Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 4 (Năm 1947 – Tháng 9)

Tháng 9, ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi đồng bào cả nước nhân kỷ niệm ngày Quốc khánh lần thứ hai.

Người kêu gọi đồng bào, chiến sĩ và kiều bào ở nước ngoài, hãy tin tưởng vào vận mệnh vẻ vang của Tổ quốc, ra sức đoàn kết, cố gắng thực hiện Cần, Kiệm, Liêm, Chính, góp phần vào thắng lợi của công cuộc trường kỳ kháng chiến. Đồng thời, Người thay mặt Chính phủ và nhân dân Việt Nam gửi lời chào thân ái tới các dân tộc anh em châu Á, tới nhân dân Pháp, tới dân tộc anh em các thuộc địa Pháp.

Người còn viết Thư gửi đồng bào các tỉnh Việt Bắc, Gửi Việt Mỹ ái hữu hội, Thư gửi Quân đội quốc gia Việt Nam nhân dịp kỷ niệm Quốc khánh lần thứ hai và viết bài Cán bộ và đời sống mới.

Trong Thư gửi đồng bào các tỉnh Việt Bắc, Người động viên đồng bào tiếp tục cố gắng để giữ vững danh hiệu vẻ vang là căn cứ cách mạng trước kia và căn cứ kháng chiến ngày nay.

Trong thư Gửi Việt Mỹ ái hữu hội, Người viết:

“Chúng ta không bao giờ quên sự hợp tác thân ái của các bạn người Mỹ hồi chúng ta du kích chống Nhật, và chúng ta mong rằng sự hợp tác đó được tiếp tục trong cuộc đấu tranh của chúng ta chống thực dân phản động Pháp, giành thống nhất và độc lập”.

Trong Thư gửi Quân đội quốc gia Việt Nam, Người khen ngợi tinh thần yêu nước, dũng cảm, hy sinh và những chiến công của quân đội trong hai năm qua, căn dặn cán bộ và chiến sĩ những việc cần phải làm “để khỏi phụ lòng tin cậy của Chính phủ, của đồng bào và để trở nên một quân đội tất thắng”.

Bài Cán bộ và đời sống mới nêu rõ: Cán bộ muốn làm việc, muốn được dân tin, dân phục, dân yêu thì phải “tự mình làm đúng đời sống mới, nghĩa là phải siêng năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng“.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.200-211.

– Báo Vệ quốc quân, số 13, ngày 2-9-1947.

– Báo Sự thật, số 88, ngày 2-9-1947.

Tháng 9, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 78/SL, ấn định số lượng uỷ viên và cách chỉ định các uỷ viên trong Uỷ ban kháng chiến khu.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 4

Tại Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp ông Phạm Khắc Hoè. Người hoan nghênh việc ông Hoè đã thoát ra được vùng tự do tham gia kháng chiến.

Tối, trước khi đi ngủ, trong câu chuyện thân mật, Người hỏi ông Hoè:

– Cái gì đã làm cho chú cương quyết đi ra vùng tự do tham gia kháng chiến?

Nghe ông Hoè trả lời: yếu tố quyết định là hình ảnh và uy tín của Người, Người không đồng ý và nói:

– Yếu tố quyết định nằm ngay trong bản thân chú. Đó là lòng yêu nước của chú.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 79/SL và Sắc lệnh số 80/SL, cử hai uỷ viên vào Uỷ ban kháng chiến Khu XIV.

– Phạm Khắc Hoè: Từ triều đình Huế đến chiến khu Việt Bắc, Hà Nội, 1983, tr. 277.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 81/SL, bổ nhiệm ông Khuất Duy Tiến làm Trưởng phòng Dân quân thuộc Bộ Quốc phòng.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 12

Tại Đại Từ (Thái Nguyên), Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ toạ phiên họp Hội đồng Chính phủ bàn về kế hoạch đề phòng cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp, vấn đề tuyên dương công trạng quân nhân, việc hưởng ứng cuộc vận động “Mùa đông binh sĩ”, vấn đề ân xá ân giảm trong dịp Quốc khánh và một số vấn đề liên quan đến Bộ Thương binh, Bộ Canh nông.

