Thứ hai, 25/05/2009, 04:24 (GMT+7)

Cách đây 87 năm, ngày 25-5-1922, trên báo “L’ Humanité” (Nhân Đạo), với tinh thần cộng sản, Nguyễn Ái Quốc viết bài “Mấy ý nghĩ về vấn đề thuộc địa”, đóng góp ý kiến cho Đảng Cộng sản Pháp về thái độ đối với vấn đề thuộc địa. Người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp cho rằng Đảng của mình cần phải có một kế hoạch đúng đắn, có một chính sách thiết thực và có hiệu quả chứ không thể chỉ thỏa mãn với những tuyên ngôn nặng về tình cảm. Bài báo kết luận: “Trước những khó khăn đó, Đảng phải làm gì? Tăng cường công tác tuyên truyền của Đảng để khắc phục”.

Ngày 25-5-1947, sau cuộc hội kiến với Paul Mus, phái viên của chính quyền thực dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước”, tố cáo thái độ của giới quân phiệt “quen thói hung tàn, bất nhân, vô lễ” và kêu gọi mọi người dân Việt Nam hãy kiên quyết hy sinh chiến đấu, đánh tan bọn quân phiệt thực dân, giành lấy thống nhất và độc lập cho Tổ quốc.

Cùng ngày, Bác viết “Thư gửi nhân dân Pháp”, nêu rõ: “Bọn quân phiệt thực dân đã bắt buộc chúng tôi phải tiếp tục chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng, chúng tôi lấy câu châm ngôn hiên ngang của các bạn làm châm ngôn của chúng tôi: “Thà chết không làm nô lệ”. Chúng tôi chiến đấu vì công lý. Chúng tôi sẽ tồn tại; chúng tôi sẽ chiến thắng”.

Còn trong thư gửi “anh em văn hóa và trí thức Nam bộ”, Bác nhắn nhủ: “Ngòi bút của các bạn cũng là những vũ khí sắc bén trong sự nghiệp phò chính trừ tà, mà anh em văn hóa và trí thức phải làm cũng như là những chiến sĩ anh dũng trong công cuộc kháng chiến, tranh lại quyền thống nhất và độc lập cho Tổ quốc. Nhân dân ta sẵn lòng thân thiện với nhân dân Pháp, nhưng quyết không chịu làm nô lệ cho thực dân phản động. Anh em văn hóa với trí thức là lớp tiên tri tiên giác, càng phải quyết tâm không chịu làm nô lệ”.

Ngày 25-5-1948, Báo Cứu Quốc đăng bài Bác trả lời phỏng vấn của tờ báo Pháp “Frères d ’Armes”. “Hỏi: Thưa Chủ tịch, Chủ tịch ghét gì nhất? Trả lời: Điều ác / Hỏi: Thưa Chủ tịch, Chủ tịch yêu gì nhất? Trả lời: Điều thiện / Hỏi: Chủ tịch cầu mong gì nhất? Trả lời: Nền độc lập của nước tôi và của tất cả các nước trên hoàn cầu / Hỏi: Thưa Chủ tịch, Chủ tịch sợ gì nhất? Trả lời: Chẳng sợ gì cả! Một người yêu nước không sợ gì hết và nhất thiết không được sợ gì”.

Ngày 25-5-1954, Báo Nhân Dân đăng bài “Tuyên truyền”, trong đó Bác phê phán quan niệm chủ quan coi thường tuyên truyền của địch và nhấn mạnh: “Trách nhiệm của mỗi cán bộ, của mỗi người yêu nước là tìm mọi cơ hội, dùng mọi hình thức để đập tan tuyên truyền giả dối và thâm độc của địch. Chúng ta phải đánh thắng địch về mặt tuyên truyền, cũng như bộ đội ta đã đánh thắng địch về mặt quân sự!”.

Ngày 25-5-1962, dự cuộc họp của Bộ Chính trị bàn về “Quy hoạch sông Hồng”, Bác nhắc nhở: “Việc làm phải tính toán cho tốt”.

