Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 8 (Năm 1963 – Tháng 6)

Tháng 6, ngày 2

Bài viết Thắng lợi – khó khăn – thắng lợi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3353. Tác giả khẳng định những nhận định của Quốc hội về những thắng lợi trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá của miền Bắc trong chín năm qua, đồng thời nhấn mạnh những khó khăn mà chúng ta đã và sẽ còn gặp phải. Nhưng đó là những khó khăn tạm thời trong bước trưởng thành mà khắc phục được nó, chúng ta sẽ giành được thắng lợi nhiều hơn nữa, lớn hơn nữa. Phương hướng khắc phục những khó khăn đó, như tác giả viết, là “toàn dân phải nâng cao tinh thần làm chủ, kết hợp chặt chẽ phong trào thi đua yêu nước với ba cuộc vận động³⁾ do Đảng và Chính phủ đã phát động”.

– Báo Nhân Dân, số 3353, ngày 2-6-1963.

Tháng 6, trước ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho 5 cá nhân có thành tích trong công tác, nêu gương người tốt, việc tốt.

– Báo Nhân Dân, số 3354, ngày 3-6-1963.

Tháng 6, trước ngày 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người để mừng thọ 7 Việt kiều từ 75 tuổi trở lên ở Thái Lan mới hồi hương.

– Báo Nhân Dân, số 3356, ngày 5-6-1963.

Tháng 6, ngày 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng ngày sinh lần thứ 62 của Tổng thống nước Cộng hoà Inđônêxia Xucácnô. “Chúc Tổng thống mạnh khoẻ, sống lâu để lãnh đạo nhân dân Inđônêxia anh em thu nhiều thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh, góp phần bảo vệ hoà bình ở châu Á và trên thế giới”.

– Báo Nhân Dân, số 3359, ngày 8-6-1963.

Tháng 6, trước ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho 7 thiếu nhi có tinh thần hiếu học, dũng cảm, nêu gương người tốt, việc tốt.

– Báo Nhân Dân, số 3361, ngày 10-6-1963.

Tháng 6, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 30-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho bà Diên Tỷ, chuyên gia Trung Quốc về ngoại ngữ, có thành tích đào tạo bồi dưỡng cán bộ phiên dịch Việt Nam.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, ngày 13

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự họp và góp một số ý kiến với Đảng đoàn Bộ Công an về việc đối phó với biệt kích. Người chỉ thị 4 điểm:

1- Phải có ngay một kế hoạch toàn diện để kịp thời đối phó với tình hình vì từ đầu tháng 6 (1963) địch đã tung gián điệp với quy mô ráo riết. Việc đối phó không chỉ đối với bọn nhảy dù mà cả bọn đi đường bộ, đường biển và phải có kế hoạch cho từng địa phương. Các địa phương cần phải động viên các lực lượng công an, bộ đội, dân quân và quần chúng tham gia một cách chặt chẽ.

2- Từ nay về sau, công an phải duyệt các vấn đề đưa ra. Việc tuyên truyền xử bọn biệt kích ở Hà Tĩnh vừa qua là có khuyết điểm, rất sơ hở, vừa lộ bí mật vừa có hại về chính trị.

3- Chưa nên đặt vấn đề tổ chức xét xử công khai thành một đợt lớn, vì nếu xử nhiều quá cùng một lúc, quần chúng sẽ hoang mang, bọn phản động sẽ lợi dụng xuyên tạc kích động. Có thể xử những vụ điển hình. Vấn đề quan trọng là cần giáo dục cho sâu sắc. Cũng có thể xử ở địa phương mà không cần đưa lên báo chí. Cũng có bọn không xử cũng được.

4- Cần họp ngay các bí thư tỉnh uỷ để phổ biến tình hình. Nên họp theo từng khu vực cho nhanh. Triệu tập cả các đồng chí phụ trách công an, quân đội, uỷ ban, thanh niên.

– Chủ tịch Hồ Chí Minh với ngành công an nhân dân Việt Nam, Viện Nghiên cứu khoa học công an xuất bản, 1980, tr. 49-50.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 95-96.

Tháng 6, ngày 15

Bài viết nhan đề: Tội ác của Mỹ – Diệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân Dân số 3366, lên án cái gọi là “văn minh kiểu Mỹ” và “bình đẳng kiểu Mỹ” mà Mỹ vẫn thường khoe khoang.

Bài báo còn tố cáo tội ác của Mỹ – Diệm đang dùng mọi thủ đoạn để đàn áp phong trào đấu tranh của đồng bào Phật giáo ở miền Nam và khẳng định: “Dân tộc có độc lập thì tôn giáo mới được tự do. Đó là một chân lý bất di bất dịch. Cuộc đấu tranh anh dũng của đồng bào theo đạo Phật là một bộ phận trong cuộc đấu tranh chung của nhân dân miền Nam”, chắc chắn các tín đồ Phật giáo cũng như tín đồ các tôn giáo khác sẽ cùng toàn thể nhân dân đoàn kết chặt chẽ, đánh đổ ách thống trị hung ác của Mỹ – Diệm.

