Tháng 5, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho anh chị em lao động toàn quốc, biểu dương những đóng góp to lớn của công nhân Việt Nam trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc. Người tin tưởng: “Trong thời kỳ đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công này,… toàn thể công nhân ta sẽ Thi đua ái quốc hăng hái gấp bội. Vì công nhân ta hiểu rằng ở nước ta, dân tộc được giải phóng là bước đầu đi đến giai cấp được giải phóng”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 593-594.

Tháng 5, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Trung ương mở rộng để thảo luận các đề án chính trị, chính quyền, kinh tế, v.v. sẽ đưa ra Đại hội Đảng.

Được báo cáo: các sinh viên Trường đại học Y khoa xung phong tòng quân, Chủ tịch viết thư gửi sinh viên biểu dương tinh thần yêu nước của anh em, và hứa sẽ tạo điều kiện công tác thuận lợi để khỏi bị gián đoạn sự học tập.

Trong ngày, Người ký Sắc lệnh số 36/SL, về việc thành lập “Quỹ tham gia kháng chiến”.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 49.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Hội nghị Trung ương mở rộng.

Tối, trong buổi lễ mừng sinh nhật lần thứ 60 của cụ Tôn Đức Thắng, Người tặng cụ Tôn một tên mới: Tôn Tất Thắng, rồi cùng mọi người ngâm thơ, kể chuyện vui, ra câu đối. Câu đối được Người khen hay và thưởng thuốc lá:

Giáp phải giải Pháp.

Hiến tài hái tiền ⁸⁾.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 49.

Tháng 5, ngày 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen các đơn vị bộ đội và dân quân đã đánh thắng trên mặt trận Lạng Sơn, tiêu diệt các đồn Kỳ Cùng, Đèo Khách, Ba Sơn, phá cầu Bản Trại, tiêu huỷ đoàn vận tải của địch trong trận Thất Khê.

Bức thư có đoạn:

“Trong công việc đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công, các chú bắt đầu như thế là rất tốt, các chú cố gắng cứ theo đà này mà tiến lên, để tranh lấy thắng lợi to hơn nữa”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 37/SL, đặt Uỷ ban kháng chiến hành chính Hà Nội trực thuộc Chính phủ Trung ương.

– Báo Cứu quốc, số 1240, ngày 11-5-1949.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 595.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 15

Được báo cáo Hà Tĩnh là tỉnh thanh toán xong nạn mù chữ sớm nhất trong cả nước, lại có nhiều thành tích đỡ đầu dân quân, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện khen ngợi toàn thể đồng bào Hà Tĩnh và biểu dương là “tỉnh kiểu mẫu thi đua”.

Người mong quân và dân Hà Tĩnh sẽ đi đầu lập thêm nhiều chiến công, và các tỉnh khác, “trước hết là Thanh, Nghệ sẽ thi đua với Hà Tĩnh và sẽ thắng lợi như Hà Tĩnh”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 596.

Tháng 5, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về bản Chương, xã Hùng Lợi, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang), sau một thời gian đi công tác đến bản Pèo (Thái Nguyên).

– Ban Tuyên huấn Tỉnh uỷ Hà Tuyên: Bác Hồ với Hà Tuyên, 1986, tr. 89.

Tháng 5, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào Việt Bắc. Người cho biết lực lượng địch có chừng ba tiểu đoàn đánh lên Tuyên Quang, quân ta đã phát triển du kích chiến và địa lôi chiến ở dọc sông Lô làm chúng bị thương nhiều.

– Ban Tuyên huấn Tỉnh uỷ Hà Tuyên: Bác Hồ với Hà Tuyên, 1986, tr. 89.

Tháng 5, trước ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của báo Pháp Action về thoả ước giữa Chính phủ Pháp và Bảo Đại, về những nhiệm vụ chính của Chính phủ Việt Nam, về lập trường của Chính phủ Việt Nam với Chính phủ Pháp…

Trả lời câu hỏi: “Báo chí Pháp nói rằng quân đội nhân dân Trung Hoa hợp tác với quân đội Việt Nam trên biên giới Việt Nam“, Người đáp: “Không phải. Nói thế là sai. Toàn thế giới đều hiểu rằng bọn thực dân có thói quen bày đặt những tin tưởng tượng để che đậy thất bại của chúng. Quân giải phóng Trung Hoa đóng cách biên giới Việt Nam hai đến ba nghìn kilômét. Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ dựa vào sức mạnh của mình để giành thắng lợi”.

– Báo Action, ngày 19-5-1949.

Tháng 5, trước ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài thơ Không đề, trả lời ý kiến của một số cán bộ đề nghị tổ chức lễ mừng ngày sinh của Người.

Bài thơ như sau:

KHÔNG ĐỀ

Vì nước chưa nên nghĩ đến nhà,

Năm mươi chín tuổi vẫn chưa già.

Chờ cho kháng chiến thành công đã,

Bạn sẽ ăn mừng sinh nhật ta.

– Hồ Chí Minh: Thơ, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1975, tr. 58.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 597.

Tháng 5, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi phần thưởng cho ba nhân viên Uỷ ban kháng chiến hành chính các xã: Thanh Trì, Vĩnh Tuy, Nam Dư Hạ (Hà Nội).

– Sở Văn hoá Thông tin Hà Nội: Chủ tịch Hồ Chí Minh với Thủ đô Hà Nội, Hà Nội, 1985, tr. 17.

