Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 5 (Năm 1952 – Tháng 8)

Tháng 8, ngày 1

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ai văn minh? Ai dã man? ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2133, nêu dẫn chứng về hai cách đối xử với tù binh:

– Phía ta: đã nhiều lần phóng thích tù binh cho họ trở về quê hương. Số còn lại được đối đãi tử tế, chứng cớ là bức thư của tập thể 100 sĩ quan Pháp bị bắt đã gửi thư cho Chủ tịch Hồ Chí Minh cảm ơn chính sách khoan hồng và nhân đạo của Chính phủ và nhân dân Việt Nam.

– Phía địch: Cả Pháp và Mỹ đều đối xử cực kỳ dã man đối với những người bị chúng bắt. Chứng cớ là vụ thảm sát 200 tù binh Trung – Triều tại trại tập trung Cự Tế (Nam Triều Tiên) ngày 11-6.

Bài báo kết luận: “Chỉ một việc đối đãi tù binh đủ thấy rõ ta là văn minh, bọn đế quốc là dã man”.

– Báo Cứu quốc, số 2133, ngày 1-8-1952.

Tháng 8, ngày 4

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Máy bay “phản lực” phản Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2135, dẫn lời báo chí Mỹ thừa nhận Mỹ đang bị một tai nạn mà chúng gọi là “bệnh dịch”: 225 sĩ quan lái máy bay “phản lực” kiên quyết không chịu lái nữa cho dù bị đi tù, bốn sĩ quan bị án tử hình vì không chịu lái máy bay ra trận ở Triều Tiên. Một trường dạy lái máy bay “phản lực” của Pháp phải đóng cửa vì không ai đến học. Người kết luận: “Vũ khí tốt mà tinh thần hèn, thì cũng vô dụng”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 537.

– Báo Cứu quốc, số 2135, ngày 4-8-1952.

Tháng 8, ngày 6

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhân dân châu Á thắng lợi, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2137, dẫn lời của một tờ báo lớn nhất, phản động nhất của Mỹ, báo Đời sống (Life) thừa nhận phong trào giải phóng dân tộc đang phát triển mạnh mẽ ở châu Á. Báo đó viết: “Hầu khắp châu Á có những người nhằm theo một mục đích chung: đấu tranh chống những người da trắng để lấy lại những vùng có dầu lửa và những đồng ruộng đầy lúa khoai của họ. Họ đấu tranh và họ thắng lợi”.

– Báo Cứu quốc, số 2137, ngày 6-8-1952.

Tháng 8, ngày 7

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Sáu mươi và mười sáu, Lột mặt nạ, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 69.

– Bài Sáu mươi và mười sáu: nêu hai mẫu người anh hùng ở các nước tư bản: kẻ giết người, kẻ đi cướp nước người, được coi là “anh hùng”; còn ở nước ta anh hùng là những người cố gắng thi đua ái quốc: tiêu biểu như Anh hùng lao động 65 tuổi Hoàng Hanh và Chiến sĩ thi đua toàn quốc 16 tuổi Trần Thị Thanh.

– Bài Lột mặt nạ, kể về bảy lãnh tụ công đoàn ở đảo Hônôlulu bị Chính phủ Mỹ truy tố là có xu hướng cộng sản, nhưng lại muốn mua chuộc một người trong số họ. Chúng đặt điều kiện: “Nếu anh Han chịu chia rẽ công đoàn thì Chính phủ sẽ thôi kiện”. Anh Han đã bí mật ghi âm cuộc “mặc cả” này sau đó công bố cho toàn đảo nghe. Thế là Chính phủ Mỹ bị “lột mặt nạ”.

– Báo Nhân dân, số 69, ngày 7-8-1952.

Tháng 8, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 107/SL, tặng danh hiệu Anh hùng thi đua ái quốc cho bảy chiến sĩ thi đua ¹⁾.