D.T.Q và nhóm cộng sự

sggp.org.vn

Chủ nhật, 24/05/2009, 02:02 (GMT+7)

Cách đây 87 năm, ngày 24-5-1922, bản “Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp Thuộc địa” do Nguyễn Ái Quốc thảo, được thông qua. Văn kiện này nêu rõ tôn chỉ, mục đích của hội và khẳng định quan điểm: “Anh em phải làm thế nào để được giải phóng? Vận dụng công thức của Các Mác, chúng tôi xin nói với anh em rằng, công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em. Hội Liên hiệp Thuộc địa thành lập chính là để giúp đỡ anh em trong công cuộc ấy”.Cuối bản tuyên ngôn kêu gọi: “Đứng trước chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc, quyền lợi của chúng ta là thống nhất, các bạn hãy nhớ lời kêu gọi của Các Mác: Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!”.

Ngày 24-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự họp Hội đồng Chính phủ để nghe báo cáo công việc của đoàn Quốc hội đang ở Pháp; việc dàn xếp xung đột với lực lượng Việt Nam Quốc dân Đảng ở Vĩnh Yên; việc thống nhất quân đội giữa Việt Nam Cách mệnh đồng minh hội với quân Chính phủ… Cùng ngày, Báo Cứu Quốc đăng tiếp bài thứ 2 của Bác về “Binh pháp Tôn Tử” với nhan đề “Muốn biết người phải thế nào?”. Bài viết phân tích vai trò quan trọng của việc sử dụng và các phương thức hoạt động gián điệp để nhấn mạnh: “Nhiệm vụ của gián điệp rất nặng nề. Làm được nhiệm vụ đó, thắng trận rất dễ dàng”.

Ngày 24-5-1948, nhật ký của Bộ trưởng Lê Văn Hiến ghi lại buổi gặp Bác trước ngày họp Hội đồng Chính phủ: “Trời càng về đêm càng mưa lớn. Chúng mình phải ở lại kéo dài câu chuyện với Cụ (Chủ tịch) trong lúc chờ đợi hết mưa. Cụ ân cần thăm hỏi gia đình của mọi người. Đến lúc chúng mình vui câu chuyện nhắc đến gia đình Cụ, Cụ phì cười và nói: “Mình chẳng phải thần thánh gì, cũng người như tất cả mọi người. Nhưng với hoàn cảnh này, còn điều kiện nào nghĩ đến gia đình… Ý kiến các chú thế nào?”. Chúng mình cũng chỉ phì cười mà nói: “Thật là khó”, không thể có ý kiến gì khác. Cụ cười và nói tiếp: “Gia đình nhỏ không thể được thì ta cứ lo gia đình lớn đi vậy”.

Tháng 5-1952, Bác gửi điện cảm ơn Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Lào Souphanuvong và Chủ tịch Ủy ban Dân tộc giải phóng Cao Miên Sơn Ngọc Minh đã gửi điện chúc mừng sinh nhật. Trong thư cảm ơn nhân ngày sinh nhật, Bác viết:“Tôi trân trọng cảm ơn tất cả. Tôi xin báo cáo rằng tôi rất mạnh khỏe và xin hứa với đồng bào, bộ đội và các bạn rằng: tôi quyết đưa tất cả tinh thần và sức lực để cùng đồng bào và bộ đội đẩy mạnh kháng chiến đến thắng lợi, kiến quốc đến thành công, đặng góp phần vào công cuộc bảo vệ hòa bình thế giới”.

Ngày 24-5-1969, Bác kiểm tra sức khỏe, sau đó họp Bộ Chính trị nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp báo cáo tình hình quân sự, nghe Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh báo cáo về công tác đối ngoại. Bình luận về chủ trương 8 điểm liên quan đến việc giải quyết chiến tranh ở Việt Nam của Tổng thống Mỹ R.Nixon, Bác nói:“Nixon đã bị động và đó là hành động mị dân của Tổng thống Mỹ”.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn

Thứ bảy, 23/05/2009, 01:26 (GMT+7)

Cách đây 86 năm, ngày 23-5-1923, hồ sơ mật thám Pháp ghi nhận việc Nguyễn Ái Quốc tham gia cuộc họp chi bộ 5 quận Seine ở Paris.

