Tháng 12, ngày 3
Chiều, mặc dù ốm mệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tiếp ông J.Xanhtơny. Cùng dự có các ông Hoàng Minh Giám và Hoàng Hữu Nam. Người cho rằng Pháp phải chịu trách nhiệm về các vụ xung đột ở Hải Phòng và Lạng Sơn. Người đề nghị: các Uỷ ban hỗn hợp đã được tổ chức sẽ tiếp tục công việc trước đây; thành lập hai ban đặc biệt để giải quyết vấn đề về quân sự và thuế quan. Cuối cùng, Người đề nghị các lực lượng Pháp và Việt Nam trở về các vị trí chiếm đóng cũ trước khi xảy ra các vụ xung đột.
Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến ở và làm việc tại làng Vạn Phúc, Hà Đông.
– J. Xanhtơny: Câu chuyện về một nền hoà bình bị bỏ lỡ, Nxb. Công an nhân dân, 2003, tr. 297-299.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.267.
– Tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 6
Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhan đề: Chiến đấu vì chính nghĩa, ký tên Q.T., đăng trên báo Cứu quốc, số 427. Người vạch rõ chiến lược, chiến thuật của quân và dân ta cần thực hiện. Đó là “chiến thuật phòng ngự, bảo tồn lực lượng để chờ thời cơ trừ diệt địch quân” và nhấn mạnh: “Thế thủ không phải cố chết để mà giữ, không phải chống địch ở ngoài cửa ngõ, mà phải dụ địch vào sâu để diệt. Chiến lược tiêu hao lực lượng của địch là chiến lược rất mầu nhiệm trong cuộc chiến tranh tự vệ”. Phân tích về điều kiện “nhân hoà”, yếu tố quyết định để tiêu diệt quân địch, Người cho rằng “chỉ phe nào vì chính nghĩa mà chiến đấu, phe ấy mới có điều kiện nhân hoà”, chúng ta chiến đấu vì chính nghĩa, nên chúng ta có đủ điều kiện nhân hoà. Ngoài yếu tố đó, chúng ta còn có thêm lợi thế nữa, ấy là địa lợi và thiên thời.
Có chiến thuật đúng đắn, lại có đủ ba điều kiện nhân hoà, địa lợi và thiên thời, “cuộc kháng chiến của dân tộc Việt Nam nhất định sẽ thành công”.
Cùng ngày, Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Quốc hội và Chính phủ Pháp được phát trên Đài tiếng nói Việt Nam.
– Báo Cứu quốc, số 427, ngày 6-2-1946.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.269.
Tháng 12, ngày 7
Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Quốc hội và Chính phủ Pháp, đăng trên báo Cứu quốc, số 428.
Sau khi nêu rõ thiện chí của Chính phủ và nhân dân Việt Nam, tố cáo những hành động gây hấn của binh lính Pháp ở Việt Nam, phá hoại Hiệp định Sơ bộ 6-3 và Tạm ước 14-9, Người kêu gọi:
“Quốc hội và Chính phủ Pháp hãy nghĩ đến quyền lợi chung tối cao của hai dân tộc Pháp-Việt, hạ lệnh cho đương cục Pháp khôi phục tình trạng trước ngày 20-11-1956, để cùng Chính phủ Việt Nam thi hành Tạm ước, để xây đắp sự cộng tác Pháp – Việt thân thiện và lâu dài”.
17 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp ông L.A.Môpha (L.A.Moffat), Giám đốc Cục châu Á Bộ Ngoại giao Mỹ, mới tới Hà Nội 1).
Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng bác sĩ Phạm Ngọc Thạch còn có cuộc tiếp nhà báo Bécna Đrăngbê (Bernard Dranber), phóng viên báo Paris – Saigon. Người nói:
“Đồng bào tôi và tôi thành thực muốn hoà bình. Chúng tôi không muốn chiến tranh. Tôi biết là nhân dân Pháp cũng không muốn chiến tranh. Cuộc chiến tranh này chúng tôi muốn tránh bằng đủ mọi cách. Chúng tôi tha thiết với nền độc lập, nhưng nước Việt Nam độc lập ở khối Liên hiệp Pháp.
