Mi-4 là chiếc trực thăng đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam và là chiếc chuyên cơ vinh dự được nhiều lần đưa Bác Hồ đi công tác.

(Kienthuc.net.vn) – Mi-4 là chiếc trực thăng đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam và là chiếc chuyên cơ vinh dự được nhiều lần đưa Bác Hồ đi công tác.

Mil Mi-4 hay gọi tắt Mi-4 là máy bay trực thăng vận tải hạng nặng quân sự và dân sự của Liên Xô. Mi-4 được cơ quan tình báo Mỹ biết đến lần đầu tiên với cái tên Type-36 (NATO định danh là Hound).

Trực thăng Mi-4 được nhà máy chế tạo trực thăng Mil Moscow sản xuất. Trong ảnh là chiếc trực thăng Mi-4 số hiệu 151D được lưu giữ tại Bảo tàng Phòng không – Không quân.

Mi-4 được thiết kế để đáp lại loại trực thăng H-19 Chickasaw của Mỹ mà Mỹ đưa vào sử dụng trong chiến tranh Triều Tiên. Mi-4 có hình dáng bên ngoài khá tương đồng với H-19.

Mi-4 xuất hiện lần đầu vào năm 1952,  thay thế trực thăng Mi-1 lỗi thời. Cuối những năm 1960, nó dần bị thay thế bởi các máy bay Mi-8. Đến nay, còn rất ít nước sử dụng Mi-4.

Mi-4 bay lần đầu tiên vào năm ngày 3/6/1952.

Trực thăng vận tải Mi-4 có chiều dài 16,8m, cao 4,40m, trọng lượng cất cánh tối đa 7,55 tấn. Mi-4 có khả năng chở 16 lính hoặc 1,6 tấn hàng hóa trong thân.

Mi-4 trang bị một động cơ Shvetsov Ash-82V cho phép đạt tốc độ tối đa 185km/h, trần bay 5.500m, tầm bay 500km.

Mi-4 được giới thiệu chính thức vào năm 1953.(Ảnh: P.Thủy)

Tuy được thiết kế chủ yếu cho vai trò vận tải nhưng một số biến thể cải tiến có khả năng mang được súng máy, rocket để yểm trợ hỏa lực cho đơn vị mặt đất hoặc mang được ngư lôi săn tàu ngầm. Thậm chí, Mi-4 còn được cải tiến thành biến thể không người lái dùng cho mục đích trinh sát.

Trong lịch sử, Mi-4 đã có vai trò rất quan trọng trong chiến tranh giải phóng Bangladesh năm 1971. Khi đó, Mi-4 được ví như những chú ngựa thồ của Quân đội Ấn Độ. Dùng Mi-4, lần đầu tiên quân đội Ấn Độ tiến hành đổ bộ bằng trực thăng.

Một chiếc trực thăng vận tải Mi-4. (Ảnh tư liệu)

Khi bị loại dần khỏi quân sự, Mi-4 vẫn còn được sử dụng tiếp cho các mục đích dân sự như tìm kiếm cứu hộ, cứu hỏa, xây dựng, bay thương mại…

Ở Việt Nam, Bộ đội trực thăng đã được thành lập từ năm 1959 với 4 chiếc MI-4 ban đầu, nay đã phát triển lớn mạnh hoàn thành tốt nhiệm vụ quân sự, chính trị, kinh tế. Từ năm 1960 đến nay luôn bám sát chiến trường để phục vụ và trực tiếp tham gia chiến đấu góp phần cùng các đơn vị bạn tiêu diệt nhiều sinh lực địch.

Trực thăng Mi-4 số hiệu 151D do phi công Trần Ngọc Bích và tổ bay phụ trách từ tháng 2/1959 – 3/1969 đã nhiều lần vinh dự được đưa Bác Hồ đi công tác ở biên giới hải đảo và nhiều địa phương khác.