Ngày 23-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn Quốc hội, Chính phủ và các tổ chức tôn giáo, cơ quan đoàn thể, đồng bào cả nước cùng bè bạn nước ngoài đã chúc mừng nhân ngày sinh của mình. Thư viết: “Nhân dịp này, tôi xin hứa với đồng bào rằng từ đây về sau, cũng như từ đây về trước, tôi sẽ ra sức phấn đấu để giữ quyền tự chủ của nước nhà, quyền tự do của dân tộc, quyền dân chủ của đồng bào. Tôi xin hứa với bạn hữu các nước rằng tôi sẽ dùng tinh thần lực lượng nhỏ mọn của tôi để giúp vào việc xây đắp mối tình thân thiện giữa các dân tộc”.

Ngày 23-5-1958, Bác đến dự và nói chuyện với Đại hội Liên hoan chiến sĩ thi đua nông nghiệp toàn quốc lần thứ III. Bác nêu lên những thay đổi to lớn của nông thôn nước ta và phân tích: muốn phát triển tốt hơn thì phải quan tâm đến thủy lợi, sản xuất tập thể, cải tiến kỹ thuật và thi đua yêu nước. Riêng với thủy lợi, Bác đọc câu thơ: “Ơn Đảng như mẹ như cha/Mở mang thủy lợi nhà nhà ấm no/Ấm no không đợi trời cho/Người làm ra nước, sức to hơn trời”.

Ngày 23-5-1962, trong thư đăng trên Báo Nhân Dân, Bác cảm ơn đồng bào trong nước, kiều bào và bạn bè quốc tế chúc mừng nhân sinh nhật. Thư viết: “Những món quà rất quý báu làm tôi rất vui lòng là trong thư và điện chúc thọ, nhiều đơn vị và cá nhân đã báo cáo những thành tích tốt đẹp trong đợt thi đua vừa qua và đã hứa hẹn đẩy mạnh thi đua để hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch năm nay và chuẩn bị tốt cho kế hoạch năm sau”.

Ngày 23-5-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp ông Salvador Agende, Tổng Bí thư đảng Xã hội, Chủ tịch Thượng viện Chile. Cuộc hội kiến diễn ra trước khi Bác qua đời không lâu đã để lại một ấn tượng rất sâu sắc với vị khách Chile, người sau đó đã trở thành Tổng thống nước Cộng hòa Chile rồi anh dũng hy sinh khi bị bọn phát xít Pinoche sát hại.

Sau chuyến đi, S.Agende viết: “Ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chúng tôi đã được nghe, được thấy và được học tập nhiều bài học về con người và cách mạng. Song, chúng tôi vẫn cảm thấy thiếu nếu như không được gặp một người tượng trưng cho cả dân tộc: Chủ tịch Hồ Chí Minh… Chủ tịch Hồ Chí Minh là lịch sử, là người con và người cha của cách mạng. Cuộc đời gương mẫu và nếp sống giản dị của Chủ tịch đã khắc sâu vào tâm trí của chúng tôi… Không có vẻ kiêu kỳ, không có gì ngạo mạn trong lời nói mà chỉ thấy niềm tin mãnh liệt vào nhân dân… Chưa bao giờ chúng tôi cảm thấy sự giản dị và vĩ đại lại đi liền với nhau như vậy. Chưa bao giờ một người khi nói với chúng tôi về các em nhỏ lại giáo dục chúng tôi nhiều như vậy. Tư tưởng và lời nói của Chủ tịch chứa đựng sự đau thương và anh dũng của cả một dân tộc đã làm nên lịch sử của mình. Nhưng sự dịu hiền tỏa ra từ những lời nói chỉ có ở Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn

Thứ năm, 21/05/2009, 02:07 (GMT+7)

Cách đây 81 năm, ngày 21-5-1928, từ thủ đô nước Đức, Nguyễn Ái Quốc gửi thư về Ban Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, đóng góp ý kiến cho hoạt động của Ban thuộc địa Đảng Cộng sản Pháp, nhờ chăm sóc các đồng chí Đông Dương đang học ở Nga và cho biết đã sẵn sàng lên đường tới nơi cần đến.

