HỒ CHÍ MINH – BIÊN NIÊN TIỂU SỬ
Tập 5
1951 – 1955

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
VIỆN HỒ CHÍ MINH

HỒ CHÍ MINH
BIÊN NIÊN TIỂU SỬ

TẬP 5
1951 – 1955

(Xuất bản lần thứ hai, có sửa chữa, bổ sung)

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HÀ NỘI – 2007

TỔNG CHỦ BIÊN
GS. ĐẶNG XUÂN KỲ

PHÓ TỔNG CHỦ BIÊN
GS. TRẦN THÀNH

NHÓM BIÊN SOẠN TẬP 5
TS. TRẦN MINH TRƯỞNG (Đồng chủ biên)
PGS. TS. LÊ VĂN TÍCH (Đồng chủ biên)
ThS. NGUYỄN THỊ GIANG
PGS. TS. PHẠM HỒNG CHƯƠNG
TS. NGUYỄN THỊ KIM DUNG

LỜI NÓI ĐẦU

Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 5 ghi lại những hoạt động cách mạng vô cùng phong phú của Chủ tịch Hồ Chí Minh trải rộng khắp núi rừng Chiến khu Việt Bắc và kéo dài trong bốn năm cuối cùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1951-1954). Bên cạnh những thuận lợi mới giành được: khai thông biên giới Việt – Trung, nối liền Chiến khu Việt Bắc với các nước xã hội chủ nghĩa anh em, lực lượng kháng chiến được củng cố và tăng cường…, cuộc kháng chiến của nhân dân ta đứng trước những thử thách mới: đấu tranh chống bọn can thiệp Mỹ, chuẩn bị lực lượng toàn diện để tổng phản công, phá tan Kế hoạch Nava, kết thúc cuộc kháng chiến thắng lợi và kiên quyết bảo vệ nền độc lập, thống nhất dân tộc.

Hơn 1.500 đầu sự kiện được trình bày trong tập sách này phản ảnh những hoạt động về chỉ đạo thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với Trung ương Đảng trong việc hoạch định đường lối chiến lược và kịp thời định ra những chính sách, biện pháp cho cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi.

Mở đầu tập sách là những sự kiện phản ảnh những ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Đại hội trù bị của Đảng lần thứ II và những ý kiến mang ý nghĩa chiến lược trong Báo cáo chính trị do Người trình bày tại Đại hội đại biểu chính thức – nhân tố cực kỳ quan trọng để đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc và các cuộc họp hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng với Thường vụ Trung ương Đảng hoạch định và hoàn thiện đường lối kháng chiến – đường lối chiến tranh nhân dân, đổi tên Đảng, đưa Đảng ra hoạt động công khai, tăng cường hơn nữa vai trò của Đảng đối với cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện để mau đi đến thắng lợi. Tiếp đó là những hoạt động chỉ đạo của Người trong Đại hội thống nhất Việt Minh và Liên Việt thành Mặt trận Liên – Việt, nhằm tăng cường hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân trong Mặt trận thống nhất dân tộc, đồng thời tích cực xây dựng liên minh chiến đấu Việt – Miên – Lào.

Trên cương vị đứng đầu Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thường xuyên chủ trì các phiên họp Hội đồng Chính phủ, ký nhiều sắc lệnh nhằm thực thi Hiến pháp, xây dựng và củng cố chính quyền trong sạch, vững mạnh, huy động tối đa trí tuệ, nhân tài, vật lực của toàn dân cho cuộc kháng chiến. Người đã chỉ đạo xây dựng hậu phương vững mạnh về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá; ban hành Luật cải cách ruộng đất – thực hiện người cày có ruộng, tạo ra sức mạnh và khí thế mới của giai cấp nông dân – đội quân chủ lực của cuộc kháng chiến, thúc đẩy kháng chiến mau đi đến thắng lợi. Đó là kết quả của phương châm “vừa kháng chiến, vừa kiến quốc” do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đề ra từ đầu cuộc kháng chiến.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà chiến lược quân sự thiên tài, Người không chỉ sớm hoạch định đường lối đúng đắn cho kháng chiến mà còn thường xuyên cùng Bộ Chính trị, Trung ương Đảng trực tiếp duyệt kế hoạch và tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, từ  chiến dịch Trung du, Hoà Bình, Tây Bắc đến chiến dịch Điện Biên Phủ. Người không chỉ động viên, thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ trước và sau trận đánh lớn mà còn gặp gỡ, tham dự tổng kết, rút ra những kinh nghiệm, bài học; nghiêm khắc chỉ ra những khuyết điểm sai lầm cần phải tránh trong các trận chiến đấu sau. Người thực sự là nhà chiến lược thiên tài, là linh hồn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngay sau khi chiến lược đánh nhanh thắng nhanh của thực dân Pháp bị phá sản, đế quốc Mỹ vừa tìm mọi cách để “hà hơi tiếp sức” cho đồng minh vừa lộ rõ mưu đồ can thiệp ngày một trắng trợn vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương. Do đó, nhân dân ta vừa phải chống Pháp, vừa phải chống âm mưu và những hành động can thiệp quân sự của Mỹ vào cuộc chiến ở Đông Dương. Vào thời điểm này, trong một bộ phận cán bộ và nhân dân ta đã xuất hiện tư tưởng sợ Mỹ. Là nhà tư tưởng lỗi lạc, nhà chiến lược quân sự, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận ra tác hại của tư tưởng sợ Mỹ, Người đã viết hàng trăm bài báo ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc và bút danh C.B đăng báo Nhân dân nhằm đánh tan tư tưởng phục Mỹ, sợ Mỹ, ảnh hưởng xấu đến tiến trình cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta. Nội dung bao trùm của những bài báo nói trên là vạch trần bản chất tàn ác, vô nhân đạo của nền dân chủ, nền văn minh kiểu Mỹ; vạch rõ những thất bại liên tiếp về quân sự, chính trị của Mỹ trên thế giới. Từ những dẫn chứng sinh động, Người muốn dẫn đến kết luận cuối cùng là đế quốc Mỹ cũng sẽ thất bại trong cuộc chiến tranh ở Đông Dương và Việt Nam. Thực tế thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta đã khẳng định vai trò to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam, và sự thất bại của thực dân Pháp ở đây đã báo hiệu sự cáo chung của chủ nghĩa thực dân cũ trong thế kỷ XX.