Phạm Thủy – Lê Nam
Vkyno (st)

UBND TP.HCM vừa chấp thuận đề án xây dựng mới tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Theo trang web của TP.HCM thông tin ngày 7/11, vị trí xây dựng tượng đài là công viên trước trụ sở UBND TP.HCM trên đường Nguyễn Huệ (quận 1). Vị trí này hợp lý về mặt quy hoạch, gắn kết được với trung tâm hành chính hiện hữu của TP.

Đám cưới tập thể của công nhân được tổ chức tại tượng đài Bác năm 2010

Theo thiết kế, tượng đài là tượng đứng toàn thân cao 6,3 m (thân tượng cao 4,5 m và đế cao 1,8 m), chất liệu đúc đồng. Dự kiến, tượng đài “Bác Hồ với thiếu nhi” hiện nay sẽ được chuyển về Cung Thiếu nhi (thuộc Nhà thiếu nhi cơ sở 2) ở khu đô thị mới Thủ Thiêm (quận 2).

Hội đồng Kiến trúc TP được giao nhiệm vụ phối hợp với các sở-ngành có liên quan nghiên cứu về cảnh quan khu vực công viên, quy hoạch cây xanh, chiếu sáng công viên, tượng đài và toàn tuyến (từ trụ sở UBND TP đến cuối đường Nguyễn Huệ).

Trong tháng 11/2012, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần hoàn tất mọi thủ tục, tham mưu UBND TP lập hội đồng giám khảo để chấm giải cuộc thi kiến trúc tượng đài, cảnh quan toàn tuyến đường Nguyễn Huệ.

Theo Người lao động
Vkyno (st)

Sau khi kết thúc quá trình phục hồi trạng thái ban đầu, chiếc chuyên cơ này sẽ được di dời về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phối hợp với Quân chủng PKKQ đã thành lập đoàn công tác tiến hành khảo sát và xác minh lý lịch khoa học cho chiếc máy bay IL-14 mang số hiệu VN-C 516 hiện đang lưu giữ tại Trung đoàn Không quân 918-Quân chủng PKKQ.

Chiếc IL-14 số hiệu VN-C 516 là một trong số những máy bay do chính phủ Liên Xô tặng nhân dân Việt Nam từ năm 1958, được Quân đội nhân dân Việt Nam sử dụng trong kháng chiến chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam. Chiếc IL-14 này có ý nghĩa đặc biệt vì nó là một trong những chiếc chuyên cơ Bác Hồ từng sử dụng lúc sinh thời.

Chiếc chuyên cơ IL-14 mang số hiệu VN-C 516 khi mới được phát hiện

Thượng tá Lê Tôn Văn, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Bảo đảm kỹ thuật hàng không Trung đoàn Không quân 918 cho biết: “Chúng tôi đã kiểm tra toàn bộ các thông số kĩ thuật của chiếc IL-14. Hiện nay, công tác phục hồi nguyên trạng đang được thực hiện và dự kiến đến hết quý 1 năm 2012 sẽ hoàn thành”.

Theo kết quả làm việc gần đây nhất giữa Bảo tàng Lịch sử Quân sự với Quân chủng PKKQ, sau khi kết thúc quá trình phục hồi trạng thái ban đầu cho chiếc chuyên cơ này, hai bên sẽ tiến hành bàn giao và di dời về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đây là một hiện vật có giá trị sẽ được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trưng bày đúng vào dịp kỷ niệm 122 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2012).

(Theo QĐND)
Vkyno (st)

Đền thờ Bác Hồ tại xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu được xây dựng khang trang trong khuôn viên cỏ cây hoa lá đẹp mắt. Trong đó, Nhà Lưu niệm lưu giữ và trưng bày nhiều kỷ vật quý báu về Bác.

Đền thờ Bác Hồ ở xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu.

Đền thờ Bác Hồ tại xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi (cách trung tâm TP Bạc Liêu khoảng 10km) là một trong những Đền thờ được tôn tạo xây dựng khá khang trang tại khu vực miền Tây Nam Bộ. Đây là nơi để người dân Bạc Liêu nói riêng, cả nước nói chung cùng đến để tưởng nhớ về Bác qua những kỷ vật quý báu của Người để lại.