Cũng trong thời gian này (tháng 5-1928), tập san “Inprekorr” bản tiếng Pháp của Quốc tế Cộng sản đăng bài “Phong trào công nhân và nông dân mới đây ở Ấn Độ” khảo sát những biến đổi to lớn đang diễn ra tại quốc gia rộng lớn này và bài “Chủ nghĩa đế quốc, kẻ tiêu diệt nòi giống bản xứ” để đi đến kết luận: “Lịch sử của nhiều chế độ thực dân đã cho thấy rằng nhiều dân tộc bản xứ bị tiêu diệt hoàn toàn khi tiếp xúc với nền văn minh của người da trắng… và muốn cứu vãn những nòi giống này, ta phải lật đổ chủ nghĩa đế quốc”.

Ngày 21-5-1939, Nguyễn Ái Quốc đã có mặt tại Quế Lâm (Trung Quốc) và tìm cách liên hệ với phong trào trong nước bằng cách gửi loạt bài “Thư từ Trung Quốc” về đăng trên tờ “Notre Voix” (Tiếng nói của chúng ta) của những người cộng sản hoạt động công khai tại Hà Nội. Bài “Những khó khăn của quân đội Nhật” phản ánh những vấn đề thời sự đang diễn ra trong đạo quân Nhật tại Trung Quốc và phân tích nguy cơ của chủ nghĩa phát xít đang ở rất gần Đông Dương.

Ngày 21-5-1964, Tạp chí “Minority of One” của một nhóm nhân sĩ trí thức tiến bộ xuất bản tại Mỹ đăng bài phỏng vấn nhân ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong bài trả lời, Bác bày tỏ: “Từ nước Việt Nam cách xa Hoa Kỳ hàng vạn cây số, tôi gửi đến các bạn Mỹ lời chào hữu nghị và lời kêu gọi tha thiết này. Tôi mong các bạn sẽ hiểu rõ hơn sự thật cay đắng ngày nay ở miền Nam Việt Nam, một nửa Tổ quốc chúng tôi. Ở đây đang diễn ra một cuộc chiến tranh vô cùng tàn khốc, một cuộc chiến tranh lớn nhất, dai dẳng nhất, đẫm máu nhất hiện nay trên trái đất này…

Nhân dân Việt Nam hiểu rõ rằng nhân dân Mỹ muốn sống hòa bình và hữu nghị với các dân tộc khác. Tôi đã đến nước Mỹ, tôi hiểu nhân dân Mỹ rất trọng chính nghĩa và có nhiều tài năng… Chính những kẻ đang phá hoại nền độc lập tự do của dân tộc chúng tôi cũng là những kẻ phản bội bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ trong đó đã nêu cao chân lý “tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng” và nêu cao những quyền bất khả xâm phạm của con người: “quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”…

Chẳng những chúng tôi đau xót vì đồng bào miền Nam chúng tôi phải gian khổ hy sinh, mà chúng tôi cũng thương xót cho những bà mẹ và các người vợ Mỹ đã mất con, mất chồng trong cuộc chiến tranh phi nghĩa ở miền Nam Việt Nam do bọn quân phiệt Mỹ tiến hành… Tôi mong lời kêu gọi khẩn thiết này sẽ đến tai nhân dân Mỹ”.

