Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 5 (Năm 1952 – Tháng 7)

Tháng 7, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ kỷ niệm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc do các cố vấn Trung Quốc công tác ở Việt Nam tổ chức tại chiến khu Việt Bắc.

– Tư liệu Mục lục ảnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự họp Hội đồng Chính phủ, nghe báo cáo của Phó Tổng thanh tra về tình hình quản lý tài chính trong quân đội; tình trạng tham ô, lãng phí, quan liêu của một số cán bộ. Sau khi nghe các thành viên Hội đồng Chính phủ thảo luận, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tổng kết phiên họp:

– Phải nêu gương những cán bộ trong sạch, cần kiệm, liêm chính phụ trách quản lý tài chính trong quân đội cho các cán bộ khác noi theo.

– Bệnh quan liêu, nạn tham ô, lãng phí nguồn gốc ở trong xã hội cũ mà ra. Chúng ta không lấy làm lạ. Nhưng mấy năm sau cách mạng mà tham ô, lãng phí còn khá phổ biến trong cán bộ ta, là vì giáo dục thiếu sót. Nay ta đã nhận thấy được bệnh đó là một điều hay, tiến bộ – chúng ta phải sửa dần, một cách có kế hoạch, chuẩn bị. Việc chống quan liêu, tham ô, lãng phí sẽ tiến hành theo Nghị quyết của Hội đồng Chính phủ đã ra đầu tháng 5.

– Công tác kháng chiến trong sáu tháng đầu năm (1952) tuy có nhiều tiến bộ, song các ngành các cấp cần cố gắng nhiều hơn nữa, đẩy mạnh thi đua thực hiện những công tác chính của Chính phủ đã đề ra từ đầu năm.

– Công tác thuế nông nghiệp năm 1951 còn nhiều khuyết điểm, phải kịp thời sửa chữa.

– Cần tăng cường công tác bảo vệ chính trị, tỉnh táo đề phòng mọi âm mưu phá hoại của địch.

Cùng ngày, bài viết của Người: Khó trả lời, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2112.

Tác giả đưa ra bức thư của chín công đoàn Mỹ gửi Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ. Nội dung bức thư xoay quanh một câu hỏi: “Vì lẽ gì mà đại biểu công đoàn Mỹ không được đi ra nước ngoài?” trong khi “người ta nói đi nhắc lại rằng: Dân Mỹ nên biết rõ sự thực ở châu Âu, nhất là sự thực ở Đông Âu, ở Liên Xô”, ông Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ đã “giả câm giả điếc, không trả lời”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 518.

– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Cứu quốc, số 2112, ngày 2-7-1952.

Tháng 7, ngày 3

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Một anh “mẹ thương binh” và Hoan hô hoàn Hồ, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 64:

– Bài Một anh “mẹ thương binh”, kể về gương anh Đoàn Văn Hoạch, y tá, 21 tuổi, một mình làm công việc của hai người mà vẫn làm đến nơi đến chốn, xứng đáng là gương sáng cho cán bộ và nhân viên quân y noi theo. Tuy là “anh” nhưng được vinh dự mang tên “mẹ thương binh”.

– Bài Hoan hô hoàn Hồ, kể lại câu chuyện: trong một cuộc mít tinh ở vùng bị tạm chiếm, giặc bắt đồng bào hoan hô chúng, đồng bào không chịu, đã bị chúng đánh đập hành hạ. Cụ L ở Nam Định đã nảy ra sáng kiến, hô “Hoan hô hoàn Hồ” tức “hoan hô trở về với Hồ Chủ tịch”. Tác giả nhận xét: “Việc tuy nhỏ, chỉ thêm một dấu huyền, cũng đủ tỏ lòng đồng bào nồng nàn yêu nước, căm thù giặc Pháp và bè lũ Việt gian bù nhìn”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 519-520.

– Báo Nhân dân, số 64, ngày 3-7-1952.

Tháng 7, ngày 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng ông Xêđenban được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ.

Bài viết của Người: Mỹ lại thất bại to, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2114, dẫn chứng sự thất bại về mọi mặt của Mỹ trong âm mưu gây chiến tranh. Về quân sự: Mỹ thất bại ở Triều Tiên. Về chính trị: Mỹ thất bại trong việc bắt các nước Tây Âu gây không khí chiến tranh. Về kinh tế: Chính sách bao vây kinh tế của Mỹ đối với Liên Xô, Trung Quốc và các nước dân chủ mới “bị chọc thủng”. Cho nên “Mỹ lại thất bại to”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 99/SL, cho phép phát hành hai loại tem “sản xuất và tiết kiệm”.