– Sắc lệnh số 108/SL, tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng nhất cho 24 chiến sĩ thi đua.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 12

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Một làng tiến đến kiểu mẫu, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2141, giới thiệu về một làng ở Thọ Xuân ²⁾ (Thanh Hóa). Sau khi nghiên cứu kỹ và hiểu rõ kế hoạch sản xuất và tiết kiệm của Chính phủ, đồng bào Thọ Xuân đã cùng nhau đặt kế hoạch thực hiện, sắp xếp lại lao động, tổ chức sản xuất hợp lý, phát triển thêm nghề phụ, động viên cả người già và trẻ em cùng tham gia phong trào sản xuất, tiết kiệm.

Kết quả là:

“Một mùa gặt bằng hai mùa.

Dân no, nước mạnh tha hồ đánh Tây”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 540.

– Báo Cứu quốc, số 2141, ngày 12-8-1952.

Tháng 8, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch Pathét Lào, chúc mừng ngày thành lập Chính phủ kháng chiến Lào và ngày bầu cử Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận dân tộc thống nhất Lào. Bức thư có đoạn: “Thắng lợi của nhân dân Lào cũng là thắng lợi của nhân dân Việt Nam, là thắng lợi chung của khối liên minh Lào – Miên – Việt đoàn kết chiến đấu đánh đuổi kẻ thù chung là thực dân Pháp và can thiệp Mỹ”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 541.

– Báo Cứu quốc, số 2142, ngày 13-8-1952.

Tháng 8, ngày 14

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 70:

– Bài Anh hùng và chiến sĩ trí thức, tác giả nhấn mạnh dưới chế độ dân chủ mới, những người lao động trí óc cũng như lao động chân tay đều có điều kiện phát huy và phát triển tài năng của mình. Chính phủ kháng chiến rất quý trọng những người trí thức chân chính.

– Bài Tây mũi tẹt, vạch mặt bè lũ bù nhìn cam tâm làm chó săn, bán rẻ Tổ quốc cho Tây thực dân, vậy mà chúng còn dám huyênh hoang nào “độc lập”, nào “dân chủ”. Song, “Luật dân phép nước sẽ phanh thây cả đàn”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 542-543.

– Báo Nhân dân, số 70, ngày 14-8-1952.

Tháng 8, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng nhân ngày Quốc khánh của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên và Cộng hòa Nam Dương.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tấm bia đẻ non, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2142, kể lại việc “một bọn Nhật gian” muốn lấy lòng Mỹ đã tổ chức quyên tiền để dựng bia ca tụng viên tướng Mỹ Mác Áctơ, nguyên Tổng Tư lệnh quân đội Mỹ tại Nhật trong suốt sáu năm, kẻ đã áp bức bóc lột nhân dân Nhật tàn tệ. Kết quả sau gần hai tháng, số tiền quyên được chẳng đáng bao nhiêu so với khoản chi phí cho việc tuyên truyền tổ chức. Thật là:

“Mất tiền rồi lại mua thêm,

Chỉ làm cho dân Nhật chửi ầm, điếc cả tai”.

– Bức điện (bản đánh máy), lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Cứu quốc, số 2142, ngày 15-8-1952.

Tháng 8, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với cán bộ báo chí, văn nghệ và cán bộ các ngành nghề về “cách viết”, tại Trường chỉnh Đảng Trung ương. Người nói về cách viết, đặc biệt là viết ngắn. Người nêu ra những câu hỏi cho một bài viết: Vì ai mà viết, mục đích viết làm gì, viết cái gì, lấy tài liệu đâu mà viết và cách viết thế nào? Người giới thiệu kinh nghiệm học viết của mình thời kỳ ở Pháp, từ viết báo đến viết truyện ngắn.

Kết luận bài nói, Người nhấn mạnh: “Viết cũng như mọi công việc khác, phải có chí, chớ giấu dốt, nhờ tự phê bình và phê bình mà tiến bộ. Quyết tâm thì việc gì khó mấy cũng làm được”.

– Bài Cách viết, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Hồ Chí Minh.