– Báo Nhân Dân, số 3366, ngày 15-6-1963.

Tháng 6, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 31-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì cho Phranđisếch Turơđéc, chuyên gia của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc, có công giúp Việt Nam xây dựng ngành nghệ thuật múa rối.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, trước ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho 2 cá nhân có thành tích thu mua nông sản và có tinh thần dũng cảm cứu người.

– Báo Nhân Dân, số 3370, ngày 19-6-1963.

Tháng 6, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Bộ Chính trị bàn về cách mạng miền Nam. Phân tích âm mưu, thái độ của địch, Người nói: “Phải đề phòng Mỹ – Diệm châu⁴⁾ với nhau đánh mình, Mỹ sẽ liều mạng hơn”. Người đề ra nhiệm vụ của quân và dân miền Nam: “Phải lượm súng giặc, phải lập tự vệ bí mật…”.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 32-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đoàn xiếc “Chiến sĩ nhân dân giải phóng quân Trung Quốc” sang thăm và biểu diễn tại nước ta.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, phông Ban Chấp hành Trung ương, khoá III.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chào mừng Đại hội Tổ, đội lao động xã hội chủ nghĩa toàn miền Bắc³³. Trong thư, Người khẳng định phong trào thi đua yêu nước được phát động từ 15 năm trước đây (19-6-1948) “đã đưa lại cho chúng ta thắng lợi trong kháng chiến và thành công trong sự nghiệp về sau”, và phong trào thi đua tổ, đội lao động xã hội chủ nghĩa hiện nay là một bước tiến mới, rất đáng mừng của phong trào thi đua yêu nước, từ chỗ thi đua từng người nay dần dần tiến lên thi đua tập thể.

Người góp cho Đại hội một số ý kiến về nội dung thi đua tổ, đội lao động xã hội chủ nghĩa, phương hướng hoạt động để duy trì và đẩy mạnh phong trào.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô N.X.Khơrútsốp nhân dịp Liên Xô phóng thành công chuyến bay sóng đôi hai con tàu vũ trụ Phương Đông 5 và Phương Đông 6.

Ca ngợi chiến công của nữ Anh hùng phi công vũ trụ Liên Xô Têrếchcôva, bức điện viết:

“Rõ ràng là dưới chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, người phụ nữ dũng cảm có thể hoàn thành mọi nhiệm vụ mà người đàn ông dũng cảm có thể làm, dù nhiệm vụ ấy đòi hỏi rất nhiều tài năng và nghị lực như việc lái các con tàu vũ trụ Phương Đông”.

– Báo Nhân Dân, số 3371 và 3372, ngày 20 và ngày 21-6-1963.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 97-98.

Tháng 6, ngày 23

Bài viết Bích Vân đã thắng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân Dân số 3374, kể lại câu chuyện xảy ra trong một gia đình trí thức “nửa cũ nửa mới”. Thông qua diễn biến tư tưởng của người cha còn nặng quan niệm cũ về mục đích nuôi con ăn học, sau đã dần dần thấy rõ cách nghĩ không đúng của mình, tác giả nhấn mạnh về mục tiêu của công tác giáo dục, vai trò của người trí thức trong thời đại mới, và ca ngợi cách suy nghĩ đúng đắn, việc làm tiến bộ của lớp trẻ hiện nay mà cô học sinh tốt nghiệp phổ thông Bích Vân là tiêu biểu.

– Báo Nhân Dân, số 3374, ngày 23-6-1963.

Tháng 6, trước ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho 7 cá nhân có thành tích trong sản xuất, làm thuỷ lợi, nêu cao gương tốt về tinh thần hiếu học, về đạo đức cách mạng.

– Báo Nhân Dân, số 3376, ngày 25-6-1963.

Tháng 6, ngày 26

Trong bài Đại hội phụ nữ quốc tế, ký bút danh Thanh Lan, đăng báo Nhân Dân số 3377, giới thiệu về Đại hội Phụ nữ quốc tế đang diễn ra ở Mátxcơva, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: Muốn thực hiện mục tiêu của đại hội là đấu tranh cho hoà bình, độc lập, tự do của phụ nữ, hạnh phúc của trẻ thơ thì “phải ngăn ngừa chiến tranh. Muốn ngăn ngừa chiến tranh thì phải đấu tranh chống âm mưu gây chiến, tức là bọn thực dân đế quốc”. Chính vì lẽ đó mà “người phụ nữ miền Nam Việt Nam đang chen vai sát cánh cùng toàn dân dũng cảm chiến đấu chống Mỹ, Diệm. Phụ nữ miền Bắc thì đều hăng hái thi đua tăng gia sản xuất, thực hiện tiết kiệm, để ủng hộ chị em ruột thịt ở miền Nam”.

