VIỆN HỒ CHÍ MINH

HỒ CHÍ MINH
BIÊN NIÊN TIỂU SỬ

TẬP 8
1961 – 1963

(Xuất bản lần thứ hai, có sửa chữa, bổ sung)

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HÀ NỘI – 2007

TỔNG CHỦ BIÊN
GS. ĐẶNG XUÂN KỲ

PHÓ TỔNG CHỦ BIÊN
GS. SONG THÀNH

NHÓM BIÊN SOẠN TẬP 8

PGS, TS. LÊ VĂN TÍCH (Chủ biên)

TS. TRẦN VĂN HÙNG
NCVCC. NGÔ VĂN TUYỂN
ThS. NGUYỄN THỊ GIANG

LỜI NÓI ĐẦU

Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 8 ghi lại những hoạt động vô cùng phong phú, sôi nổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong ba năm (1961-1963); đó là lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vượt qua muôn ngàn khó khăn, thử thách trong những năm tháng đầu tiên thực thi hai nhiệm vụ chiến lược của Cách mạng Việt Nam vừa được vạch ra tại Đại hội lần thứ III của Đảng là: Tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mỹ và bọn tay sai ¹⁾… Trong đó, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc có vai trò quyết định đối với sự phát triển của cách mạng cả nước và sự nghiệp thống nhất nước nhà. Nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược của Đại hội, Đảng và Nhà nước đã định ra Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) ²⁾ với phương châm: Xây dựng miền Bắc, chiếu cố miền Nam³⁾.

Trên cương vị Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng hoạch định chiến lược, lãnh đạo những nhiệm vụ quốc kế dân sinh, đồng thời kịp thời nêu ra những quyết sách cho cách mạng miền Nam, tích cực góp phần củng cố phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

Là người lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước ta, trong thời gian ba năm đầu sau Đại hội lần thứ III của Đảng (1960), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tham dự và chủ trì các cuộc họp Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chính phủ để cụ thể hoá Nghị quyết của Đại hội, chỉ đạo xây dựng kế hoạch Nhà nước, nêu ra những biện pháp cụ thể trong từng thời kỳ… Người đã có nhiều phát biểu chỉ đạo  quan trọng trong các Hội nghị Trung ương, như Hội nghị Trung ương lần thứ ba “Bàn về kế hoạch Nhà nước năm 1961″, Hội nghị Trung ương lần thứ tư “Về tăng cường lãnh đạo của Trung ương” (6-1961), Hội nghị Trung ương lần thứ năm “Về phát triển nông nghiệp trong Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất” (7-1961), Hội nghị Trung ương lần thứ bảy “Về phát triển công nghiệp” (4-1962), Hội nghị Trung ương lần thứ tám “Về phát triển kinh tế quốc dân 5 năm lần thứ nhất” (4-1963), v.v..

Để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc – hậu phương vững chắc của tiền tuyến lớn miền Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành nhiều công sức đào tạo, chăm lo xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, chỉ rõ vai trò của nhân tố con người trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người nêu quan điểm: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có những con người xã hội chủ nghĩa”. Người đề nghị Trung ương mở Lớp chỉnh huấn mùa xuân (1961) để bồi dưỡng và xây dựng tư tưởng, tác phong xã hội chủ nghĩa cho cán bộ, đảng viên; phát động phong trào thi đua yêu nước, kịp thời động viên và nêu gương người tốt việc tốt, nhân các điển hình thi đua như các phong trào: Gió Đại Phong, Sóng Duyên Hải, Cờ Ba Nhất, Hai tốt,… Đối với thanh thiếu niên, Người cũng dành nhiều cuộc gặp gỡ, gửi tặng phẩm nhằm động viên thế hệ trẻ thi đua học giỏi, rèn luyện thành con người có ích cho Tổ quốc.

Là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng Đảng – nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Người chỉ ra những mặt tích cực và hạn chế của một số tổ chức Đảng, những khuyết điểm mà đảng viên cần tránh trong quá trình thực hiện vai trò “người đầy tớ của nhân dân”. Người đã viết nhiều bài báo ký bút danh Chiến Sĩ, T.L (Trần Lực), đăng báo Nhân Dân… nói về công tác xây dựng Đảng như: “Đảng mạnh là do chi bộ mạnh, chi bộ mạnh là do đảng viên hăng hái tham gia và gương mẫu”, hàng loạt bài dưới tiêu đề “Chi bộ tốt, chi bộ kém” nhằm biểu dương kịp thời những chi bộ, đảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ, nêu gương sáng trước quần chúng, đồng thời thẳng thắn phê bình những khuyết điểm, sai trái mà những chi bộ, đảng viên yếu kém mắc phải. Trong thời kỳ này, Người đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị phổ biến Nghị quyết của Bộ Chính trị về cuộc vận động: “Nâng cao tinh thần trách nhiệm, tăng cường quản lý kinh tế tài chính, cải tiến kỹ thuật, chống tham ô, lãng phí, quan liêu” ⁴⁾. Người chỉ rõ: Đây thực sự là một cuộc vận động cách mạng và lên án “Tham ô là hành động xấu xa nhất, tội lỗi đê tiện nhất trong xã hội… Lãng phí thì làm tổn hại rất nghiêm trọng cho Nhà nước, cho nhân dân… còn Quan liêu là người cán bộ phụ trách nhưng xa rời thực tế, xa rời quần chúng… Vì vậy, ở đâu có bệnh quan liêu thì ở đó có nạn tham ô, lãng phí” ⁵⁾. Trong chỉ đạo thực tiễn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện hàng trăm cuộc đi thăm cơ sở để nắm tình hình tại các địa phương, xí nghiệp, công – nông trường, hợp tác xã, bệnh viện, trường học; trại thương binh, đơn vị quân đội ở biên giới, hải đảo. Đây thực sự là những cuộc gặp gỡ chứa chan tình người, là những bài học quý báu về chỉ đạo sâu sát tình hình và là tấm gương mẫu mực về mối liên hệ máu thịt giữa lãnh tụ với quần chúng.

