(VOV) – Bài học về vận dụng thời cơ trong Cách mạng Tháng Tám hoàn toàn có thể áp dụng vào công cuộc xây dựng đất nước của nhân dân ta hôm nay. Chúng ta phải lấy gốc rễ từ việc bồi dưỡng thực lực của chính mình, biết sáng tạo ra thời cơ và tận dụng thời cơ.

Tầm vóc vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã để lại cho Đảng và dân tộc ta nhiều bài học quý báu, trong đó có bài học về dự đoán chính xác thời cơ và nắm đúng thời cơ trong những bước ngoặt lịch sử của cách mạng. Bài học đó vẫn giữ nguyên giá trị trong công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, trước bối cảnh thế giới và đất nước hiện nay có nhiều biến đổi lớn lao.

Trong câu chuyện với PGS-TS Phạm Xanh thuộc khoa Sử, trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn về thời cơ của Cách mạng Tháng Tám, ông cứ nhắc đi nhắc lại 2 câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh viết trong tù “Lạc nước, hai xe đành bỏ phí. Gặp thời, một tốt cũng thành công”. Ông cho rằng, đó là sự khái quát suy nghĩ của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc nắm bắt thời cơ. Chọn đúng thời cơ là một khoa học và một nghệ thuật. Điều này đã được thể hiện rất rõ trong cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám 1945.

PGS-TS Phạm Xanh nói: “Khi phát xít Nhật đảo chính thực dân Pháp, đêm hôm đó, TW Đảng ta họp phiên mở rộng và ra chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Đảng ta đã dự báo 2 thời cơ có thể tạo ra một cơ hội vàng để nhân dân ta đứng dậy giành chính quyền. Cơ hội thứ nhất là: quân Đồng minh đổ bộ vào Đông Dương để đánh Nhật và cơ hội thứ hai là phát xít Nhật đầu hàng đồng minh. Cuối cùng, khả năng thứ hai đã xảy ra, phát xít Nhật đã đầu hàng đồng minh”.

Trên thực tế, thời cơ Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 chỉ tồn tại trong một thời gian rất ngắn – từ sau khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh đến trước lúc quân Đồng minh tiến vào nước ta giải giáp quân Nhật, tức là từ ngày 15/8 đến ngày 5/9/1945.

PGS-TS Phạm Xanh khẳng định, lịch sử đã chứng minh rằng, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân, không thể lấy thời điểm nào khác ngoài thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã chọn. Chính vì phát hiện được thời cơ, nắm bắt được thời cơ, biến thời cơ thành sức mạnh vật chất, Đảng đã phát động cuộc khởi nghĩa trong toàn quốc và giành thắng lợi chỉ trong 10 ngày. Đây là cuộc khởi nghĩa vũ trang nhanh gọn nhất, ít tổn thất nhất, nhưng thành quả thật vô cùng to lớn.

Cơ hội đó không phải quốc gia nào cũng tận dụng được: “Đó là yếu tố khách quan, nó tác động đến tất cả các nước ở khu vực có bị phát xít Nhật chiếm đóng như Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia… Thế nhưng, chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam sử dụng được cơ hội đó, lợi dụng được cơ hội đó để giành chính quyền thắng lợi trong Cách mạng tháng Tám. Vấn đề đặt ra là, cơ hội kết hợp với cái gì để tạo ra thắng lợi của Cách mạng tháng Tám. Đó chính là nội lực mà Đảng ta đã chuẩn bị từ năm 1941 đến năm 1945”.

Bài học thời cơ của Cách mạng Tháng Tám đã được Đảng ta vận dụng sáng tạo, đưa cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975 đến toàn thắng, giành độc lập trọn vẹn cho cả nước, đưa nước ta vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên cả nước xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Trong công cuộc phát triển đất nước và hội nhập quốc tế ngày nay, bài học về nắm bắt thời cơ vẫn mang tính thời sự nóng hổi. GS-TS Vũ Văn Hiền, Uỷ viên TW Đảng, Tổng Giám đốc Đài TNVN cho rằng: “Chúng ta đã ra khỏi chiến tranh, ra khỏi sự kiệt quệ kinh tế và đang trở thành một trong những quốc gia phát triển nhanh trên thế giới. Chúng ta có dân số đông, có nền chính trị ổn định, có quan hệ đối ngoại với nhiều quốc gia trên thế giới. Trong khi đó, xu thế của thế giới là toàn cầu hoá kinh tế, phát triển kinh tế tri thức. Nhiều chế độ xã hội cùng tồn tại, vừa hợp tác, vừa đấu tranh. Vậy, bài học về thời cơ của Cách mạng tháng Tám sẽ được sử dụng như thế nào?