– Báo Nhân Dân, số 3377, ngày 26-6-1963.

Tháng 6, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng ngày sinh lần thứ 70 của Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội thống nhất Đức, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước nước Cộng hoà Dân chủ Đức Vante Unbrích.

Bức điện viết: “Tôi chân thành chúc đồng chí mạnh khoẻ sống lâu để cùng Đảng Xã hội thống nhất Đức và Hội đồng Nhà nước nước Cộng hoà Dân chủ Đức lãnh đạo nhân dân Đức anh em thu nhiều thắng lợi mới trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội và góp phần bảo vệ hoà bình ở châu Âu và thế giới”.

– Báo Nhân Dân, số 3381, ngày 30-6-1963.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 102.

Tháng 6, trước ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho anh Tô Công Mai vì thành tích xây dựng ngành mẫu giáo vỡ lòng ở xã Phúc Thịnh (Đông Anh, Hà Nội) và ông Nguyễn Văn Túc, Phó trưởng ga An Phúc vì hành động dũng cảm cứu người.

Người còn gửi tặng huy hiệu mừng thọ 9 kiều bào từ 75 đến 93 tuổi ở Thái Lan hồi hương.

– Báo Nhân Dân, số 3379, ngày 28-6-1963.

Tháng 6, ngày 29

Bài viết nhan đề: Hoà bình kiểu Mỹ tức là binh họa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân Dân số 3380. Bằng những sự thật về việc Mỹ đóng quân và xây dựng căn cứ quân sự ở nước ngoài, những tội ác của Mỹ gây ra ở miền Nam Việt Nam, dư luận của chính giới Mỹ lên án các cuộc chiến tranh phi nghĩa do Mỹ gây ra, tác giả vạch trần tính chất dối trá của cái gọi là “chiến lược hoà bình” do Tổng thống Mỹ Kennơđi tuyên bố ngày 10-6-1963 và chỉ rõ: bản tính “ngôn bất cố hành”⁵⁾ và những tuyên bố đường mật ấy chẳng những không lừa bịp được nhân dân các nước, mà cũng không lừa bịp được nhân dân Mỹ.

Bài báo kết luận: “Nhân dân Việt Nam cũng như nhân dân lương thiện trên thế giới ai cũng muốn hoà bình. Nhưng phải đoàn kết đấu tranh chống đế quốc thực dân thì mới giành được hoà bình thật sự”.

– Báo Nhân Dân, số 3380, ngày 29-6-1963.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 103-105.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp và giao nhiệm vụ mới cho ông Hà Huy Giáp lúc này đang làm Thứ trưởng Bộ Giáo dục. Người nói: “Chú làm giáo dục quen rồi. Giáo dục có nề nếp. Bây giờ Trung ương muốn điều động chú giúp ông Hoàng Minh Giám làm công tác văn hoá và phụ trách các hội văn nghệ. Công tác giáo dục có sẵn nề nếp. Ai đậu bằng gì thì dạy trường nào, lớp mấy. Tiếp xúc với các nhà giáo cũng dễ. Văn hoá, văn nghệ thì không tiếp xúc được tập thể. Họ đòi tình cảm là chính. Phê bình họ, phải lý, tình đi đôi với nhau. Làm họ buồn, họ không sáng tác được. Chú có cái nhược điểm hay nói thẳng. Chú trực tính, được cái là không để bụng, không trù dập ai. Nói thẳng là tốt, nhưng phải lựa lời mà nói, lựa lúc mà nói.

Gặp nhà giáo, chú có thể gặp tập thể. Gặp văn nghệ sĩ, chú phải gặp riêng từng người một. Nói chung, lãnh đạo ai cũng vậy, phải có lý có tình. Đối với văn nghệ sĩ, phải có tình trước mới đưa họ vào lý. Công việc chú bây giờ khó hơn trước nhiều. Rốt cuộc, mình hiểu anh em, coi trọng anh em thì anh em coi trọng mình, nghe mình.

Văn nghệ sĩ góp phần rất nhiều vào công việc đào tạo con người mới. Lúc trước, chú ở Bộ Giáo dục. Ngành giáo dục cũng đào tạo con người, nhưng chủ yếu ở phần trí tuệ. Bộ chưa thực hiện sự kết hợp sản xuất và học tập là còn phạm thiếu sót quan trọng. Chúng ta đào tạo các cháu thành những con người biết cải tạo đời, yêu lao động. Học để cải tạo đời mà không tham gia lao động sản xuất thì không cải tạo được. Yêu lao động mới yêu nhân dân, yêu khoa học, yêu Tổ quốc, yêu đạo đức”.