Trong ngày, Người viết Thư gửi đồng bào Liên khu III, biểu dương những thành tích mà quân dân trong Liên khu đã đạt được và căn dặn:

“Cũng như đường xa, đi đến nơi thì thường nhọc mệt, sự nghiệp kháng chiến gần đến lúc thành công thì càng nhiều nỗi gian nan.

Vậy nếu chúng ta đã đoàn kết, càng phải đoàn kết chặt chẽ thêm, đã tiến bộ càng phải cố gắng mãi, chớ thấy thất bại mà nản, chớ thấy đắc thắng mà kiêu. Phải luôn luôn cẩn thận, luôn luôn cố gắng. Trước mặt trận cũng như ở hậu phương, muôn người như một, đều cùng quyết tâm làm trọn nhiệm vụ kháng chiến cứu quốc của mình. Như thế thì kháng chiến nhất định thành công cũng như Cách mạng Tháng Tám thành công vậy”.

– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Tài liệu lưu trữ của Bộ Ngoại giao, hồ sơ 68 (1945-1954), t. 2.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.212.

Tháng 9, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng sáu Bộ trưởng họp Hội đồng Liên bộ để bàn tiếp về chế độ doanh nghiệp nhà nước, chính sách tài chính và một số vấn đề chưa được thảo luận tại phiên họp Hội đồng Chính phủ.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 173.

Tháng 9, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 82/SL, về việc sửa đổi điều 7 trong Sắc lệnh số 29b/SL ngày 16-3-1947 thiết lập Ngoại thương Cục.

– Sắc lệnh số 83/SL, về việc thành lập Viện Huân chương trực thuộc Phủ Chủ tịch.

– Sắc lệnh số 86/SL, về việc thành lập Việt Nam Quốc gia Ngân hàng.

– Sắc lệnh số 87/SL, về việc đặt một khoản phụ cấp đặc biệt tạm thời cho tất cả các nhân viên giúp việc Chính phủ đã được lĩnh sinh hoạt phí hay lương bổng hằng tháng.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư trả lời ông Lam Sơn 1) báo tin Người gửi biếu đồng bào trong vùng tạm chiếm Khu VII 2) một khăn mùi xoa thêu do các cháu nhi đồng Nghệ An tặng Người.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 213.

Tháng 9, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 88/SL, ấn định các hình thức thưởng cho những gia đình có ba con trở lên tham gia quân đội.

Cùng ngày, Người gửi cho bác sĩ Trần Hữu Tước bức thư sau đây:

“Cher 3) chú Tước,

Đã lâu không gặp, lại không được tin tức, nhớ chú lắm. Hỏi thăm, người thì nói chú khoẻ, kẻ thì nói chú yếu, nhưng họ cũng chỉ nghe nói thôi. Mong chú cho tôi biết tin.

Nói chú biết, chú mừng: Tôi vẫn mạnh khoẻ luôn. Mấy anh em cùng về một lần với chúng ta, chú Nghĩa và chú Huân 4) làm việc rất hăng hái và đắc lực, đã gắng sức rất nhiều trong công việc kháng chiến”.

Chào thân ái và quyết thắng

HỒ CHÍ MINH”.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại gia đình bác sĩ Trần Hữu Tước.

Tháng 9, ngày 23

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Thư gửi đồng bào và chiến sĩ Nam Bộ, miền Nam Trung Bộ nhân kỷ niệm tròn hai năm ngày Nam Bộ kháng chiến8. Người biểu dương đồng bào và chiến sĩ miền Nam đã chấp nhận hy sinh, phải chịu nhiều gian khổ, mà “lòng yêu nước ngày càng nồng nàn, chí dũng cảm ngày càng bền chặt, sức chiến đấu ngày càng tăng gia, chí quyết thắng ngày càng vững chắc”. Nhân dịp này, Người kêu gọi những người lầm đường lạc lối hãy mau tỉnh ngộ trở về với Tổ quốc.

Tối, Người chủ toạ phiên họp bất thường của Hội đồng Chính phủ bàn về chương trình hành động kỷ niệm ngày Nam Bộ kháng chiến (23-9) và trao đổi ý kiến về thái độ đối với Vĩnh Thuỵ (Bảo Đại).

Sau khi nghe ý kiến của nhiều đại biểu, Người kết luận: “… Đối với thực dân Pháp xâm lược, chúng ta phải đánh. Đối với nhân dân các giới, ta phải tìm cách giải thích cho họ rõ. Với Vĩnh Thuỵ, ta vừa giải thích, đồng thời cần có những lời khuyên bảo ông ta”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.214-215.

– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi cụ Võ Liêm Sơn – Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mùa đông kháng chiến giúp binh sĩ bức thư sau đây:

Thưa cụ,

Uỷ ban Trung ương Mùa đông kháng chiến giúp binh sĩ chỉ quyên vải vóc hoặc chăn áo. Nhưng tôi không biết may, không có vải, mà áo cũng chỉ có hai bộ đã cũ. Vậy tôi xin quyên một tháng lương là 1.000 đồng 5), nhờ Cụ mua giùm vật liệu và may giùm mấy chiếc chăn, áo cho chiến sĩ, gọi tỏ chút lòng thành.

Đồng bào ta đã giúp nhiều lần. Lần này, mặc dầu hoàn cảnh khó khăn, nhưng tôi rất mong đồng bào cũng ra sức giúp, để cho chiến sĩ khỏi lạnh lùng và đủ ấm áp để ra sức xung phong diệt địch.

Chúc Cụ mạnh khoẻ, chúc Uỷ ban Trung ương Mùa đông kháng chiến giúp binh sĩ thành công.

Chào thân ái và quyết thắng.

Ngày 25 tháng 9 năm 1947

HỒ CHÍ MINH”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 26

Trong thư gửi đồng bào xã N.L., huyện Hưng Nhân (nay thuộc Hưng Hà) tỉnh Thái Bình, Chủ tịch Hồ Chí Minh khen ngợi về thành tích xoá nạn mù chữ của xã và khuyên đồng bào trong xã cố gắng học thêm cho tiến bộ nữa. Người mong các xã khác trong huyện và trong tỉnh đều cố gắng để theo kịp xã N.L.

– Báo Cứu quốc, số 712, ngày 26-9-1947.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.216.

Tháng 9, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho nhi đồng cả nước nhân dịp Tết Trung thu kháng chiến đầu tiên. “Thấy các cháu không được ăn Tết, lòng Bác rất áy náy, và thêm căm giận bọn thực dân phản động Pháp”. “Bác hứa với các cháu: các bác, các chú, toàn cả đồng bào, sẽ ra sức tranh đấu, để sớm đuổi bọn thực dân phản động, để trường kỳ kháng chiến sớm thắng lợi, thống nhất độc lập sớm thành công, để các cháu được ăn Tết Trung thu vui vẻ như năm kia, năm ngoái”.

– Báo Cứu quốc, số 713, ngày 27-9-1947.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.217-218.

Tháng 9, ngày 30

Tại Chợ Chu (Định Hoá, Thái Nguyên), sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc với các ông Nguyễn Lương Bằng, Lê Văn Hiến, sau đó mời cơm hai người.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 90/SL, quy định quan hệ giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng chỉ huy.

– Sắc lệnh số 237/SL/M, về việc cử Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến kiêm hành chính tỉnh Ninh Bình.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 184.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của ông S. Êli Mâysi (S. Elie Maissie) – nhà báo Mỹ, đồng thời là phóng viên Hãng International News Service, về những vấn đề liên quan đến Việt Nam, mối quan hệ với Chính phủ Pháp, vai trò của Vĩnh Thuỵ…

Về chính sách đối ngoại của nước Việt Nam, Người tuyên bố: “Làm bạn với tất mọi nước dân chủ và không gây thù oán với một ai”.

– Tài liệu lưu trữ của Phòng Lưu trữ Bộ Ngoại giao.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr.219-221.

Tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi ông Cao Triều Phát, đại biểu Quốc hội, Cố vấn Uỷ ban kháng chiến hành chính Nam Bộ, Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam Nam Bộ, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương “Cao Đài cứu quốc 12 phái hợp nhất”.

Trong thư “gửi đến người bạn già ở miền Nam”, Người viết: “Dù xa cách, Chính phủ và tôi lúc nào cũng nghĩ đến công nghiệp 6) của Ông… Với sự đồng tâm nhất trí của toàn thể quốc dân, ngày vinh quang của đất nước sẽ gần đây… Chúc Ông mạnh khoẻ.

Xin gửi tặng Ông bức ảnh của tôi gọi là vật kỷ niệm mọn”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)