GS-TS Vũ Văn Hiền nhấn mạnh: “Trong Cách mạng tháng Tám, có một khẩu hiệu “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” đã rất nổi tiếng. Do dự đoán được tình huống có thể xảy ra, Đảng ta đã chỉ đạo rất chính xác, tiến hành khởi nghĩa tháng Tám. Trong điều kiện hiện nay, không có những tình huống cách mạng như xưa. Vì vậy trong thời kỳ mới, chúng ta phải nhìn trước trông sau, đoán định các tình huống phát triển của thế giới, biết được các lực lượng thế giới, biết được các mâu thuẫn trong thế giới, biết được mặt thuận, mặt nghịch trong thế giới hiện nay, từ đó đưa ra những bài toán để phát triển tốt và giải được những vấn đề đang đặt ra”.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một kỳ tích trong lịch sử phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Theo Trung tướng, GS Trần Xuân Trường,  nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quân sự – Bộ Quốc phòng, bài học về vận dụng thời cơ trong Cách mạng Tháng Tám hoàn toàn có thể áp dụng vào công cuộc xây dựng đất nước của nhân dân ta hôm nay.

Tuy nhiên, tiến hành khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền và xây dựng một xã hội là những mặt trận khác nhau, có những quy luật không giống nhau. Nhưng xét đến cùng, cả hai sự nghiệp đó đều phải lấy gốc rễ từ việc bồi dưỡng thực lực của chính mình, biết sáng tạo ra thời cơ và tận dụng thời cơ. Trên mặt trận xây dựng, thời cơ có thể không chỉ đến một lần mà có thể đến nhiều lần, “thực không nên bỏ lỡ”!./.

Hương Giang
vov.vn

(ĐCSVN) – Nếu không có Cách mạng tháng Tám năm 1945, sẽ không có nước Việt Nam như ngày nay, đó là điều không thể phủ nhận.

Nước ta sẽ trong mô hình xã hội nào nếu như không có cuộc cách mạng dẫn tới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đó? Một số tình huống một số quốc gia tương tự như Việt Nam đã trải qua trong hơn 60 năm đó là:

Tiến hành cuộc cách mạng lật đổ chế độ thực dân, giành độc lập nhưng thất bại, sau này được trao trả độc lập cùng với những quốc gia thuộc địa khác khi chủ nghĩa thực dân cũ sụp đổ trên phạm vi toàn thế giới.

Tiếp tục là thuộc địa sau đại chiến thế giới lần thứ 2, được trao trả độc lập cùng các quốc gia thuộc địa khác khi chủ nghĩa thực dân cũ sụp đổ.

Cách mạng không nổ ra năm 1945 nhưng cuộc đấu tranh vũ trang khởi nguồn từ Đại chiến thế giới 2 kéo dài tới những năm 50 của thế kỷ XX kết thúc bằng giành được độc lập dân tộc, xây dựng chế độ chính trị mới.

Như vậy là dù tình huống nào, độc lập chỉ có thể có được khi phong trào giải phóng dân tộc dâng lên mạnh mẽ, đánh đổ chế độ thực dân cũ. Thực dân và đế quốc không bao giờ tự nguyện từ bỏ quyền lợi của mình, họ chỉ chịu buông thuộc địa khi đã thất bại trong cuộc chiến chống lại sự nổi dậy của nhân dân hoặc khi chủ nghĩa thực dân cũ tan rã trên phạm vi toàn thế giới buộc họ phải buông, ít ra là trên danh nghĩa. Rõ ràng là vào thời điểm lịch sử cuối những năm 40 của thế kỷ trước, không có con đường nào khác để có độc lập nếu không tranh thủ thời cơ, phát động nhân dân khởi nghĩa, dùng áp lực chính trị và vũ trang lật đổ chính quyền thực dân phong kiến như cuộc Cách mạng tháng Tám. Cũng không có con đường nào khác để ít tổn thất nhất, ít đổ máu nhất nhưng đạt được mục tiêu cao nhất là giành độc lập cho toàn dân dân tộc, thiết lập chính quyền dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á như Cách mạng tháng Tám đã đạt được. Ngày nay, vẫn còn những người cố tình hạ thấp ý nghĩa lịch sử thậm chí xuyên tạc, đưa ra những luận điểm không có căn cứ về Cách mạng tháng Tám. Đó không phải là những “nhà nghiên cứu lịch sử” ngây thơ hoặc sai lầm không cố ý. Họ là những người cố tình để các thế hệ không trải qua cách mạng, không trải qua chiến tranh hiểu sai lệch lịch sử, hiểu sai về Chủ tịch Hồ Chí Minh để từ đó xa rời lý tưởng, xa rời truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc.