Một phần sự kiện của tập sách này ghi lại những hoạt động chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cách mạng miền Nam. Đó là việc hoạch định chiến lược đấu tranh của cách mạng miền Nam, trước hết là làm phá sản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ – nguỵ ở miền Nam Việt Nam. Người đã có nhiều cuộc gặp gỡ xúc động với đại biểu các anh hùng, dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc. Người nói với Giáo sư Nguyễn Văn Hiếu tại buổi tiếp Đoàn đại biểu Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam lần đầu tiên ra thăm miền Bắc: “Hình ảnh của miền Nam yêu quý luôn luôn trong trái tim tôi”. Tại kỳ họp thứ 6, khi được tin Quốc hội định tặng Người Huân chương Sao Vàng, Người đã cảm ơn và xin phép chưa nhận, mà đề nghị với Quốc hội: “Chờ đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc hoà bình thống nhất, Bắc – Nam sum họp một nhà, Quốc hội sẽ cho phép đồng bào miền Nam trao cho tôi Huân chương cao quý. Như vậy, toàn dân ta sẽ sung sướng, vui mừng” ⁶⁾.

Ngoài ra, bạn đọc còn có thể tìm thấy trong tập này những hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh như tiếp đón, gửi thư, điện chúc mừng các vị nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo các nước xã hội chủ nghĩa, các nước anh em trong khu vực, các tổ chức quốc tế nhân ngày sinh nhật, Quốc khánh, các Hội nghị quốc tế; trả lời báo giới quốc tế… Trong các dịp đó, Người tranh thủ bày tỏ quan điểm, đường lối của Đảng ta về các vấn đề trong nước và quốc tế nhằm tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của thế giới cho cuộc đấu tranh vì sự độc lập, thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam, bày tỏ tình đoàn kết chặt chẽ với nhân dân các nước trong cuộc đấu tranh vì hoà bình và sự tiến bộ của toàn nhân loại.

Từ đầu những năm 60 (thế kỷ XX) trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã bộc lộ những quan điểm khác nhau về một số vấn đề như nội dung thời đại, chiến tranh và hoà bình, hoạt động bè phái, sùng bái cá nhân; vấn đề đoàn kết giữa các nước trong phe xã hội chủ nghĩa; vấn đề Anbani, Nam Tư có phải là nước xã hội chủ nghĩa không…? Đây là những vấn đề rất nhạy cảm mà cách nhìn nhận, đánh giá giữa các đảng, đặc biệt giữa Đảng Cộng sản Liên Xô, Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Anbani, Liên đoàn những người Cộng sản Nam Tư có nhiều điểm khác nhau. Trong bối cảnh ấy, Đảng ta đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hoạt động không mệt mỏi nhằm góp phần củng cố và phát triển sự đoàn kết, trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, có lý có tình ⁷⁾. Người đã dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng ta dự Đại hội lần thứ XXII Đảng Cộng sản Liên Xô (10-1961); đi thăm nhiều nước cộng hoà thuộc Liên Xô, thăm nhiều địa phương của Trung Quốc, tăng cường các cuộc tiếp xúc giao lưu với nhiều nhà lãnh đạo, chính khách thuộc nhiều quốc gia, ở các châu lục, vì mục đích hoà bình, đoàn kết quốc tế…

Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 8 tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc, phương pháp đã nêu ra trong Lời giới thiệu in ở đầu tập 1. Nguồn tư liệu chủ yếu để biên soạn cuốn sách này là các biên bản họp Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Lệnh của Chủ tịch nước, các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được đưa vào bộ Hồ Chí Minh – Toàn tập, tập 10, tập 11 (xuất bản lần thứ hai), trong Văn kiện Đảng – Toàn tập (tập 21, 22, 23, 24), nhiều tập sách nghiên cứu, hồi ký, sách Bác Hồ với các địa phương, các ngành, đơn vị quân đội v.v. vừa được xuất bản trong thời gian gần đây ở trong nước và ngoài nước.

So với lần xuất bản thứ nhất (1996), lần xuất bản này đã sửa chữa và bổ sung gần 200 sự kiện, nâng tổng số sự kiện từ 1.300 lên khoảng 1.500 sự kiện, làm mới 37 chú thích; sửa chữa, bổ sung về chỉ dẫn tên người từ 55 lên 73 đề mục. Vì vậy, Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 8 xuất bản lần thứ hai này không chỉ được bổ sung làm phong phú thêm về sự kiện mà còn được nâng cao về chất lượng khoa học.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song vì những khó khăn về điều kiện khai thác và xử lý tư liệu cho nên lần xuất bản này vẫn khó tránh khỏi còn những thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được những ý kiến góp ý và chỉ giáo của bạn đọc.

Hà Nội, tháng 10 năm 2007

NHÓM BIÊN SOẠN

_________________ 

1, 2, 3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng – Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.21, tr. 916, 931, 917.
4)  Gọi tắt là Cuộc vận động “Ba xây, ba chống”.
5) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.11, tr. 110-111.
6) Phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa II (ngày 8-5-1963).
7) Xem Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng – Toàn tập, Sđd, t. 21, tr.1035-1046.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)