi xem Viện Bảo tàng Nhân chủng (Museé de l’homme).
19 giờ, Người tới nhà ông Ty (Việt kiều) ăn cơm, rồi tới thăm nhà ông Lưu Đĩnh.
– ĐH. Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch 4 tháng sang Pháp, bản sao lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
– Bảo tàng Cách mạng Việt Nam: Hồ Chủ tịch ở Pháp năm 1946, Nxb. Hà Nội, 1995, tr. 42.
Cuối tháng
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gặp một số nhà tư bản đại diện cho các xí nghiệp công nghiệp, thương mại của Pháp ở Đông Dương. Người nói đến tình trạng thiếu kỹ sư và chuyên gia các ngành mà Việt Nam rất cần và mong muốn cuộc đàm phán tại Phôngtennơblô sẽ đạt kết quả tốt đẹp.
– Henri Azeau: Ho Chi Minh, Dernière chance, Flammarion, Paris, 1968, p.126.
______________________________________
1) Sanđécnago là thuộc địa của Pháp trước đây, cách Cancútta khoảng 60 km.
2) Lơke: tức Cairô, Thủ đô Ai Cập (BT).
3) Vùng đất của Pháp tiếp giáp với Đức, bị chia cắt sau chiến tranh Pháp – Phổ năm 1871, mãi đến 1919 mới được hợp nhất lại với Pháp.
4) Tên gọi một nghĩa trang gần thành phố, có nhà cửa, đường sá, nhưng suốt ngày vắng lặng, chiều mọi người mới đến cúng vái.
5) Biarritz: Thủ phủ của Pirênê Átlăngtích (Pyrénée Atlantique) ở miền Nam nước Pháp, gần biên giới Pháp – Tây Ban Nha.
6) Báo Cứu quốc, số 269, ngày 18-6-1946, đưa tin: ngày 15-6, phía Pháp mới trao lại cho Chính phủ Việt Nam bức điện của Hồ Chủ tịch đánh ngày 5-6 mà họ đã nhận được ngày 10-6. Chính phủ Việt Nam đã nhiều lần đánh điện, nhưng Hồ Chí Minh không nhận được.
7) Nội dung bức điện có đoạn: “Hội hữu nghị Pháp – Việt gửi Cụ Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Cộng hoà Việt Nam những lời chào thân ái và kính cẩn, và mong ước sắp được đón tiếp ở kinh thành Pari nhà ái quốc đã thực hiện được cuộc chiến đấu chống Nhật xâm lược và cộng tác vào cuộc chiến thắng của nền dân chủ”.
8) Đoàn gồm Chủ tịch Hội Giuýtxtanh Gôđa, Tổng thư ký Phrăngxix Giuốcđanh (Francis Jourdain); giáo sư, đại biểu Quốc hội Pôn Rivê (Paul Rivet); Giáo sư Paiê (Paillet); tướng Pơti; Hội trưởng Liên đoàn nhà báo Pháp Bâyê (Bayet); đại biểu phụ nữ Pháp, bà Côtông (Cotton); đại diện báo L’ Humanité Dimanche, P.Blốc.
9) Đoàn gồm: Ricôn (Ricole), Thư ký Trung ương Hội Phụ nữ Pháp; Bácgiônê (Barjonet), Uỷ viên Trung ương Hội; Xpotix (Sportice), đại biểu Quốc hội Angiêri; Giắckiê (Jacquier), Luật sư Hanđô (Handoo), đại biểu người Ấn Độ trong Liên hợp quốc; đại biểu Mỹ I.Uylis (Irène Willish) và đại biểu Mỹ da đen Maxơn (Mason); đại biểu Quốc hội Nga Alếchxanđrôvxkaia và đại biểu Tây Ban Nha Đôlorex (Dolorèz)…
Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)
Việt Nam 
Bạn phải đăng nhập để bình luận.