Có những kỷ vật đơn sơ mà Bác đã dùng như đôi dép, chiếc mũ, valy mây… và nhiều hình ảnh khác đã giúp người dân khi đến đền thờ có thể được xem và hiểu thêm về nhân cách giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đền thờ đã được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia vào năm 1998.

Tượng Bác Hồ được đặt trang trọng ngay giữa Nhà Lưu niệm.

Chân dung của Bác qua từng thời gian.

Bộ quần áo Kaki Bác mặc…

…và micrô Bác đọc Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội vào ngày 2/9/1945.

Bộ dụng cụ thể thao Bác dùng để tập luyện sức khỏe.

Thớt (trái) Bác dùng để chế biến thức ăn và đá Bác dùng để kê bếp đun trong thời gian Người sống ở Cao Bằng những năm 1941- 1942.

Bình ôdoa: Bác đã dùng để tưới cây vú sữa của đồng bào miền Nam tặng Người năm 1957.

Chiếc khăn rằn của bà Nguyễn Thị Định kính tặng Bác nhân sinh nhật của Người.

Một số bức ảnh Bác với đồng bào.

Hình tượng Bác đang tưới cây vú sữa được dựng lên trong nhà lưu niệm.

Đồng hồ dừng lại lúc 9h45′ thời khắc Bác qua đời ngày 2/9/1969 và băng tang của người dân xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu sử dụng đeo trong lễ truy điệu Bác ở xã Châu Thới vào tháng 9/1969.

Một số hình ảnh xúc động trong lễ truy điệu Bác được ghi nhận ở mọi miền đất nước.

Khuôn viên đền thờ Bác Hồ ở xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu khang trang, đẹp mắt. Tại đây cũng có rất nhiều cây xanh do các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước, lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu trồng khi đến viếng Người.

Huỳnh Hải
Theo http://dantri.com.vn
Thu Hiền (st)

bqllang.gov.vn

Trong chuyến công tác tại thủ đô Vientiane, Lào cuối năm 2009, qua giới thiệu của cô Lan, một Việt Kiều sống tại trung tâm TP Udonthani, chúng tôi bắt ôtô sang tỉnh biên giới Thái Lan giáp Lào để thăm Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh – nơi ghi dấu thời gian Bác từ châu Âu về hoạt động tại Đông Dương theo Chỉ thị của Quốc tế Cộng sản.

Từ con đường chính dẫn vào khu di tích Bác Hồ chỉ khoảng 500m nhưng ngay khi rẽ vào, mọi ồn ã biến mất, thay vào đó là một không gian bình yên, giống như bất kỳ vùng quê nào của Việt Nam. Hai bên đường tre xanh trồng um tùm như muốn che cái nắng trưa oi ả của vùng quê Noỏng Ổn.

Theo lời giới thiệu của cô Lan, cách đây gần một thế kỷ, ông cô sang Thái Lan định cư, đến đời con cô đã trải qua bốn đời nhưng gia đình cô vẫn giữ truyền thống là ai cũng học và nói tiếng Việt. Cô Lan tâm sự, tiếng Việt nó như hồn phách, ngấm vào máu thịt, không thể nào quên được. “Hàng năm người Việt sinh sống ở Udonthani còn có truyền thống đến dâng hương và thăm di tích Bác tại Noỏng Ổn. Đó là cách để chúng tôi dạy dỗ con cháu luôn biết và nhớ về cội nguồn”.

Không chỉ những người ở lâu năm như gia đình cô Lan mà những người mới sang lập nghiệp, sinh sống bên đất Thái vài chục năm nay cũng có nếp chung như vậy. Chị Lâm Thị Bích, tiểu thương bán hàng tại khu chợ người Việt ở thành phố Udonthani có thói quen mỗi khi có người Việt Nam sang chơi dù bận bịu đến mấy cũng cho cậu con trai lái ôtô chở mọi người đến thăm khu di tích Noỏng Ổn. “Nó như một cách để cho con cháu tôi luôn nhớ về quê hương, và tự hào về đất nước Việt Nam có một lãnh tụ vĩ đại, cũng là có dịp để gia đình chúng tôi có cơ hội để nghe những người Việt kể về đất nước mình phát triển thế nào…”.