– Sắc lệnh số 100/SL, cấm buôn bán, chuyên chở và tàng trữ những hàng ngoại hóa thuộc loại xa xỉ và cấm nhập khẩu.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 521.

– Bức điện (bản đánh máy), lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Cứu quốc, số 2114, ngày 5-7-1952.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 8

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ấp úng, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2116.

Bài báo đưa tin: trong phiên họp của Ủy ban tài giảm binh bị của Liên hợp quốc, đại biểu Liên Xô đề nghị ba nước Mỹ, Anh, Pháp cùng cam kết giảm vũ khí, quân số, cấm dùng bom nguyên tử, vũ khí vi trùng, hơi ngạt và công nhận nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa là thành viên của ủy ban này. Trước những lý lẽ sắc bén của đại biểu Liên Xô, đại biểu Mỹ, Anh, Pháp đã:

“Ấp úng như thúng đứt vành,

Trả lời không được phải đành ngậm câm”.

– Báo Cứu quốc, số 2116, ngày 8-7-1952.

Tháng 7, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng Quốc khánh nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ.

Cùng ngày, ba bài viết của Người: Tình hình sôi nổi ở Đức, Không có bằng cấp, vẫn lập công to và Du kích oanh liệt, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 65:

– Bài Tình hình sôi nổi ở Đức, giới thiệu cuộc vận động thống nhất đất nước đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn nước Đức. Đó là nhân dân Đông Đức và Tây Đức yêu cầu bốn nước: Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp họp hội nghị để giải quyết vấn đề Đức, ký hòa ước với Đức, rút quân đội chiếm đóng khỏi nước Đức, để nhân dân cả nước Đức tổ chức tổng tuyển cử chung, bầu ra một chính phủ chung nhằm xây dựng một nước Đức độc lập, thống nhất, dân chủ và hòa bình.

– Bài Không có bằng cấp, vẫn lập công to, nêu gương anh thợ nguội Nguyễn Văn Thường tuy trình độ văn hóa có hạn, nhưng tinh thần trách nhiệm cao nên có nhiều sáng kiến rất giá trị, trong đó có sáng kiến tìm cách bắc một chiếc cầu mà Pháp phải dùng đến kỹ sư giỏi và máy móc mới làm được.

– Bài Du kích oanh liệt, kể về trận chiến đấu dưới hầm bí mật của bốn chiến sĩ du kích Hưng Yên. Địch ném lựu đạn, đổ dầu đốt hầm, các anh xông lên tiêu diệt thêm năm tên, làm bị thương hai tên, nhưng vì giặc quá đông, cả bốn anh đều hy sinh oanh liệt.

– Bức điện (bản đánh máy), lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Nhân dân, số 65, ngày 10-7-1952.

Tháng 7, ngày 11

Bài Tát vào mồm chúng, ký bút danh Đ.X, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đăng báo Cứu quốc, số 2118, tố cáo hành động dã man của Mỹ thả vi trùng xuống Triều Tiên và vùng đông bắc Trung Quốc. Hành động này lại do chính hai phi công được Mỹ giao nhiệm vụ vạch mặt, “bị tát mạnh vào mồm như thế, Chính phủ Mỹ đã hết đường chối cãi”.

– Báo Cứu quốc, số 2118, ngày 11-7-1952.

Tháng 7, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định số 102-QĐ, bác đơn xin ân giảm án tử hình của hai phạm nhân, ân giảm án tử hình xuống khổ sai chung thân cho ba phạm nhân và ân giảm từ án tử hình xuống 20 năm khổ sai cho một phạm nhân khác.

– Bản chụp Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị chiến tranh du kích.

Trong bài nói tại Hội nghị, Người nêu rõ mục đích của chiến tranh du kích không phải là ăn to đánh lớn mà phải tỉa dần, đánh làm sao cho giặc ăn không ngon, ngủ không yên, bị hao mòn về tinh thần và vật chất rồi đi đến chỗ bị tiêu diệt và nhiệm vụ của du kích hiện nay là phá tan âm mưu “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt” của địch. “Phá được âm mưu đó là góp một phần lớn vào công việc chuẩn bị tổng phản công”.

Sau khi chỉ ra những khuyết điểm chính của phong trào chiến tranh du kích như coi nhẹ công tác chính trị, kinh tế, tuyên truyền giáo dục nhân dân, muốn đánh to ăn to, công tác ngụy vận, phòng gian làm chưa đều, chưa chu đáo…, Người nêu những công tác trước mắt của phong trào trong đó nhấn mạnh điều quan trọng nhất là du kích phải bám sát lấy dân. “Bám lấy dân là làm sao cho được lòng dân, dân tin, dân mến, dân yêu… Muốn thế phải bảo vệ, giúp đỡ, giáo dục nhân dân”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 522-526.