Tháng 5-1967, từ Quảng Châu, sau một tháng sang Trung Quốc chữa bệnh, Bác đã viết bài thơ gởi về Bộ Chính trị ở trong nước: “Thời giờ đã chóng tựa đưa thoi/Thấm thoát xa nhà một tháng rồi/Nghìn dặm vui nghe tin thắng lợi/Một mình nằm tính việc xa xôi”.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn

Thứ tư, 20/05/2009, 01:19 (GMT+7)

Cách đây 85 năm, ngày 20-5-1924, Nguyễn Ái Quốc gửi thư tới Tổng thư ký Ban Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, bàn về việc thúc đẩy phong trào cách mạng ở các nước phương Đông và cho rằng: “Nguyên nhân đầu tiên gây ra sự suy yếu của các dân tộc phương Đông, đó là sự biệt lập… 

Sẽ rất có ích đối với người An Nam biết bao, nếu họ được biết những người anh em Ấn Độ của họ tự tổ chức như thế nào để đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc Anh, hoặc biết công nhân Nhật Bản đoàn kết lại với nhau như thế nào để chống lại ách bóc lột của chủ nghĩa tư bản, hoặc biết người Ai Cập phải hy sinh cao cả như thế nào để đòi lại quyền tự do của mình? Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm và đối với một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. 

Ngày 20-5-1946, để động viên phong trào bình dân học vụ, Bác viết vào trang đầu cuốn sách “Phương pháp và cách thức dạy học vỡ lòng chữ Quốc ngữ” câu “Anh chị em giáo viên bình dân học vụ cố gắng đọc kỹ sách này, rồi tận tâm dạy bảo đồng bào thất học, làm cho nạn mù chữ chóng hết. Thế là làm tròn một nhiệm vụ thiêng liêng của mình đối với Tổ quốc”.

Ngày 20-5-1951, trong thư cảm ơn gửi tới các cơ quan, đoàn thể và các tầng lớp nhân dân đã chúc mừng sinh nhật, Bác bày tỏ: “Tôi tuy hơi già, nhưng vì nước ta trẻ, dân ta trẻ cho nên tinh thần và lực lượng tôi vẫn trẻ. Để báo đáp lòng yêu mến của đồng bào, tôi xin hứa rằng: Với sự giúp đỡ của Quốc hội và Chính phủ, với sự đôn đốc và ủng hộ của toàn dân, với ý chí kiên quyết thi hành mệnh lệnh của cán bộ và bộ đội, tôi quyết đưa cả tinh thần và lực lượng để phụng sự Tổ quốc và hướng dẫn đồng bào cùng bộ đội để phụng sự Tổ quốc, và hướng dẫn đồng bào cùng bộ đội đi đến: Kháng chiến thắng lợi. Kiến quốc thành công. Và góp phần vào sự nghiệp giữ gìn dân chủ, hòa bình thế giới”.

Cùng ngày, Bác viết trên Báo Nhân Dân bài “Tự phê bình” (bút danh C.B), mở đầu bằng câu: “Dao có mài mới sắc/Vàng có thui mới trong/Nước có lọc mới sạch/Người có tự phê bình mới tiến bộ. Đảng cũng thế!”. Bài báo dài nói nhiều điều sâu sắc: “Ai cũng cần tắm rửa cho mình mẩy sạch sẽ. Thì ai cũng cần tự phê bình cho tư tưởng và hành động được đứng đắn. Những người cách mạng phải kiên quyết thực hành tự phê bình. Không thực hành tự phê bình, thì không xứng đáng là người cách mạng…”.

Ngày 20-5-1968, Bác dự lễ khai mạc kỳ họp thứ 4 của Quốc hội khóa III. Sau khi nghe Thủ tướng Phạm Văn Đồng chúc thọ nhân sinh nhật lần thứ 78, Bác đáp lại:“…Lần trước tôi có nói là những thắng lợi của chiến sĩ và đồng bào hai miền làm cho tôi thấy như mình trẻ lại 20 tuổi. Nhưng nay nghe nói 78 tuổi thì tôi thấy già đi. Vì vậy tôi có bài thơ thế này: Bảy mươi tám tuổi chưa già lắm/Vẫn vững hai vai việc nước nhà/Kháng chiến dân ta đang thắng lớn/Tiến bước, ta cùng con em ta”.