Hai gian nhà tranh đơn sơ, những dụng cụ nhà nông, đặc biệt, tấm ảnh Bác đang vẫy chào và cười hiền từ ở giữa gian chính khiến mọi người xúc động trước vị cha già dân tộc vĩ đại nhưng cốt cách bình dị. Phía sau ngôi nhà, khu vườn tăng gia, chuồng chăn nuôi và gốc xoài, cây bàng vẫn hiển hiện như trước đây Bác đã chăm sóc, vun trồng cách đây gần một thế kỷ.

Theo tư liệu lịch sử và qua lời kể của Việt kiều ở Udonthani, giữa năm 1928, nhận được Chỉ thị của Quốc tế Cộng sản điều động về nhận công tác ở Đông Dương, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã từ giã nước Đức vào tháng 6 và đến Thái Lan vào tháng 7 với thẻ nhập cảnh mang tên Nguyễn Lai. Ở Thái Lan, Bác mang các tên Thầu Chín, ông Thọ, Nam Sơn. Sau một thời gian ngắn ở Phi Chịt, miền Trung Thái Lan, Bác đã chọn Udonthani, cách Bangkok khoảng 600km, làm nơi hoạt động, bởi lúc đó thị xã Udonthani rất nhỏ, dân cư thưa thớt, rừng rậm chiếm phần lớn với bạt ngàn gỗ quý vây bọc. Tại đây, Bác liên lạc với Việt kiều ở các tỉnh Nongkhai, Sakol, Nakhon-phanoom…, tập hợp họ lại để trò chuyện, kể cho họ nghe về tình hình phong trào cách mạng đang diễn ra trong nước và trên thế giới, phác họa tương lai cách mạng Việt Nam. Bác còn chủ trương viết tờ báo Thân ái cho anh em đọc. Rồi Bác chọn một số người có khả năng tiếp thu, dạy họ học tiếng Anh, sau đó điều đi xây dựng phong trào nơi khác, nhân rộng cách làm việc, nền nếp mà Bác đặt ra.

Cũng chính thời gian hoạt động tại Udonthani, với tấm lòng của một nhà cách mạng vô sản quốc tế, Bác còn tham gia gánh gạch xây chùa Vắt Phô, một ngôi chùa to đẹp và có danh tiếng nhất của tỉnh Udonthani. Theo các nhà nghiên cứu Thái Lan, “cụ trụ trì chùa còn mời ông Nguyễn tham gia chỉ đạo xây dựng chính điện ngôi chùa”…

Mặc dù thời gian hoạt động của Bác ở Udonthani không dài, nhưng hình ảnh của Người mãi khắc sâu trong tâm khảm các thế hệ người Việt ở Thái Lan. Với tình cảm yêu kính vị Cha già dân tộc, năm 2003, bà con Việt kiều đã đóng góp tiền của, dựng lại Khu di tích Bác Hồ tại Noỏng Ổn. Trên nền nhà cũ của Trại Cưa, ngôi nhà chính, nhà chứa thóc, cùng những đồ dùng mộc mạc (giường ngủ, bàn ghế, chum vại đựng nước…), chuồng trại chăn nuôi gia cầm… được dựng lại bằng gỗ, tre, nứa giống như thời gian Bác hoạt động tại đây.

Quần thể khu di tích Bác Hồ giờ đây ngoài sự bình dị của những căn nhà tranh, trang nghiêm hơn vì bên cạnh đó có hẳn một khu trưng bày tưởng niệm về Bác. Điều đó thể hiện sự thành kính của Việt kiều tại Thái Lan, sự ngưỡng mộ sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh của chính quyền và người dân Thái Lan ở Noỏng Ổn.