– Hồ Chí Minh với các lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1975, tr. 210-217.

– Đại tướng Văn Tiến Dũng: Đi theo con đường của Bác, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, tr. 129.

Tháng 7, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng ông Ghêóocghiu Đê, nhân dịp ông được bầu làm Thủ tướng nước Cộng hòa nhân dân Rumani.

– Bản thảo viết tay của Văn phòng Chủ tịch nước, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 17

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Người xung phong thi đua tập thể, Chó Tây sủa bằng tiếng Tây, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 66:

– Bài Người xung phong thi đua tập thể, nêu gương anh thợ rèn Cao Viết Bảo nhờ thi đua nên có sáng kiến trong sản xuất mỗi kỳ tiết kiệm được 8.000kg than. Anh vận dụng sáng kiến của mình trong thi đua tập thể để càng tăng năng suất và tiết kiệm nguyên vật liệu.

– Bài Chó Tây sủa bằng tiếng Tây, đả kích lũ bù nhìn bán nước đã bán đủ mọi thứ, kể cả uy danh của tổ tiên và tiếng nói của dân tộc. Trong hội họp “Chúng sủa ra tiếng Pháp, chứ không nói tiếng Việt” thật đúng là “lũ Việt gian bù nhìn là một bọn vong bản, bọn bất nhân bất nghĩa, phản nước hại dân”.

– Báo Nhân dân, số 66, ngày 17-7-1952.

Tháng 7, ngày 18

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhân diện cẩu tâm, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2123.

Bài báo kể lại số phận của những tên tay sai làm chó săn cho Pháp, từ bù nhìn Thinh, Thảo thắt cổ chết; rồi đến Xuân, Hoạch, Long, Hữu bị đá đít, nay Pháp lại dùng đến Tâm – con chó săn đắc lực nhất, nhưng như câu tục ngữ đã nói “hết săn thì ăn thịt chó” số phận của Tâm cũng giống đàn anh đi trước mà thôi. Mới hay:

“Những loài cõng rắn cắn gà

Buôn dân bán nước ắt là diệt vong”.

– Báo Cứu quốc, số 2123, ngày 18-7-1952.

Tháng 7, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng ngày Quốc khánh tới Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Ba Lan.

Cùng ngày, bài Nhân dân Pháp thắng một trận to, ký bút danh Đ.X, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đăng báo Cứu quốc, số 2125, viết về phong trào đấu tranh chống Mỹ và chống chiến tranh của nhân dân lao động Pháp, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Pháp. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh thắng lợi buộc Chính phủ Pháp phải trả tự do cho ông Giắc Đuyclô – Bí thư Đảng Cộng sản Pháp.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 527.

– Bức điện (bản đánh máy tiếng Pháp), lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Cứu quốc, số 2125, ngày 21-7-1952.

Tháng 7, ngày 24

Ba bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Mười điều ghi nhớ và thực hành, Có công mài sắt có ngày nên kim và Tướng tá Mỹ chết toi, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 67:

– Bài Mười điều ghi nhớ và thực hành, tóm tắt chương trình hoạt động của Mặt trận Liên Việt thành 10 điều để nhân dân ghi nhớ và thực hiện. Theo tác giả, đây là “công ước yêu nước” của người dân Việt Nam.

– Bài Có công mài sắt có ngày nên kim, viết về gương anh Trần Nghệ (Hà Tĩnh) nhà nghèo phải đi làm thuê. Anh đã xin chủ cho mỗi ngày hai giờ để học chữ, rồi dạy được bình dân học vụ, tổ chức lớp học, trường học. Tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt khó đã giúp anh thành cán bộ gương mẫu.

– Bài Tướng tá Mỹ chết toi, kể về một số trường hợp tướng tá Mỹ chết, có tên chết vì điên khi thấy Liên Xô có bom nguyên tử, có tên tự sát khi thấy bất lực trước thất bại trong chiến tranh xâm lược Việt Nam.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 528-530.

– Báo Nhân dân, số 67, ngày 24-7-1952.

Tháng 7, ngày 25

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chiến tranh nhồi sọ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2128, tố cáo Mỹ đang tiến hành một cuộc “chiến tranh nhồi sọ” trên quy mô thế giới dưới rất nhiều hình thức. Tại những vùng tạm chiếm ở nước ta, Mỹ đang ra sức xâm lược văn hóa, tuyên truyền và gieo rắc bệnh phục Mỹ, thân Mỹ, sợ Mỹ trong nhân dân, nhất là trong thanh niên.