Ngày 20-5-1969, từ 9 đến 10 giờ, lần cuối cùng Bác Hồ sửa và xem lại bản Di chúc, sau đó xếp vào phong bì cất đi.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn

Thứ ba, 19/05/2009, 02:21 (GMT+7)

Cách đây 119 năm, theo tiểu sử chính thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ngày 19-5-1890 tại quê mẹ là làng Hoàng Trù (Trùa), xã Chung Cự, tổng Lâm Thịnh (nay là xã Kim Liên hay làng Sen), huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Cha là Nguyễn Sinh Sắc (Huy) và mẹ là Hoàng Thị Loan, được đặt tên là Nguyễn Sinh Cung, là thứ 3 trong gia đình có 4 con.

Lần đầu tiên, ngày sinh nhật của Chủ tịch Hồ Chí Minh được công bố vào năm 1946, do vậy ngày 19-5-1946 cũng là lần đầu tiên một hình thức mừng sinh nhật được tổ chức dường như để biểu thị khối đoàn kết của nhân dân quanh vị nguyên thủ của một quốc gia non trẻ đang đương đầu với những thử thách to lớn liên quan đến vận mệnh quốc gia hơn là một sự sùng bái đối với một lãnh tụ.

Hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ghi lại hình ảnh các cháu thiếu nhi nội ngoại thành thủ đô Hà Nội vốn là trẻ bán báo hay trẻ mồ côi tại ngôi trường Bác đã từng đến thăm… đánh trống ếch mang theo những huy hiệu là các con chữ “i tờ” của phong trào diệt dốt đến tặng cho Chủ tịch nước và hát những bài ca cách mạng. Tiếp đó là đoàn đại biểu các chiến sĩ Nam bộ từ chiến trường ra công tác và đoàn đại biểu văn hóa cứu quốc đến chúc thọ người khởi xướng và lãnh đạo cuộc cách mạng giải phóng dân tộc.

Đáp lại tình cảm của mọi người, Bác nói với các chiến sĩ Nam bộ: “…Thật ra, các báo ở đây làm to cái ngày sinh nhật của tôi, chứ tuổi năm mươi sáu chưa có gì đáng được chúc thọ, cũng hãy còn như là thanh niên cả, mà trước các anh, các chị, trước cảnh êm vui ở Bắc đây, tôi thật lấy làm xấu hổ vì trong Nam chưa được thái bình”.

Còn với các chiến sĩ văn hóa, đến xin khẩu hiệu cho phong trào “Đời sống mới” thì Bác đề xuất câu “Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” và giải thích: “Hàng ngày ta phải ăn cơm, uống nước, phải thở khí trời mà sống. Những việc đó ngày xưa ông cha ta phải làm, bây giờ chúng ta phải làm, con cháu ta sau này cũng phải làm. Vậy ăn cơm, uống nước và thở khí trời để đem lại cuộc sống cho con người thì đó là những việc không khi nào trở thành cũ cả. “Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” đối với đời sống mới cũng vậy”.

Ngày 19-5-1947, giữa lúc chiến tranh lan rộng ra cả nước, sinh nhật của Bác diễn ra tại một địa điểm bí mật trên chiến khu ở Sơn Dương (Tuyên Quang), chỉ là một bó hoa rừng của những người thân cận đang bảo vệ người đứng đầu cuộc kháng chiến. Bác đã dành bó hoa ấy để đi viếng người cấp dưỡng của mình vừa qua đời vì sốt rét.

Đáp lại những lời chúc mừng sinh nhật vào năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cảm ơn Quốc hội, Chính phủ, các đoàn thể và các tầng lớp nhân dân. Thư có đoạn: “Đồng bào yêu mến chúc thọ tôi, tôi biết lấy gì, nói gì để báo đáp lại lòng thân ái ấy? Tôi chỉ có một cách báo đáp là kiên quyết cùng đồng bào chịu cực, chịu khổ, quyết cùng đồng bào kháng chiến cho đến thắng lợi hoàn toàn, quyết cùng đồng bào tranh lại thống nhất và độc lập thật sự cho Tổ quốc, quyết cùng đồng bào làm thế nào cho con cháu chúng ta và muôn đời về sau được sung sướng và tự do”.