Kỳ Duyên
daibieunhandan.vn

Câu chuyện đã qua tròn nửa thế kỷ nhưng ông vẫn nhớ rành rọt lắm. Nhất là mỗi lần ngắm nhìn chiếc phù hiệu, thẻ ra vào và giấy giới thiệu là ông lại rưng rưng nhớ tới kỷ niệm với Bác Hồ kính yêu…

Vào cuối năm 1961, Bác Hồ về thăm quê hương Nghệ An lần thứ hai từ ngày 8 đến ngày 10-12-1961. Để phục vụ cho chuyến đi của Bác Hồ về Nghệ An và sau đó thăm tỉnh Thanh Hóa bảo đảm an toàn, Cục Không quân đã cử Thiếu úy Hoàng Ngọc Mạnh, lúc ấy đang là Trợ lý Điều phái Chỉ huy Sở – Ban Tác chiến – Cục Không quân đi trước đến hai tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa để liên hệ công tác làm nhiệm vụ xác định vị trí, chọn địa điểm để máy bay trực thăng chở Bác có thể cất cánh và hạ cánh an toàn. Trước khi đi công tác, Thiếu úy Hoàng Ngọc Mạnh được Cục Không quân cấp giấy giới thiệu số 845 ngày 6-12-1961 (hạn đến ngày 16-12-1961). Khi đến tỉnh Nghệ An đồng chí được Công an tỉnh Nghệ An cấp phù hiệu ngày 7-12-1961 có dòng chữ “Lam – Trà nổi sóng”. Nghĩa của dòng chữ này xuất phát từ năm 1960, tại Nghệ An có phát động phong trào An – Ngãi quật khởi, “Lam – Trà nổi sóng” vừa là phong trào, vừa thể hiện tấm lòng của Nghệ An đối với miền Nam tiền tuyến lớn anh hùng mà cụ thể là với tỉnh Quảng Ngãi kết nghĩa. Phù hiệu chỉ cấp trong nội bộ và được ra vào bí mật. Ngày 11-12-1961 khi ra tới Thanh Hóa, Hoàng Ngọc Mạnh còn được Công an tỉnh Thanh Hóa cấp tiếp một thẻ ra vào. Ông đã sử dụng giấy giới thiệu, phù hiệu, thẻ để ra vào Tỉnh ủy, Tỉnh đội, Công an tỉnh, Ủy ban Hành chính của hai tỉnh Thanh Hóa – Nghệ An thực hiện nhiệm vụ trong suốt quá trình công tác của mình từ ngày 7 đến ngày 12-12-1961.

Giấy giới thiệu, phù hiệu của CCB Hoàng Ngọc Mạnh.

 Trong chuyến công tác này, có một kỷ niệm sâu sắc với Bác Hồ mà Hoàng Ngọc Mạnh không bao giờ quên. Ông nhớ lại: “Vào lúc 23 giờ đêm 10-12-1961, sau khi liên hoan, xem biểu diễn văn nghệ chia tay quê hương Nghệ An để sáng hôm sau Bác Hồ ra thăm tỉnh Thanh Hóa, Tỉnh ủy Nghệ An đã tổ chức cuộc họp đột xuất thống nhất kế hoạch để sáng hôm sau Bác Hồ ra thăm Thanh Hóa. Cuộc họp có sự tham gia của đồng chí Phạm Kiệt, Thứ trưởng Bộ Công an cùng các cán bộ chủ chốt của tỉnh Nghệ An và đại diện một số ban, ngành liên quan. Đang họp thì Bác trở về, đi qua phòng họp của Tỉnh ủy. Bác vào phòng và hỏi:

- Các đồng chí đang làm gì ở đây?

Đồng chí Phạm Kiệt đứng lên trả lời Bác:

- Thưa Bác, chúng cháu đang họp chuẩn bị kế hoạch để sáng mai Bác ra thăm Thanh Hóa.