Một vấn đề khác đó là Việt Nam liệu có bớt nghèo hơn, có phát triển hơn nếu chọn một cách đi khác, không phải là đánh đuổi Pháp, Nhật, giành độc lập cho dân tộc năm 1945 không? Đúng là đất nước ta phải trải qua hơn 30 năm hao người tốn của để bảo vệ nền độc lập non trẻ. Những cuộc chiến tranh ấy đã kìm hãm sự phát triển của đất nước trong nhiều thập kỷ. Nhưng cần hiểu rằng, chúng ta đã cố gắng hết sức để mong không có các cuộc chiến tranh đó nhưng, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói “Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta nhân nhượng. Chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới”. Phải chấp nhận các cuộc chiến tranh là nằm ngoài ý muốn của chúng ta. Nhưng tuy trải qua vô vàn hi sinh gian khổ, chiến thắng trong các cuộc chiến tranh đó lại là tiền đề cho công cuộc thoát đói nghèo, đổi mới, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đã lựa chọn. Những tiền đề thuận lợi đó, nhiều nước khác đã không có. Tuy họ đi trước ta về trình độ phát triển nhưng họ không thể giải quyết được nhiều mâu thuẫn từ bản chất của chế độ chính trị. Do vậy, có thể tin tưởng rằng trong một tương lai không xa, đất nước ta hoàn toàn có điều kiện thoát nghèo, vươn lên “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”, “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” như Bác Hồ từng mong đợi.

Chưa phải là tất cả nhưng chỉ sau 20 năm, nhiều điều cách đây ít năm còn là ước mơ, nay đã thành hiện thực: từ một nước thiếu gạo nay đã trở thành quốc gia xuất khẩu gạo đồng thời đứng trong tốp đầu những nước xuất khẩu cà phê, hạt tiêu, hạt điều, mủ cao su, cá và tôm nước ngọt… của thế giới. Từ một quốc gia phải nhập khẩu 100% dầu mỏ, nay ta đã có dầu thô xuất khẩu và xăng sản xuất trong nước. Từ một quốc gia hầu như trắng về điện nay đã có mặt trong những nước có sản lượng điện lớn. Việt Nam cũng đang trên đường để tự túc được xi măng, phân bón, thép, vải, quần áo may sẵn và nhiều hàng hóa khác. Đời sống của người dân tuy còn khó khăn nhưng đã được cải thiện đáng kể. Việt Nam được Liên hợp quốc và nhiều tổ chức quốc tế có uy tín đánh giá cao về xóa đói giảm nghèo, giáo dục, y tế, bình đẳng xã hội.

Mỗi năm, kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 là dịp để mỗi người nhìn lại chặng đường đã qua, vững tin đi tới. Năm nay, năm bản lề hoàn thành các chỉ tiêu Đại hội X đề ra, hướng tới Đại hội XI và cũng là năm kỷ niệm 80 năm thành lập Công đoàn Việt Nam, kỷ niệm trọng thể Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 sẽ tiếp thêm sức mạnh để giai cấp công nhân ngành điện vững tin và phấn khởi cùng cả nước hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ còn lại của 3 tháng cuối năm với truyền thống vẻ vang của Cách mạng tháng Tám quang vinh ./.