Trong quá trình lãnh đạo cuộc kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn coi công tác xây dựng Đảng là nhân tố hàng đầu, có ý nghĩa quyết định cho thắng lợi của cuộc kháng chiến. Tại các hội nghị Trung ương, các lớp huấn luyện, huấn thị, chỉnh quân… cũng như trên các bài báo công khai, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú ý đến công tác tư tưởng chính trị cho cán bộ, đảng viên; làm rõ mục đích, tôn chỉ của Đảng Lao động Việt Nam, nhấn mạnh vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong quá trình thực thi nhiệm vụ của mình, đồng thời chỉ rõ tự phê bình và phê bình là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng. Đó cũng là một nhân tố quan trọng làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến của nhân dân ta.

Bạn đọc còn có thể tìm thấy trong tập sách những sự kiện phản ánh hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh như gửi thư, điện; tiếp xúc với các nhà lãnh đạo, đại diện của nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế, trả lời các nhà báo nhằm giới thiệu, tuyên truyền những thành tựu của công cuộc kháng chiến và kiến quốc, thành tích và kinh nghiệm của phong trào thi đua yêu nước, các cá nhân điển hình trong phong trào thi đua yêu nước, giới thiệu đời sống của nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa, về những chuyến đi thăm, làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở các địa phương, cơ sở… Phần cuối của tập sách này là những sự kiện về kháng chiến thắng lợi, hòa bình lập lại ở Việt Nam, Bác Hồ cùng Trung ương Đảng và Chính phủ về Thủ đô Hà Nội, đánh dấu sự thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam.

Quá trình biên soạn Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 5, chúng tôi tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc chỉ đạo đã được nêu ra trong Lời giới thiệu chung ở đầu tập 1. Nguồn tư liệu chính dựa vào để biên soạn các sự kiện là biên bản các phiên họp Hội đồng Chính phủ, các sắc lệnh do Người ký, những điện văn, thư từ, những bài báo, những bút tích của Người (trong đó một phần đã được in trong bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập, xuất bản lần thứ 2, các tập 6, 7, Văn kiện Đảng toàn tập, các tập 12, 13, 14, 15). Một phần không nhỏ các sự kiện mới và bổ sung trong đợt này (khoảng trên 100 sự kiện) được biên soạn từ nguồn tư liệu mới như những hồi ký của các đồng chí cùng hoạt động mới được in, hồi ký của các chính khách và một số chuyên khảo của các nhà nghiên cứu nước ngoài mới được công bố trong các dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, dịp kỷ niệm năm chẵn thiết lập quan hệ ngoại giao của Việt Nam với các nước, kỷ niệm đại thắng mùa Xuân 1975 lịch sử…

So với lần xuất bản thứ nhất (1995), lần xuất bản này đã được bổ sung, sửa chữa và nâng số sự kiện lên trên 1.500 đầu sự kiện, làm chỉ dẫn 52 tên người, 29 chú thích sự kiện. Vì vậy, Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, tập 5, xuất bản lần này không chỉ được bổ sung số lượng sự kiện, nội dung mới mà còn được nâng cao về chất lượng khoa học.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song vì những khó khăn về tư liệu do sách báo kháng chiến chưa phản ánh hết, bị thất lạc hoặc còn đang lưu giữ ở các kho lưu trữ nước ngoài hoặc lưu trữ ở nhiều cơ quan và cá nhân mà chúng tôi chưa có điều kiện tiếp cận và khai thác, nên lần xuất bản này vẫn khó tránh khỏi còn những thiếu sót. Chúng tôi rất mong các cơ quan lưu trữ và bảo tàng, các nhà nghiên cứu và bạn đọc gần xa chỉ giáo về tư liệu, cách tiếp cận vấn đề… để lần xuất bản sau cuốn sách có chất lượng tốt hơn.

Hà Nội, tháng 6 năm 2007
NHÓM BIÊN SOẠN

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)