Nước Việt Nam cần kiến thiết, nước Việt Nam không muốn là nơi chôn vùi hàng bao nhiêu sinh mạng. Nhưng cuộc chiến tranh ấy, nếu người ta buộc chúng tôi phải làm thì chúng tôi sẽ làm. Chúng tôi không lạ gì những điều đang chờ đợi chúng tôi. Nước Pháp có những phương tiện ghê gớm, và cuộc chiến đấu sẽ khốc hại, nhưng dân tộc Việt Nam đã sẵn sàng chịu đựng tất cả, chứ không chịu mất tự do. Dù sao tôi mong rằng chúng ta sẽ không đi tới cách giải quyết ấy.
Cả nước Pháp lẫn nước Việt Nam đều không thể phí sức gây một cuộc chiến tranh khốc hại, và nếu phải kiến thiết trên đống hoang tàn thì thật là điều tai hại”.
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng ông Vanhxăng Ôriôn nhân dịp ông được tái cử làm Chủ tịch Quốc hội Pháp.
– Báo Cứu quốc, số 428, ngày 7-12-19746.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 465-466, 473.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.269, 270, 271, 275.
Tháng 12, trước ngày 10
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn Công nhân cứu quốc làng Cổ Nhuế đã may và gửi biếu Người một bộ quần áo. Người đã gửi bộ quần áo đó tới Uỷ ban vận động Mùa đông binh sĩ để tặng lại các chiến sĩ ngoài mặt trận.
– Báo Cứu quốc, số 431, ngày 10-12-1946.
Khoảng đầu tháng
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng quân dân Hải Phòng lá cờ thêu hai chữ: “Trung Dũng” vì những thành tích đã lập được trong những ngày đêm bảo vệ thành phố Cảng cuối tháng 11 2).
– Hải Phòng – Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1986, tr. 172.
Đầu tháng
Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ cho ông Nguyễn Lương Bằng lên Việt Bắc chuẩn bị mọi mặt cho việc di chuyển cơ quan lãnh đạo của Đảng và Nhà nước khi cần thiết.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1984, t.4, tr. 606.
Tháng 12, ngày 12
Được đại biểu các nhà báo Việt Nam hỏi ý kiến về lời tuyên bố mới đây của Lêông Blum về vấn đề Việt Nam 3), Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu:
“… Lời cụ nói rất có giá trị và ảnh hưởng (…) Lời của cụ Lêông Blum chẳng những đại biểu cho tâm lý nhân dân nước Pháp, mà cũng có thể nói đại biểu cho tâm lý nhân dân Việt Nam.
Việt Nam quyết lòng thật thà cộng tác với nhân dân Pháp như anh em, trên nền tảng độc lập, bình đẳng, quyết lòng tôn trọng lợi ích văn hoá và vật chất của nước Pháp ở đây.
Nhưng Việt Nam cũng quyết lòng không để cho ai chinh phục bằng âm mưu hoặc bằng vũ lực.
Vậy tôi rất tán thành chính sách thân thiện của cụ Blum và cảm ơn cụ Blum đã hiểu rõ tâm lý của nhân dân Việt Nam. Chính sách đó thay thế cho chính sách thực dân sớm ngày nào thì lợi ích cho hai dân tộc Việt-Pháp ngày ấy!”.
Cùng ngày, trong văn kiện “Toàn dân kháng chiến” có mục “V. Khẩu hiệu tuyên truyền trong thời kỳ kháng chiến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi:
“1. Những khẩu hiệu chính
1. Toàn dân đoàn kết!
Kháng chiến lâu dài!
2. Liên hiệp dân Pháp!
Đánh thực dân Pháp!
3. Bảo toàn lãnh thổ
Giữ vững chủ quyền!
4. Đánh đổ chính quyền thực dân bù nhìn
Củng cố Cộng hoà dân chủ! 4)
5. Việt Nam thống nhất độc lập!
Trung, Bắc, Nam nhất định thống nhất”.
– Báo Cứu quốc, số 434, ngày 13-12-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 472.
– Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t. 8, tr. 154.
Tháng 12, ngày 13
Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: bài Chiến lược của quân ta và của quân Pháp và bài Động viên kinh tế, cùng ký bút danh Q.T., đăng trên báo Cứu quốc, số 434.