Bài báo nhắc nhở: “Đó là một điều mà cán bộ giáo dục và tuyên truyền ta phải đặc biệt chú ý và phải ra sức chống lại”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 531.

– Báo Cứu quốc, số 2128, ngày 25-5-1952.

Tháng 7, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cụ Bộ trưởng Bộ Thương binh, Cựu binh nhân ngày thương binh tử sĩ 27-7-1952.

Trong thư, Người nhờ cụ Bộ trưởng chuyển một tháng lương cùng lời thăm hỏi ân cần đến thương, bệnh binh, và tỏ ý hoan nghênh chủ trương giúp đỡ thương, bệnh binh bằng cách đón về xã, giúp gây cơ sở làm ăn như bà con Thanh Hóa, Phú Thọ đã làm.

Về việc này, Người nhắc nhở đồng bào “nên coi đó là một nghĩa vụ”, chứ không phải là một việc “làm phúc”. Còn anh em thương, bệnh binh phải hòa mình với dân, tránh tâm lý “công thần” coi thường lao động, coi thường kỷ luật; chớ bi quan chán nản. Phải luôn luôn cố gắng.

Cùng ngày, Người gửi tặng anh em thương, bệnh binh hai phiếu công trái quốc gia, mỗi phiếu trị giá một tấn thóc.

Với bút danh C.B, báo Nhân dân, số 69, đăng bài thơ của Người: Mừng kênh Vônga – Đông hoàn thành. Bài thơ ca ngợi nhân dân Liên Xô đã nêu cao tinh thần thi đua yêu nước, xây dựng thành công kênh đào Vônga – Đông.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 532-533, 538-539.

– Hồ Chí Minh với các lực lượng vũ trang, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1975, tr. 205-209.

– Báo Cứu quốc, số 2130, ngày 28-7-1952.

– Báo Nhân dân, số 69, ngày 7-8-1952.

Tháng 7, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng cờ và huy hiệu cho quân dân tỉnh Bắc Ninh là nơi nêu nhiều tấm gương chiến đấu ngoan cường chống thực dân Pháp xâm lược, trong đó em Vũ Văn Hảo bắt 25 tên địch, diệt gọn 13 tên khác; một xã đội trưởng dẫn cả toán địch vào bãi mìn rồi đạp cho mìn nổ và hy sinh anh dũng; một cụ già quật ngã hai lính Pháp…

– Báo Cứu quốc, số 2130, ngày 28-7-1952.

Tháng 7, ngày 29

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Mỹ “giúp” Pháp, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 2131, dẫn ra những ví dụ cụ thể để chứng minh một sự thật: “Mỹ giúp Pháp nâng cao địa vị, cũng giống như sợi dây thừng nâng cao địa vị người thắt cổ”.

– Báo Cứu quốc, số 2131, ngày 29-7-1952.

Tháng 7, ngày 31

Ba bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 68:

– Bài Anh hùng chế mìn và anh hùng đánh mìn, kể về gương anh Nguyễn Văn Kim, mặc dù là cán bộ chính trị nhưng khi được giao quản lý một nhà máy quân giới đã ra sức học hỏi chuyên môn, sáng chế ra cách làm mìn vừa đơn giản, tiết kiệm, công dụng cao. Và anh Nguyễn Văn Dũng, bộ đội giỏi đánh mìn, lấy mìn của địch để diệt địch.

– Bài Chống quan liêu, tham ô, lãng phí, nêu lên sự cần thiết phải chống quan liêu, tham ô, lãng phí, vì: “Quan liêu, tham ô, lãng phí là tội ác. Phải tẩy sạch nó để thực hiện cần kiệm liêm chính, để đẩy mạnh thi đua sản xuất và tiết kiệm, để đưa kháng chiến đến thắng lợi, kiến quốc đến thành công, để xây dựng thuần phong mỹ tục trong toàn dân, toàn quốc. Đó là một nhiệm vụ quan trọng của mỗi người chúng ta”.

– Bài Mâu thuẫn giữa Mỹ và Pháp, trích dẫn tuyên bố của tướng Gioanh và báo chí phản động Pháp phản đối Mỹ can thiệp chính trị vào Pháp và thái độ ươn hèn của Chính phủ phản động Pháp, để thấy rằng: mâu thuẫn giữa Mỹ và Pháp ngày càng sâu sắc, ngay trong nội bộ chính giới Pháp mâu thuẫn đang xảy ra mà nguyên nhân chủ yếu là Pháp thất bại ở Việt Nam. Đồng thời tác giả cũng nhắc nhở: chúng ta cần khoét sâu những mặt yếu của địch, để tiến tới thắng lợi hoàn toàn.