Vào dịp 19-5-1949, đáp lại đề nghị tổ chức lễ sinh nhật, Bác làm bài thơ “Không đề”: “Vì nước chưa nên nghĩ đến nhà/Năm mươi chín tuổi vẫn chưa già/Chờ cho kháng chiến thành công đã/Bạn sẽ ăn mừng sinh nhật ta”. Sau ngày 19-5-1949, Bác gửi thư cảm ơn các tầng lớp nhân dân đã mừng thọ và hẹn: “Đến ngày toàn quốc ăn mừng hoàn toàn thắng lợi, trong cuộc kỷ niệm to ấy, tôi sẽ vui vẻ tiếp đồng bào và chiến sĩ, kèm thêm một kỷ niệm nhỏ là Ngày sinh nhật của tôi”.

Vào dịp 19-5-1950, trong một cuộc họp cán bộ các cơ quan Trung ương ở Thác Dẫng (Tuyên Quang), đáp lại tình cảm của mọi người, Bác làm một bài thơ tự cảm về tuổi tác của mình: “Sáu mươi tuổi hãy còn xuân chán/So với ông Bành(*) vẫn thiếu niên/Ăn khỏe ngủ ngon, làm việc khỏe? Trần mà như thế kém gì tiên!”.

Vào dịp tròn 63 tuổi (19-5-1953), Bác làm bài thơ chữ Hán “Thất cửu”: “Nhân vị ngũ tuần thường thán lão/Ngã kim thất cửu chính khang cường/Tự cung thanh đạm, tinh thần sảng/Tố sự thung dung nhật nguyệt trường” (nhà thơ Xuân Thủy dịch: Chưa năm mươi đã kêu già/Sáu ba, mình vẫn nghĩ là đang trai/Sống quen thanh đạm nhẹ người/Việc làm tháng rộng ngày dài ung dung).

Ngày 19-5-1954, lễ mừng sinh nhật hòa chung với không khí đón mừng chiến thắng Điện Biên Phủ bằng cuộc gặp gỡ của Bác đối với đại biểu những chiến sĩ có thành tích tiêu biểu từ chiến trường trở về chiến khu. Bác đã gắn huy hiệu cho chiến sĩ trẻ bắt sống tướng De Castries. Và trong cuộc gặp còn có một vị khách đặc biệt là nhà điện ảnh Xô viết Roman Karmen, người đang thực hiện những bộ phim về Điện Biên Phủ và cuộc kháng chiến của nhân dân ta.

Sau ngày hòa bình, Bác thường vắng mặt ở nhà để tránh những cuộc tiếp mừng sinh nhật. Ngày 19-5-1958, Bác đi thăm chùa Hương; năm 1959 Bác đi thăm chùa Tây Phương.

Từ năm 1960 đến 1967, vào trung tuần tháng 5, Bác thường sang Trung Quốc để làm công tác ngoại giao, tranh thủ nước bạn ủng hộ cuộc kháng chiến đang diễn ra ngày càng ác liệt ở trong nước. Riêng ngày 19-5-1965, Bác thăm Khúc Phụ, quê hương của Khổng Tử và làm bài thơ “Phỏng Khúc Phụ”: “Ngũ nguyệt thập cửu phỏng Khúc Phụ/Cổ tùng cổ miếu lương y hy/Khổng gia thế lực kim hà tại/Chỉ thặng tà dương chiếu cổ bi” (Đặng Thai Mai dịch: Mười chín tháng năm thăm Khúc Phụ/Miếu xưa vẫn dưới bóng tùng xưa/Uy quyền họ Khổng giờ đâu nhỉ? Lấp loáng bia xưa chút ánh tà).

Ngày 19-5 của 2 năm cuối cùng (1968 và 1969), vào khoảng thời gian từ 9 đến 10 giờ, Bác đều dành để xem và sửa lại Di chúc, sau đó tiếp chị Phan Thị Quyên (vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi) và chị Nguyễn Thị Châu (cán bộ Hội Liên hiệp Thanh niên và Sinh viên giải phóng khu Sài Gòn – Gia Định). Dường như vào thời điểm chiến tranh còn gian khổ và nước nhà chưa thống nhất, những tình cảm sâu nặng nhất Bác luôn muốn dành cho miền Nam ruột thịt.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn

(*) Ông Bành Tổ, theo truyền thuyết Trung Hoa là bậc tổ tiên của loài người.