- Tình hình máy bay ngày mai thế nào? Xăng dầu có đủ không? Bác hỏi.

Đồng chí Phạm Kiệt bảo tôi trả lời Bác. Tôi nói:

- Thưa Bác! Máy bay tốt, xăng dầu đủ và còn thừa ạ.

- Thế các anh em phi công ăn, ngủ ở đâu?

- Dạ thưa Bác, anh em phi công ăn ngủ ở giao tế ạ (giao tế là nơi đón tiếp, nghỉ ngơi của nhiều Đoàn khách cán bộ cao cấp trong nước và bạn bè quốc tế).

Bác lại hỏi:

- Giao tế ở đâu? Cách đây bao xa? Bác muốn qua thăm anh em.

Vì đã khuya, ngoài trời rất lạnh và muốn Bác về ngủ giữ sức khỏe để mai còn lên đường nên tôi đã trả lời:

- Dạ thưa Bác xa lắm, cách đây khoảng hơn 400m ạ.

Bác cười:

- Cách đây có hơn 400m mà đồng chí bảo xa.

Tôi suy nghĩ rất nhanh rồi trả lời:

- Thưa Bác, bây giờ đã là 11 giờ, để bảo đảm sức khỏe các đồng chí trong tổ bay đã đi ngủ từ lúc 8-9 giờ tối.

Khi nghe xong câu trả lời của tôi, Bác nói:

- Đồng chí nói thế thì mới đúng, chứ cách đây có hơn 400m mà bảo xa thì không xa.

Bác mỉm cười rồi nói tiếp:

- Các đồng chí tiếp tục làm việc đi, Bác về phòng đi ngủ.

Câu chuyện và kỷ niệm gắn với chuyến công tác phục vụ Bác Hồ về thăm hai tỉnh Nghệ An – Thanh Hóa 50 năm trước vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức người lính không quân năm xưa. Cựu chiến binh Hoàng Ngọc Mạnh đã cất giữ cẩn thận giấy giới thiệu, phù hiệu và thẻ ra vào như một kỷ vật quý của mình và gia đình. Ngày 8-8-2011 vừa qua, ông đã trao tặng cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam…

Theo qdnd.vn
Thúy Hằng (st)

bqllang.gov.vn

TP – Đó chiếc thang tre Bác Hồ dùng ở Lán Khuổi Nặm (Pác Bó – Cao Bằng) từ năm 1941 (tức là đã được 71 năm). Chiếc thang đơn sơ nhưng thật vĩ đại.

Bác Hồ với thanh thiếu nhi.

Đại bản doanh của Bác Hồ ở Pác Bó

Lãnh tụ cách mạng Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh về nước, lập căn cứ địa cách mạng tại Pác Bó từ năm 1941 đến năm 1945. Trong khoảng thời gian 5 năm ấy Người không chỉ ở Pác Bó mà còn xuống căn cứ địa Lam Sơn (Hòa An – năm 1942); Sang Trung Quốc (năm 1942, 1943).

Thời gian Người ở Pác Bó lâu nhất là hơn một năm (từ tháng 1-1941 đến tháng 3-1942). Trong thời gian đó theo sử sách thì Người chỉ ở hang Cốc Bó và hang Lũng Lạn hơn một tháng. Vậy còn hơn một năm Người sống và làm việc ở đâu?

Kể cũng lạ! Hơn một năm sống ở Pác Bó, Bác Hồ chỉ “ghi lại” có 2 bài thơ (Bài Pác Bó hùng vĩ và bài Tức cảnh Pác Bó). “Một người viết nhiều và hay làm thơ như Bác Hồ, sao chỉ “để lại”có vậy?” .

Nghĩ thế tôi lọ mọ đi tìm kiếm và thật may mắn, tôi “sưu tầm” thêm được 2 bài thơ nữa của Bác (bài Cảnh rừng Pác Bó và bài Tức cảnh hang Lũng Lạn).