Vũ Duy Thông
cpv.org.vn

Trải qua bao thăng trầm của hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân oanh liệt đánh bại những kẻ thù xâm lược hùng mạnh nhất thế kỷ 20, viết nên một chương mới trong lịch sử dân tộc ta. Bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam đã cho phép chúng ta thực hiện một cuộc cách mạng vĩ đại chưa từng có trong lịch sử, mà hiện thân là Cách mạng Tháng Tám đã làm sáng ngời chân lý của bao thế hệ “con rồng cháu lạc” Việt Nam.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là biểu hiện mẫu mực của khoa học và nghệ thuật chính trị dưới sự lãnh đạo của lãnh tụ Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng, trong đó nổi bật là khoa học, nghệ thuật chủ động chuẩn bị lực lượng, nắm bắt mau lẹ và chớp thời cơ một cách quyết đoán, hiệu quả. Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo, tập hợp mọi người Việt Nam yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất rộng lớn để tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa long trời, lở đất, có ý nghĩa lịch sử. Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám là thắng lợi của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là biểu tượng rực rỡ của tinh thần yêu nước nồng nàn, của ý chí quật cường không chịu mất nước, không cam làm nô lệ và khát vọng tự do, hòa bình ấm no, hạnh phúc của dân tộc Việt Nam đã được hun đúc qua hàng nghìn năm; đồng thời, là thắng lợi của việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại. Ðảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, tổ chức và rèn luyện với tầm nhìn xa, trông rộng đã dự báo chính xác thời cơ cách mạng; tích cực chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang; sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng; dựa vào lực lượng toàn dân; kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, đi từ khởi nghĩa toàn phần tiến tới tổng khởi nghĩa. Khi thời cơ cách mạng đã chín muồi, Ðảng ta kịp thời phát động toàn dân, triệu người như một, vùng lên lật đổ chế độ thực dân phong kiến, áp bức, bóc lột, lập nên chính quyền cách mạng do nhân dân làm chủ trong cả nước, mở ra một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập tự do.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi cùng với bản Tuyên ngôn độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp soạn thảo và tuyên đọc đã khai sinh ra chế độ dân chủ cộng hòa của Việt Nam. Thành quả vĩ đại và những bài học lịch sử vô cùng quý báu của Cách mạng Tháng Tám là hành trang, động lực tinh thần mạnh mẽ, thôi thúc toàn dân và toàn quân ta, dưới sự lãnh đạo của Ðảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tiến hành các cuộc kháng chiến trường kỳ anh dũng suốt 30 năm, đánh thắng các thế lực ngoại xâm hung bạo của thời đại; lập nên những chiến công hiển hách mà đỉnh cao là Chiến thắng Ðiện Biên Phủ năm 1954 và Ðại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã để lại cho chúng ta nhiều bài học quý giá, đó là: bài học về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; bài học về vượt qua khó khăn, thách thức, tận dụng thời cơ để đưa đất nước tiến lên… Song, có lẽ trong thời điểm hiện nay, bài học về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân vẫn là bài học thiết thực nhất. Thực tiễn cách mạng nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng hơn 80 năm qua đã minh chứng rõ điều đó. Chèo thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân, các bậc tiền bối đã dạy và cảnh báo cháu con như thế.

Ngày nay, người Việt Nam ai cũng thuộc lòng lời răn dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dễ trăm lần không dân cũng chịu. Khó vạn lần dân liệu cũng xong. Có dịp mở những trang Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ đều thấy Đảng ta rất coi trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân. Đảng ta đã dựa vào sức dân, huy động sức mạnh toàn dân tộc lãnh đạo cách mạng Việt Nam vượt qua muôn trùng khó khăn, thách thức, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Như vậy, vai trò của nhân dân mang tính quyết định cho mọi cuộc cách mạng, là chìa khóa mở đường cho mọi cuộc cách mạng mà tưởng chừng khó vượt qua được. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, bài học xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc lại càng thiết thực.

Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đã thể hiện rõ: trước hết phải khơi dậy được tinh thần yêu nước, yêu dân tộc, tạo sự đồng thuận của toàn xã hội để thực hiện công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước. Những người nông dân hôm nay lại tiếp tục bám ruộng, bám rừng, bám biển… để làm giàu cho đất nước. Hạt gạo của đồng bằng sông Cửu Long, châu thổ sông Hồng đã vừa làm ấm lòng hơn 87 triệu dân cả nước, giúp đất nước vượt qua những tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới và khu vực trong những lần suy thoái; có ý nghĩa lịch sử trong sự nghiệp đổi mới.

Ðất nước ta ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn; đồng bào ta có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc như hằng mong ước của Bác Hồ. Uy tín và vị thế nước ta được nâng cao trên trường quốc tế, nhân dân ta đang viết tiếp những trang sử vàng của thời kỳ mới. Cách mạng Tháng Tám – mốc son lịch sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam đã và đang tỏa sáng, thôi thúc chúng ta tiếp tục vượt qua mọi khó khăn, thách thức, nỗ lực hướng tới phát triển bền vững, vượt qua những điểm nghẽn của phát triển bằng những đột phá, đổi mới mô hình tăng trưởng, thực hiện tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại, xây dựng xã hội dân chủ với nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Hoàng Anh
xaydungdang.org.vn