Tháng 5, sau ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lời cảm ơn các vị đại biểu Quốc hội và đồng sự trong Chính phủ, đồng bào các nơi, các cơ quan, đoàn thể và bộ đội, kiều bào ở nước ngoài và đồng bào trong vùng địch tạm chiếm, các cháu thanh niên và nhi đồng, đã gửi quà, gửi thư, gửi điện đến chúc mừng ngày sinh nhật của Người.

Người hẹn: “Đến ngày toàn quốc ăn mừng hoàn toàn thắng lợi, trong cuộc kỷ niệm to ấy, tôi sẽ vui vẻ tiếp đồng bào và chiến sĩ, kèm thêm một kỷ niệm nhỏ là Ngày sinh nhật của tôi”.

– Báo Cứu quốc, số 1257, ngày 1-6-1949.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 601.

Tháng 5, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 38/SL, duyệt y để thi hành, kể từ ngày 1-1-1949, Ngân sách toàn quốc tài khoá 1949.

– Sắc lệnh số 39/SL, cho phép Bộ Giao thông công chính phát hành loại tem thư in hình “Chủ tịch Hồ Chí Minh” với số lượng phát hành là 3 triệu, giá mỗi tem là 2 đồng.

– Sắc lệnh số 40/SL, về việc cử Uỷ viên Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu I.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 44/SL, chỉ định ông Lê Viết Lượng làm Uỷ viên Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu IV, thay cụ Võ Liêm Sơn đã từ trần.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 30

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Thế nào là Cần, ký bút danh Lê Quyết Thắng, đăng trên báo Cứu quốc, số 1255.

Sau lời khẳng định:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông.

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc.

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính.

Thiếu một mùa, thì không thành trời.

Thiếu một phương, thì không thành đất.

Thiếu một đức, thì không thành người”.

Người phân tích nội dung chữ Cần, mối quan hệ giữa Cần và Chuyên, siêng năng và kế hoạch, chỉ rõ lười biếng là kẻ địch của chữ Cần. Bằng những ví dụ sinh động, Người nêu lên kết quả to lớn nếu từng người, từng nhà và cả nước thực hiện được chữ Cần.

– Báo Cứu quốc, số 1255, ngày 30-5-1949.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t.5, tr.631.

Tháng 5, ngày 31

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Thế nào là Kiệm, ký bút danh Lê Quyết Thắng, đăng trên báo Cứu quốc, số 1256.

Kiệm là thế nào? Quan hệ giữa Cần với Kiệm; Kiệm với Cần. Tiết kiệm bằng cách nào? Muốn thực hành chữ Kiệm phải chống các thói xấu nào?…, đó là những nội dung chính được bài báo đề cập tới.

Trong phần kết luận, Người viết:

“Một mặt, chúng ta thi đua Kiệm,

Một mặt, chúng ta thi đua Cần.

Kết quả Cần cộng với Kiệm là bộ đội sẽ đầy đủ, nhân dân sẽ ấm no, kháng chiến sẽ mau thắng lợi, kiến quốc sẽ mau thành công, nước ta sẽ mau giàu mạnh ngang hàng với các nước tiên tiến trên thế giới… Cho nên người yêu nước thì phải thi đua thực hành tiết kiệm“.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới Hội nghị dân quân toàn quốc, góp một số ý kiến về vấn đề dân quân.

Người nhấn mạnh, trong giai đoạn tích cực cầm cự và chuẩn bị tổng phản công hiện nay, du kích chiến là chính, vì vậy dân quân phải phát triển mạnh. Cuộc kháng chiến của ta là cuộc chiến tranh nhân dân, vì vậy dân quân du kích cần ráo riết hoạt động và phối hợp chặt chẽ với Vệ quốc quân.

– Báo Cứu quốc, số 1256, ngày 31-5-1949.

– Báo Quân du kích, số 16-17, ngày 31-5-1949.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 598, 636-639.

Tháng 5

Nhận được thư của Ban vận động thi đua ái quốc Trung ương “xin 8 giải thưởng cho 3 tháng thi đua tích cực cầm cự”, Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi bên lề bức thư:

“Chỉ có ảnh và áo. Hỏi ông Thuý ⁹⁾ cần thứ gì”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng, góp ý kiến về nhiệm vụ, mục đích, tôn chỉ, đối tượng, nội dung, hình thức của báo chí, đồng thời chỉ ra những khuyết điểm về nội dung và hình thức của các báo. Người khuyên những người làm báo muốn viết báo tốt cần phải như thế nào và nhấn mạnh: “Báo chí cũng phải thực hiện khẩu hiệu:

Tất cả để chiến thắng!”.

– Hồ Chí Minh: Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1981, tr.291-292.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 625-626.

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cảm ơn các cháu nhi đồng Đội Thanh Bình (Tổ YS-65) đã gửi thư cho Người.

Người mong “các cháu thi đua nhau: hoạt động, lập công, học tập” và căn dặn: “Các cháu cố gắng lên. Ngày Bác cháu ta gặp nhau vui vẻ không xa đâu, vì ngày ta hoàn toàn thắng lợi sắp đến gần”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 599.

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới đồng bào các tỉnh có đê, biểu dương sự cố gắng chung của toàn thể đồng bào, nhờ đó mà mấy năm liền đã tránh được nạn lụt, vì vậy mà tránh khỏi nạn đói.

Dự báo năm nay, mực nước có thể to hơn, Người hô hào: “Đồng bào hãy xung phong thi đua góp công, góp của, đắp đê, giữ đê” để quyết thắng giặc lụt.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 600.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)