Đặc biệt tôi tìm được một bài viết dài của Bác mà đoạn trích dưới đây chỉ rõ hơn một năm ở Pác Bó, Bác đặt đại bản doanh ở đâu: “Lần này dời vào một cái suối. Hai bên là núi cao, lội suối một đoạn khá xa thì có một cái thác cao độ ba thước, nước từ trên ào ào chảy xuống như một tấm lụa trắng. Lội suối một đoạn nữa, lại có một cái thác cũng cao như vậy. Đi qua ba đoạn suối và trèo lên ba cái thác thì chúng tôi đóng “đại bản doanh”.

Bắc tre từ bờ này đến bờ kia suối như một nhịp cầu, rồi làm lán trên cầu, dưới lán, nước chảy róc rách như tiếng ru con”. (Hồ Chí Minh – Chuyện kể dọc đường Cách mạng – Trang 492).

Con suối đó là Khuổi Nặm. Xin nói ngay một điều ít ai biết là trên Khuổi Nặm có tới 3 chiếc lán, chứ không phải chỉ có 1 (chiếc lán ở cửa rừng, nơi họp hội nghị Trung ương 8 là lán 1).

Bác Hồ ở lán 3, trên cùng, chỉ cách mốc 109 vài bước chân. Rõ ràng, khu di tích Pác Bó đã “bỏ quên” “đại bản doanh” của Bác Hồ. Cần sớm khôi phục, tôn tạo lại (Bài này không bàn tới chuyện đó).

Không chỉ có duy nhất một tài liệu nói tới lán Bác Hồ ở như đã dẫn mà còn có rất nhiều hồi ký nói tới lán Bác Hồ của các đồng chí Lê Quảng Ba, Dương Đại Long, Dương Đại Lâm, Nông Thị Trưng… Đây là một đoạn trong hồi ký Những ngày sống gần Bác của Nông Thị Trưng, cháu gái nuôi của Bác Hồ ở Pác Bó.

“Đi ngược con suối nước chảy khá mạnh, thỉnh thoảng lại có những mô đá cao, đi rất chật vật mới trèo qua được hai mô đá cao, đến cái thứ ba, cao gần như thác, tôi nhìn thấy khá cao và rùng rợn. Lúc này anh Đại Lâm ra hiệu bằng tiếng còi, tôi nhìn lên thấy đồng chí Vũ Anh đưa cái thang xuống (H.Q.U nhấn mạnh), anh Đại Lâm và tôi cùng leo lên hết thang thấy một cái lán nhỏ dựng trên suối nước. Vừa bước chân đến cửa lán, tôi chợt thấy một ông cụ mặc bộ quần áo Nùng màu chàm phai. Thoáng nhìn tôi thấy ông cụ có vầng trán cao, có chòm râu dài, trông rất quắc thước, đang ngồi xem sách” (trang 31, 32).

Đi tìm chiếc thang tre

Thang tre Bác Hồ ở Lán Khuổi Nặm 1941.

Điều tôi đặc biệt lưu ý trong hồi ký của bà Nông Thị Trưng là chiếc thang tre bắc lên lán 3 (lán Bác Hồ ở).

Là dân miền núi, nhưng tôi không thể tưởng tượng ra chiếc thang tre đặc biệt này, tôi đem điều đó “phàn nàn” với nhà nghiên cứu Vương Hùng, người thầy, người anh, người bạn của tôi, một thời là Phó Ty Văn hóa Cao Bằng. Ông Vương Hùng bảo: “Trong Bảo tàng Cao Bằng có lưu giữ chiếc thang tre của Bác Hồ ở lán Khuổi Nặm từ những năm sáu mươi của thế kỷ trước, sau đó Bảo tàng Việt Bắc lên lấy về Thái Nguyên cùng 2 chiếc trống đồng to”.

Thông tin của ông Vương Hùng làm tôi thật sự phấn khích. Tôi xuống ngay Thái Nguyên tìm. Bạn bè Thái Nguyên mách nên về Hà Nội tìm ở chỗ anh Chu Đức Tính.