– Bản thảo đánh máy bài nói, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 18

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tinh thần lính Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2145, dẫn lại những tin tức đăng trên các báo Mỹ (Thời sự, Diễn đàn), về phong trào lính Mỹ chống lệnh ra mặt trận ngày càng phát triển trong quân đội với rất nhiều hình thức phong phú.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 544-545

– Báo Cứu quốc, số 2145, ngày 18-8-1952.

Tháng 8, ngày 18, 19 và 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Hội đồng Chính phủ bàn về tình hình thế giới, tình hình chiến sự trong nước, thảo luận và quyết định một số vấn đề quan trọng như: ban hành chế độ doanh nghiệp quốc gia và chế độ quản lý dân chủ xí nghiệp, tạm cấp ruộng đất của thực dân Pháp và bọn Việt gian cho nông dân, việc bồi dưỡng các chiến sĩ thi đua toàn quốc và vấn đề trừng trị bọn Việt gian, phản động.

– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 21

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 71:

– Bài Kế hoạch gia đình, tác giả khuyên mỗi gia đình nên có kế hoạch để hưởng ứng phong trào sản xuất và tiết kiệm của Chính phủ. Việc đó “rất hay, rất tốt, ích nước, lợi dân”.

– Bài Mấy con số ghê tởm, tác giả giải thích vì sao nhân dân thế giới lại kịch liệt chống việc Mỹ tổ chức lại quân đội phát xít Tây Đức, và kêu gọi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ra sức chiến đấu, ủng hộ nhân dân Đức và nhân dân Nhật đấu tranh chống việc Mỹ phục hồi phát xít Đức – Nhật.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 546-547.

– Báo Nhân dân, số 71, ngày 21-8-1952.

Tháng 8, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng tới Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa nhân dân Rumani.

Cùng ngày, bài viết của Người: Giết 9 người lấy 65 đồng bạc, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2148, phản ánh một sự thật trong xã hội Mỹ: những người thất nghiệp bị dồn vào con đường cùng quẫn buộc phải làm liều thì bị tù tội. Còn những quan chức tham nhũng lợi dụng chức quyền, chiếm đoạt những khoản tiền lớn thì vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 548.

– Báo Cứu quốc, số 2148, 2149, ngày 22, 23-8-1952.

Tháng 8, ngày 26

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: 12 vạn 5 nghìn binh sĩ Pháp chết và bị thương, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2151, trích dẫn những con số thiệt hại về người của Pháp trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam do chính các tướng giặc như Linarét, Xalăng, Lơtuốcnô thú nhận để cho thấy: “Tình hình giặc Pháp rất bi. Quân và dân ta cố gắng thi đua giết giặc lập công, thi đua tăng gia và tiết kiệm, thì tình hình giặc sẽ bi hơn nữa và thắng lợi nhất định về ta”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 549-550.

– Báo Cứu quốc, số 2151, ngày 26-8-1952.

Tháng 8, ngày 29

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sẵn tiền, sẵn lòng,

Tát biển Đông cũng cạn.

ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2153. Thông qua những việc làm cụ thể, tác giả khẳng định nhân dân Việt Nam ta rất tin tưởng, rất hăng hái ủng hộ Đảng và Chính phủ cũng như nhân dân Liên Xô đã nhiệt tình hưởng ứng các chủ trương của Nhà nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với phong trào chống quan liêu, tham ô, lãng phí nhân dân ta đã tin tưởng chắc chắn sẽ càng tin tưởng thêm.

“Nhân dân ta sẵn sức, sẵn của, sẵn lòng,

Cán bộ tận tụy và trong sạch, thì 10 việc thành công cả 10”.

– Báo Cứu quốc, số 2153, ngày 29-8-1952.

Tháng 8, trong tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh nghe Đại tướng Võ Nguyên Giáp trình bày kế hoạch tác chiến chiến dịch Tây Bắc. Sau đó, Người chỉ rõ: Đây là lần đầu tiên ta mở chiến dịch lớn, địa hình hiểm trở; cần nắm chắc địa hình và chú trọng thực hiện đúng chính sách dân tộc, giúp đỡ đồng bào dân tộc, bộ đội phải giữ kỷ luật dân vận.