Thứ hai, 18/05/2009, 01:13 (GMT+7)

Cách đây 64 năm, ngày 18-5-1946, Báo Cứu Quốc – cơ quan của Mặt trận Việt Minh – đăng bài “Cụ Hồ Chí Minh với dân tộc Việt Nam”, trong đó lần đầu tiên công bố ngày sinh của vị Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: “Ngày 19 tháng 5 này, năm mươi sáu năm trước đây (1890) đã ra đời một người: Hồ Chí Minh. Bằng bàn tay khéo léo và quả quyết, chính ông đã khai sinh, đã nuôi nấng nhiều đoàn thể cách mạng Việt Nam. Tinh thần hoạt động của hầu hết các chiến sĩ Việt Nam đều do bàn tay tài tình của ông hun đúc…”.

Ngày hôm đó, cũng là ngày Đô đốc D’Argenlieu, nhân vật “diều hâu” trong chính giới Pháp, tới Hà Nội và đến gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì cuộc gặp mặt lại diễn ra trước ngày sinh nhật của vị nguyên thủ nước chủ nhà nên theo phép lịch sự, viên Đô đốc thực dân phải dành những lời lẽ thiện chí: “Ngày mai là lễ sinh nhật của Chủ tịch, tôi xin chúc mừng Chủ tịch trường thọ…”. Bác Hồ cũng đáp lại bằng những lời lẽ thân thiện: “Thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới lấy làm sung sướng được đón tiếp người thay mặt nước Pháp…”. Cũng kể từ đó, ngày 19-5 chính thức được xác nhận như ngày sinh của Bác.

Tháng 5-1948, trả lời phỏng vấn của hãng International News Service của Mỹ, Bác khẳng định: “Chiến tranh sẽ chấm dứt ngay khi nào nước Việt Nam được độc lập và thống nhất thực sự. Chúng tôi chiến đấu chống thực dân Pháp nhưng bao giờ cũng là bạn của nhân dân Pháp… Chúng tôi bao giờ cũng trông cậy vào chúng tôi và vào cái cảm tình tích cực của các người dân chủ trên thế giới, trước hết của các người dân chủ Pháp”.

Ngày 18-5-1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng Trung ương Cao Miên (Campuchia) Sơn Ngọc Minh, nhân kỷ niệm ngày tuyên bố độc lập của nước Cao Miên tự do. Trong đó, khẳng định: “Thắng lợi của nhân dân Miên cũng là những thắng lợi chung của nhân dân Việt Nam và của khối liên minh Việt – Miên – Lào đoàn kết chiến đấu, đánh đuổi kẻ thù chung là thực dân Pháp và can thiệp của Mỹ…”.

Ngày 18-5-1963, Bác đến thăm và nói chuyện với Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 1 của Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam. Bác vạch rõ: “Chúng ta biết rằng trình độ khoa học, kỹ thuật của ta hiện nay còn thấp kém. Lề lối sản xuất chưa được cải tiến nhiều. Cách thức làm việc còn nặng nhọc. Năng suất lao động còn thấp kém. Phong tục tập quán lạc hậu còn nhiều. Nhiệm vụ của khoa học là ra sức cải biến những cái đó… Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân…”.

Ngày 18-5-1965, Bác đang ở thăm Trung Quốc đã từ chối việc các bạn tổ chức chúc thọ. Bác nói với Nguyên soái Diệp Kiếm Anh: “Tôi sang đây vào dịp này để tránh việc chúc thọ ở trong nước. Vì vậy tôi yêu cầu các đồng chí không tổ chức chúc thọ…”.

Ngày 18-5 của các năm cuối cùng trong cuộc đời (1968 và 1969), Bác đều dành thời gian từ 9 đến 10 giờ sáng để xem lại và sửa di chúc.

D.T.Q. và nhóm cộng sự
sggp.org.vn