Tôi xuống Bảo tàng Hồ Chí Minh, xin vào “tìm chiếc thang” ở kho tư liệu nhưng việc không thành. Quay ngược trở lại Thái Nguyên, tôi cậy nhờ chị Nguyễn Thị Lệ Thu, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch cùng anh Hưng làm ở phòng di sản, giúp lần tìm “manh mối”. Một tuần sau anh Hưng điện bảo “Cái thang ấy trả về Cao Bằng lâu rồi!”.

Tôi lại trở về Cao Bằng, bắt đầu lại từ điểm xuất phát, hỏi bảo tàng Cao Bằng, hỏi khu di tích Pác Bó… Chẳng ai biết chiếc thang tre từ thời “xa xưa” cả. Đột nhiên giữa tháng 8-2012, anh Phùng Chí Kiên, Giám đốc Bảo tàng Cao Bằng điện thoại bảo tôi “thấy rồi, thấy rồi!”.

Tôi lao vội đến chỗ anh Kiên, anh liền dẫn tôi vào một căn nhà xây 2 tầng, chỉ tay lên phía trên cầu thang: “Thang ở trên đầu chúng ta”.

Tôi ngước nhìn, thấy một chiếc thang tre cũ kỹ gác áp vào trần nhà. Phùng Chí Kiên cho người đem cái thang xuống, đưa ra sân rộng của bảo tàng, gác lên gốc cây để tôi chụp ảnh.

Đó là một chiếc thang được làm bằng một cây tre gai bổ đôi, dài 3,3m, đầu dưới rộng 45 cm; đầu trên rộng 29cm, có 8 bậc. Phùng Chí Kiên khẳng định: “Đây là chiếc thang tre Bác Hồ dùng ở lán Khuổi Nặm năm 1941”.

Đầu tháng 11-2012, trong buổi tiếp đoàn học giả Trung Quốc do giáo sư Hoàng Tranh dẫn đầu lên khảo cứu Pác Bó, ông Đinh Ngọc Hải, nguyên Giám đốc khu di tích Pác Bó thêm một lần khẳng định với tôi: “Cái thang tre ấy do tôi xuống Thái Nguyên lấy về. Hồ sơ có ghi rõ: Thang tre Bác Hồ dùng ở Khuổi Nặm!”.

Vàng đấy, chẳng phải thau đâu…

Nơi từng là đại bản doanh của Bác Hồ tại Pác Bó .

Hóa ra, việc “truy tìm” chiếc thang tre Bác Hồ lại đơn giản và ngẫu nhiên đến thế, chứ chẳng có gì là ly kỳ, lắt léo. Đó chỉ là sự may mắn! Ấy là việc thứ nhất, coi như xong, nhưng việc tiếp theo sau khi “phát hiện lại” thì sẽ làm gì với hiện vật quí đó?

Chẳng làm gì cả! Chiếc thang tre ấy vẫn nằm khuất vì những người có trách nhiệm chưa có thời gian xác minh và thẩm định lại, và dù có xác minh lại thì chưa biết đem trưng bày như thế nào? Giới thiệu ra làm sao? Thật không đơn giản!

Riêng tôi, tôi nghĩ chiếc thang tre đó là hiện vật rất quí, cần có chế độ bảo quản thật tốt chứ không thể để như bây giờ.

Tháng 11-2012, tôi cộng tác với Đài Truyền hình Việt Nam xây dựng bộ phim tài liệu về Pác Bó, quay nhiều hình ảnh về chiếc thang tre và lên ghi hình tại nơi ngày xưa Bác Hồ đặt đại bản doanh trên dòng Khuổi Nặm. Bộ phim được giới thiệu trên sóng VTV.

Còn bây giờ, tôi mơ một ngày sẽ được trèo lên chiếc thang tre, như các ông Dương Đại Lâm, bà Nông Thị Trưng đã từng trèo lên gặp Bác Hồ.

Thành phố Cao Bằng tháng 12-2012

Hoàng Quảng Uyên
tienphong.vn