Trong bài Chiến lược của quân ta và của quân Pháp, tác giả dựa vào ý đồ cướp nước và phân tích hành động chiến tranh của thực dân phản động Pháp ở Nam Bộ và Hải Phòng, Lạng Sơn đã nhận định “Chiến lược của chúng 5) là chiến lược tiến công, đánh chớp nhoáng” nhằm giải quyết nhanh vấn đề chiếm đóng và tiêu diệt chủ lực của quân ta, buộc ta phải khuất phục. Nhưng chiến lược đó của chúng, vì tính chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh, nên chắc chắn sẽ thất bại. Còn phía quân ta, do tương quan lực lượng, xuất phát từ mục đích chiến đấu để tự vệ, vì vậy, “chiến lược của ta là chiến lược phòng ngự. Về phương pháp tác chiến, chúng ta áp dụng vận động chiến song song với du kích chiến”.
Với chiến lược đó, ta phải kháng chiến lâu dài, mà “kháng chiến lâu dài cần phải chuẩn bị đầy đủ và tất nhiên phải qua nhiều giai đoạn khổ sở, gian lao”. Song từ bài học nhờ trường kỳ kháng chiến mà quân đội Trung Hoa đã đánh thắng phát xít Nhật có lực lượng mạnh hơn, nhờ chiến tranh du kích mà quân đội Nam Tư đã đánh thắng phát xít Đức, Người khẳng định: “Chúng ta nhất định sẽ thắng trong cuộc chiến đấu tự vệ của chúng ta”.
Bài Động viên kinh tế nêu rõ ý nghĩa và mục đích của việc động viên kinh tế đối với cuộc kháng chiến lâu dài của nhân dân ta. Theo tác giả, việc động viên kinh tế phải được tiến hành trên nhiều phương diện: lao động, giao thông, công nghệ, nông nghiệp, tài chính, tiết kiệm, có như vậy mới tập trung được hết thảy nhân lực, vật lực, tài lực vào công cuộc kháng chiến.
Kết luận, bài báo viết: “Cuộc kháng chiến lâu dài của chúng ta được thắng lợi là do nơi chúng ta động viên kinh tế được thành công, vì chúng ta có biết động viên kinh tế một cách khôn khéo, thực lực của chúng ta mới được đầy đủ và bền bỉ. Rất mong toàn thể quốc dân gắng gỏi trong công việc này”.
– Báo Cứu quốc, số 434, ngày 13-12-1946.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 474-479.
Tháng 12, ngày 14
Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp hai phóng viên của tờ Niu Oóc thời báo.
– Báo Cứu quốc, số 436, ngày 15-12-1946.
Tháng 12, ngày 15
Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu ông J.Xanhtơny chuyển tới Thủ tướng Pháp Gioócgiơ Biđôn một Thông điệp 6) trong đó đề nghị một giải pháp làm hoà dịu tình hình như sau: phía Việt Nam đưa dân sơ tán trở về sinh hoạt bình thường trong các thành thị, chấm dứt các hoạt động đề kháng trong thành phố. Phía Pháp rút quân về những vị trí trước ngày 20-12, ngừng các hoạt động càn quét, đàn áp ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Hai bên cho phái bộ xúc tiến việc thi hành hiệp định tại Hà Nội và Sài Gòn bằng một hiệp ước chung.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.192.
Tháng 12, ngày 18
Tại làng Vạn Phúc (Hà Đông), Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ toạ Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng (mở rộng), quyết định tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên phạm vi cả nước.
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tiếp một bức điện 7) cho Thủ tướng Pháp Lêông Blum. Bức điện có đoạn:
“Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng, dưới sự lãnh đạo của Chính phủ Ngài, chúng tôi sẽ chứng kiến chính sách của Đảng Xã hội Pháp và cá nhân Ngài được thực thi ở Việt Nam, một chính sách tôn trọng những hiệp định hợp tác trung thực và hữu nghị…”.
Người cũng nói rõ bức điện ngày 15-12 là “nhằm chuẩn bị một bầu không khí thuận lợi cho những cuộc đàm phán quyết định như đã dự kiến về sau”, và “tin chắc rằng việc cử một phái đoàn Quốc hội Pháp sang Việt Nam mang tinh thần hữu nghị của nhân dân Pháp tới nhân dân Việt Nam và để nắm bắt tình hình tại chỗ sẽ góp phần đáng kể vào việc tạo ra bầu không khí tin tưởng và hữu nghị đó…”.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.195.
– Báo Cứu quốc, số 440, ngày 19-12-1946.
Tháng 12, ngày 19
Sáng sớm, sau khi nhận được tối hậu thư 8) của Bộ chỉ huy quân đội Pháp, Hồ Chí Minh viết một bức thư gửi J.Xanhtơny, Uỷ viên Cộng hoà Pháp tại Đông Dương. Nội dung bức thư như sau: “Những ngày vừa qua tình hình trở nên căng thẳng hơn. Thực là rất đáng tiếc. Trong khi chờ đợi quyết định của Pari, tôi mong rằng ông sẽ cùng ông Giám tìm một giải pháp để cải thiện bầu không khí hiện tại” 9).
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục chủ toạ Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp tại làng Vạn Phúc.
Trong ngày, tại gác hai ngôi nhà của ông Nguyễn Văn Dương (làng Vạn Phúc), Hồ Chí Minh viết Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến33. Lời kêu gọi có đoạn:
“Hỡi đồng bào toàn quốc!
Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa!
Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.
Hỡi đồng bào!
Chúng ta phải đứng lên!
…
Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta!”
Cả dân tộc nhất tề cầm vũ khí lao vào cuộc kháng chiến theo lệnh của Người.
– Những sự kiện lịch sử Đảng (1945-1954), Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1979, t. 2 tr. 99-100.
– Võ Nguyên Giáp: Những năm tháng không thể nào quên, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1974, tr. 420-425.
– Philippe Devillers: Paris – Saigon – Hanoi, Gallimard/Julliard, Paris, 1988, p.296.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 4, tr. 480-481.
_____________________________________
1) Theo Philippe Dellivers, phía Pháp không biết gì về cuộc tiếp xúc này. Cùng dự còn có ông Hoàng Minh Giám và Xulivan (Sullivan), lãnh sự Mỹ tại Việt Nam.
2) Lá cờ này được tặng lại cho Trung đoàn 41.
3) Trong một bài phát biểu tranh cử chức Thủ tướng Pháp, Lêông Blum đã tuyên bố giải pháp về vấn đề Việt Nam: “Muốn giữ những ảnh hưởng văn minh, chính trị và văn hoá Pháp, muốn giữ gìn lợi ích vật chất của người Pháp ở Việt Nam thì có một phương pháp và chỉ một phương pháp mà thôi. Phương pháp đó tức là hợp tác thật thà trên nền tảng độc lập, tức là lòng tin nhau và nghĩa thân thiện”.
4) Chỉ có nơi Pháp lập chính quyền bù nhìn mới nêu khẩu hiệu này ra.
5) Tức quân Pháp.
6) Theo Philippe Dellivers, ngày 16 J.Xanhtơny mới điện vào Sài Gòn. Ngày 18 Valuy chuyển đi Pari kèm theo nhiều lời bình thiếu xây dựng và cay độc. Ngày 20, Pari mới tiến hành giải mã nội dung Thông điệp.
7) Theo Philippe Dellivers, Sài Gòn để đến đêm 19 rạng ngày 20 tháng 12 mới chuyển điện, vì vậy 16 giờ ngày 22-12 Pari mới nhận được bức điện này.
8) Đây là tối hậu thư thứ ba Pháp gửi cho ta trong hai ngày. Pháp yêu cầu đình chỉ mọi hoạt động chuẩn bị kháng chiến, tước vũ khí của tự vệ Hà Nội, trao việc duy trì trật tự an ninh của thành phố cho Pháp.
9) Thư này Hồ Chí Minh trao cho ông Hoàng Minh Giám để chuyển cho J.Xanhtơny ngay chiều hôm đó. Viên Cao uỷ khước từ và nói phải đợi đến ngày hôm sau mới nhận.
Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)
Việt Nam 